Shoqata e Arkeologëve Grekë (SEA) botoi një letër të hapur duke i bërë thirrje drejtoreshës së përgjithshme të UNESCO-s Audrey Azoulay të "ndërhyjë me forcë" për të mbrojtur “Hagia Sophian” në Stamboll.
Një nga vendet më të rëndësishme fetare dhe kulturore në botë, xhamia “Hagia Sophia” u bë një monument i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 1985. E ndërtuar fillimisht si kishë, qeveria turke e shndërroi strukturën në një xhami në vitin 2020 me një vendim shumë të diskutueshëm. Në vitet që pasuan, katedralja e epokës bizantine ka parë dëmtime dhe vandalizëm në rritje, sipas SEA.
Në letër, SEA i kërkoi UNESCO-s, nën mbrojtjen e së cilës ndodhet monumenti, të "ndërhyjë me forcë për të ndryshuar situatën aktuale, e cila vetëm paraqet rreziqe për “Hagia Sophia”. SEA e përshkroi menaxhimin aktual të vendit si “shkatërrues”.
E ndërtuar nga perandori romak, Justiniani, i ndërmjet viteve 532 dhe 537, “Hagia Sophia” shërbeu si katedralja më e madhe e krishterë në botë deri në vitin 1453. Në atë kohë, Kostandinopoja u pushtua nga Perandoria Osmane dhe “Hagia Sophia” u shndërrua në xhami. Më pas u shndërrua në muze nga udhëheqësi turk, Mustafa Kemal Ataturk, në vitin 1935.
Letra e hapur vjen pas dëmtimeve të fundit në dyshemetë e mermertë të “Hagia Sophia” të shkaktuara gjatë një fatkeqësie pastrimi, së bashku me vandalizmin gjatë dy viteve të fundit ndaj artit dhe arkitekturës së njohur brenda ndërtesës si Porta Perandorake dhe mozaiku Theotokos.
Në letër, SEA shkruan: “Mungesa e kontrollit të vizitorëve dhe mungesa e personelit të sigurisë dëshmojnë për indiferencën ndaj mbrojtjes së monumentit dhe ia lënë mbrojtjen e monumentit unik vullnetit të çdo vizitori apo pelegrini”.
Edhe
Xhamia Aja Sofija në restaurim të plotë
Që nga rifillimi i shërbimeve të rregullta liturgjike, integriteti dhe ruajtja e vendit ka qenë në pikëpyetje, sipas SEA. Organizata planifikon t'i drejtohet komunitetit shkencor ndërkombëtar, duke kërkuar si rezoluta ashtu edhe peticione të nënshkruara për ruajtjen e strukturës.
“Me të drejtë, ka pasur shqetësim brenda Turqisë dhe në nivel global për të ardhmen e ‘Hagia Sophias’ unike”, shkruhet në letër. Për më tepër, letra ngriti shqetësime për shndërrimin e manastirit “Chora” në Stamboll në një xhami.
(Marrë nga Art News)
