Për disa njerëz, kërcitja e gishtave është thjesht një zakon i pavetëdijshëm. Të tjerë e pëlqejnë ndjesinë që krijohet kur kërcasin nyjat. Duke parë videot e shumta të manipulimeve kiropraktike që janë bërë të njohura në rrjetet sociale, duket se ka shumë njerëz që kënaqen edhe duke dëgjuar atë “krisje”.
Në fakt, ajo që ndodh kur kërcasim nyjat është relativisht e thjeshtë.
Një nyjë është vendi ku takohen dy kocka dhe nyjat e gishtave, qafës dhe shpinës janë të rrethuara nga lëngu sinovial, një substancë e ngjashme me të bardhën e vezës, e cila shërben si lubrifikant.
Kur e përdredhim, tërheqim ose përkulim një nyjë për ta kërcitur, hapësira brenda saj zgjerohet përkohësisht. Kjo bën që presioni i lëngut sinovial të ulet dhe, si rezultat, gazrat që më parë ishin të tretur në këtë lëng fillojnë të formojnë flluska, raporton BBC.
Tingulli i kërcitjes së nyjës i cili në fakt lidhet me formimin dhe ndryshimin e këtyre flluskave të gazit mund të jetë çuditërisht i fortë, deri në 83 decibel. Kjo është afërsisht sa zhurma e një kamioni me motor nafte që kalon pranë me rreth 64 km/orë.
Edhe
Zakonet e përditshme që mund të shkaktojnë fryrjen e venave
Kur shkencëtarët në Universitetin e Kalifornisë, Davis, vëzhguan me ultratinguj një nyjë që po kërcitej, ata e përshkruan momentin e “krisjes” si diçka që në ekran dukej si një fishekzjarr që shpërthente.
Një zakon kryesisht i padëmshëm
Mund të jetë e zhurmshme, por tingulli i nyjave që kërcasin është “thjesht një proces normal fiziologjik”, thotë Kimme Hyrich, reumatologe në Universitetin e Mançesterit në Mbretërinë e Bashkuar.
Por a do të thotë “normal” domosdoshmërisht edhe “i padëmshëm”?
“Sigurisht, ka disa shenja alarmi, si dhimbja ose ënjtja e nyjave”, thotë Jay Jagannathan, një neurokirurg nga Michigan-i në SHBA. Ai ka trajtuar pacientë me ndrydhje dhe probleme të tjera pas kërcitjes së qafës me forcë të tepërt, diçka që nuk rekomandohet.
Megjithatë, në përgjithësi, kur ndjeni dëshirën për të kërcitur nyjat, kjo konsiderohet mjaft e padëmshme, thotë Jagannathan.
Disa njerëz ende shqetësohen se kërcitja e fortë e gishtave mund të shkaktojë zhvendosje të gishtit nga nyja ose dëmtime të tendinave, veçanërisht kur përdoret shumë forcë ose kur gishti tërhiqet papritur në një mënyrë që mund ta shkëpusë aksidentalisht nga nyja.
Dhe në të vërtetë, ka pasur disa raste të tilla. Në vitin 1999, për shembull, një kirurg i dorës nga Filadelfia përshkroi rastet e dy pacientëve që kishin ndrydhur gishtat sepse ishin përpjekur me shumë forcë për të dëgjuar atë tingullin e kënaqshëm të kërcitjes.
Por kur kërcitja bëhet me më pak forcë, raste të tilla janë të rralla.
A shkakton artrit kërcitja e gishtave?
Megjithatë, shqetësimi kryesor i njerëzve që i kërcasin rregullisht nyjat është nëse një ditë do të zhvillojnë osteoartrit – lloji më i zakonshëm i artritit, i lidhur me konsumimin e kërcit, indit mbrojtës që amortizon kockat në nyje.
“Është diçka për të cilën shumë njerëz më pyesin në klinikë dhe gjithashtu gjatë bisedave në tryezën e darkës”, thotë Hyrich.
“Përgjigjja e thjeshtë është: jo”, thotë ajo.
Disa studime e kanë rrëzuar këtë mit të vjetër.
Edhe
Suplementi kundër dhimbjes së nyjave mund ta nxisë përparimin e Alzheimerit
Kur ishte i ri, Donald Unger ishte paralajmëruar nga nëna e tij, disa halla dhe më vonë edhe nga vjehrra e tij, se kërcitja e vazhdueshme e gishtave do t’i shkaktonte artrit. I vendosur t’u provonte se e kishin gabim, ai kërciti nyjat e dorës së majtë të paktën dy herë në ditë për 50 vjet – rreth 36.500 kërcitje gjithsej – ndërsa dorën e djathtë e la të paprekur.
Në vitin 1998, në moshën 72-vjeçare, ai bëri rreze X të të dyja duarve për të parë rezultatin e eksperimentit të tij gjatë gjithë jetës. “Nuk kishte artrit në asnjërën dorë dhe nuk kishte dallime të dukshme midis tyre”, përfundoi ai.
Sigurisht, ky ishte një kampion prej vetëm një personi. Studimet tregojnë se diku midis 20% dhe 50% e njerëzve i kërcasin gishtat. Pra, a duhet të shqetësohemi për këtë? A mundet që çdo kërcitje, klikim apo krisje të shkaktojë dëmtime afatgjata?
Kujdes me qafën
Ndërsa kërcitja e gishtave ka pak gjasa të jetë problem, e njëjta gjë nuk vlen për kërcitjen e shpinës dhe qafës.
Qafa përmban nerva të rëndësishëm, përfshirë palcën kurrizore.
“Përveç kësaj, aty kalojnë edhe dy arterie shumë të rëndësishme që ndodhen në pjesën e pasme të qafës dhe shkojnë drejt trurit”, shton Jagannathan.
Këto zona janë delikate dhe manipulimi i gabuar i tyre mund të shkaktojë dëmtime serioze dhe efekte anësore, si mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash në gjymtyrë dhe marramendje.
“Çdo lloj manipulimi i tepruar është i rrezikshëm”, thotë Jagannathan.
Kërcitja e qafës me forcë nga vetë personi nuk rekomandohet, ndërsa edhe manipulimet profesionale të qafës janë objekt debati.
Në vitin 2012, Neil O’Connell nga Qendra për Kërkime dhe Rehabilitim në Universitetin Brunel dhe kolegët e tij i përshkruan manipulimet kiropraktike të qafës si “të panevojshme dhe të papërshtatshme”.
Pse disa njerëz ndihen më mirë pasi i kërcasin?
Për disa njerëz, kërcitja mund të sjellë një ndjenjë lehtësimi dhe një rritje të përkohshme të lëvizshmërisë së nyjës, sepse ajo e shtrin nyjën dhe e çon në një amplitudë më të madhe lëvizjeje.
Edhe
Çka duhet të bëni nëse gjeni një rriqër në trupin tuaj?
Një teori sugjeron madje se kërcitja stimulon mbaresat nervore rreth nyjës, duke relaksuar muskujt përreth, ndërkohë që mund të zvogëlojë dhimbjen dhe të çlirojë endorfina por kjo teori ende nuk është provuar.
Duke qenë se kërcitja e gishtave është kryesisht e padëmshme, mund të mos ketë ndonjë arsye të fortë për ta ndaluar.
