Restaurimi i Bibliotekës: Një vit zvarritje, procesi sërish në rivlerësim

Anulim, ankesë, rivlerësim, anulim, ankesë, rivlerësim janë kapitujt e një viti të tenderit 22 milionë eurosh për restaurimin e konservimin e objektit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës. Me këtë temp, konkretizimi i kësaj nisme mbetet ende larg. Organi Shqyrtues i Prokurimit Publik prapë kërkon rivlerësimin e ofertës së kompanisë fituese. Të enjten, drejtoresha Blerina Rogova-Gaxha ka thënë se institucioni nuk afektohet nga ky proces, pasi janë duke zhvilluar veprimtarinë pa pengesa

Nisma për restaurimin e tërësishëm të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës tashmë është kthyer në një “ping-pong” institucional. Për herë të dytë është kthyer në rivlerësim tenderi që pritet të shënojë edhe investimin më të madh në një ndërtesë të trashëgimisë kulturore njëherësh, objektin e institucionit më të lartë bibliotekar në vend. Anulim, ankesë, rivlerësim, anulim, ankesë, rivlerësim janë kapitujt e deritashëm të tenderit 22 milionë eurosh.

Aktiviteti i prokurimit publik nga Ministria e Kulturës, i titulluar “Punë për zbatimin e projektit të hollësishëm [zbatues kryesor], të arkitekturës dhe inxhinierisë, për konservimin dhe restaurimin e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, në Prishtinë, në Republikën e Kosovës”, zë fill në gusht të vitit të kaluar. Grupi i kompanive “Limitproject SH.P.K.”, “Rinesa SH.P.K.”, “Delta - CCD SH.P.K.” dhe “Alping SH.P.K.”, që kanë konkurruar së bashku për ta realizuar projektin për 21 milionë e 956 mijë e 811 euro, për Ministrinë e Kulturës nuk i plotësojnë kushtet. Në korrik të këtij viti, njashtu siç kishte vepruar edhe në prill, Ministria e Kulturës kishte anuluar procedurën e prokurimit me arsyetimin se, pas vlerësimit të ofertës, komisioni ka konstatuar se operatori ekonomik nuk e ka plotësuar kërkesën e kapacitetit teknik dhe profesional. Është kërkuar që, në tre vjetët e fundit, grupi i ofertuesve të ketë kryer punë të arkitekturës dhe inxhinierisë për konservimin dhe restaurimin e aseteve të trashëgimisë kulturore në shumën prej së paku 5 milionë eurosh. Po ashtu, është kërkuar që të plotësojnë kushtin e ndërtimit ose renovimit të ndërtesave publike në vlerë prej 10 milionë eurosh.

Por Organi Shqyrtues i Prokurimit Publik prapë kërkon rivlerësim. Në vendimin e nënshkruar nga kryetari i panelit shqyrtues, Vedat Poterqoi, ankesa e kompanisë “Limit Project” është vlerësuar si e bazuar dhe është miratuar.

“Anulohet B58 Njoftimi mbi Vendimin e AK të Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, ndërkaq aktiviteti i prokurimit ‘Punë për zbatimin e projektit të hollësishëm [zbatues kryesor], të arkitekturës dhe inxhinierisë, për konservimin dhe restaurimin e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, në Prishtinë, në Republikën e Kosovës’, me numër të prokurimit 207-25-7189-5-1-1, kthehet në Rivlerësim”, shkruhet në pikën e dytë të vendimit.

Në arsyetim ceket se Paneli Shqyrtues konsideron se autoriteti kontraktues ka vepruar në kundërshtim me dispozitat e neneve 59 dhe 62 të Ligjit të Prokurimit Publik, të cituara në ankesë.

“Paneli Shqyrtues konsideron se veprimet dhe aktet e autoritetit kontraktues dhe vlerësimet e ekspertit shqyrtues lidhur me plotësimin ose jo të kushteve të përshkruara si më sipër dhe pohimet ankimore në këtë rast përbëjnë bazë të mjaftueshme që aktiviteti i prokurimit të kthehet sërish në rivlerësim, sepse në të kundërtën do të binte ndesh me fushëveprimin e Ligjit të Prokurimit Publik...”, shkruhet në arsyetim. Paneli ia ka falur besimin gjetjeve të ekspertit shqyrtues. Eksperti Ilir Halili kishte kërkuar rivlerësim. OSHPP-ja vë në pikëpyetje afatin kohor të mbledhjes së shumave financiare për punët që kanë kryer kompanitë dhe që janë kusht për t’ua dhënë tenderin më të madh në trashëgiminë kulturore.

Ministria e Kulturës, në korrik, anulimin e dytë e kishte bërë me arsyetimin: “Operatori ekonomik duhet të paraqesë një listë (pranohet edhe në formë tabele) të punëve, projekteve të përfunduara, e cila duhet të jetë po ashtu e nënshkruar dhe vulosur, ku përfshihet data e përfunduar, lloji i punës së përfshirë, (autoriteti kontraktues), autoriteti që ka pranuar punën kur ky i fundit është autoritet kontraktues sipas LPP-së, shuma financiare e kontratës. Lista e projekteve të përfunduara duhet të mbështetet me foto, prezantim grafik apo formë tjetër të dëshmisë së qartë të realizimit të projektit”. Po ashtu, është kërkuar që kompania lidere e grupit të përmbushë së paku 60 për qind të kësaj kërkese.

“Grupi i Operatorëve Ekonomikë nuk e plotëson këtë kërkesë, sepse dëshmitë e ofruara nuk e arrijnë vlerën financiare sipas kërkesës së autoritetit kontraktues”, shkruhet midis të tjerash në arsyetimin e Ministrisë së Kulturës. Sipas arsyetimit, te secili anëtar i grupit të operatorëve ekonomikë, vlera financiare e projekteve të ngjashme nuk ka arritur të përmbushë vlerën financiare prej 5 milionë eurosh. Është ofruar dëshmi për 4 milionë e 925 mijë euro. Kurse kërkesa prej 10 milionë eurosh, sipas Ministrisë, del të jetë dëshmuar me vetëm 6 milionë e 651 mijë euro.

Në prill, drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, Blerina Rogova-Gaxha, kishte thënë se tenderi është anuluar, ngaqë konsorciumi i operatorëve ekonomikë, si i vetmi aplikues në tender, nuk i ka plotësuar kriteret e përzgjedhjes, kritere të shpallura në Dosjen e tenderit publik nga Ministria.

“Ndërhyrja është e domosdoshme, megjithatë, duke pasur parasysh kompleksitetin e objektit dhe statusin e tij si trashëgimi kulturore nën mbrojtje të përhershme, procesi i konservimit dhe renovimit kërkon një qasje të kujdesshme, të përgjegjshme dhe të bazuar në standardet më të larta profesionale, me synim ruajtjen e autenticitetit dhe identitetit të ndërtesës”, kishte thënë ajo.
Të enjten, drejtoresha Blerina Rogova-Gaxha ka thënë se institucioni nuk afektohet nga ky proces, pasi janë duke zhvilluar veprimtarinë pa pengesa. “Konsiderojmë se, kurdo që fillon konservimi dhe restaurimi i ndërtesës së BKK-së, kjo duhet të shoqërohet me sigurimin e hapësirave alternative për funksionimin normal të stafit profesional e administrativ të institucionit, si dhe me dislokimin dhe ruajtjen me kujdes të fondit të Bibliotekës”, ka thënë ajo. Sipas Rogova-Gaxhës, sa u përket procedurave të lidhjes së kontratës, ato janë kompetenca të bartura në Ministrinë e Kulturës dhe, për momentin, nuk kanë informacion të detajuar për këtë procedurë.

Ndërtesa e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, e projektuar nga arkitekti kroat, Andrija Mutnjakoviq, është në funksion prej vitit 1982. Më 26 maj 1982, Biblioteka Kombëtare e Kosovës filloi punën në ndërtesën e re atëkohë, duke e simbolizuar me akademikun Esad Mekuli si lexuesin e parë. Përurimi solemn i këtij objekti u bë më 25 nëntor 1982, në Ditën e Bibliotekës.

Biblioteka është ndërtuar në një strukturë katërkatëshe, me një sipërfaqe totale prej 16 mijë e 500 metrash katrorë, nga të cilat 13 mijë e 500 metra katrorë janë sipërfaqe të shfrytëzueshme.

“Ndërtesa karakterizohet nga një kompozim kubesh të mbështjellë me një membranë skeletore çeliku, që në kombinim me ndriçimin zenitor përmes kupolave siguron ndriçim të bollshëm dhe mbrojtje nga izolimi i tepruar. Kjo strukturë është krijuar për të ofruar kushte optimale për ruajtjen dhe aksesin në fondet e mëdha të bibliotekës”, shkruhet në ueb-faqen e institucionit.

Arkitekti kroat, Andrija Mutnjakoviq, në nëntor të vitit 2024, qe i pranishëm në shënimin e 80-vjetorit të themelimit të BKK-së. Në një prezantim e bashkëbisedim me studentët e arkitekturës në Modelariumin e Fakultetit të Arkitekturës, akademiku Mutnjakoviq kishte thënë se të gjitha projektet i ka punuar duke pasur në plan të parë njeriun.