-
Përktheu:
Vita Abrashi-Kajtazi
- 8 janar 2026 23:30
- Shpërndaje në:
Disa konservues ushqimorë të përdorur gjerësisht mund të lidhen me rrezik më të lartë për kancer dhe diabet të tipit 2, sugjerojnë dy studime të reja të realizuara në Francë, ka raportuar CNN.
“Këto janë gjetje shumë të rëndësishme për konservues që përdoren jo vetëm gjerësisht në Francë dhe Evropë, por edhe në Shtetet e Bashkuara”, ka thënë Mathilde Touvier, autore kryesore e studimit dhe udhëheqëse e projektit NutriNet-Santé.
Studimi NutriNet-Santé, i nisur në vitin 2009, përfshin mbi 170 mijë pjesëmarrës dhe krahason të dhënat e tyre online për ushqimin dhe stilin e jetesës me të dhënat mjekësore të ruajtura në sistemin kombëtar shëndetësor të Francës.
“Këto janë dy studimet e para në botë që shqyrtojnë lidhjen mes ekspozimit ndaj këtyre aditivëve ushqimorë dhe kancerit dhe diabetit të tipit 2, ndaj duhet të jemi shumë të kujdesshëm me mesazhin. Është e qartë që rezultatet duhet të konfirmohen”, ka theksuar Touvier, e cila është edhe drejtoreshë kërkimi në Institutin Kombëtar Francez të Shëndetit dhe Studimeve Mjekësore në Paris.
Megjithatë, sipas ekspertëve, këto gjetje forcojnë nevojën për ushqyerje më të shëndetshme.
“Shqetësimi i ngritur rreth konservuesëve është edhe një arsye tjetër, mes shumë të tjerash, për të theksuar rëndësinë personale dhe publike të ushqimeve të freskëta, të plota dhe sa më pak të përpunuara, kryesisht me bazë bimore”, ka thënë doktori David Katz, i cili nuk ishte pjesë e studimit.
Katz është specialist i mjekësisë parandaluese e stilit të jetesës dhe themelues i organizatës jofitimprurëse True Health Initiative.
Kanceri dhe konservuesit
Studimi mbi kancerin, i publikuar në revistën shkencore The BMJ, ka analizuar ndikimin e 58 konservuesve ushqimorë te rreth 105 mijë persona që nuk kishin kancer në vitin 2009 dhe u ndoqën deri në 14 vjet. Në studim u përfshinë vetëm persona që plotësonin rregullisht pyetësorë të detajuar 24-orësh për ushqimin, sipas markave të produkteve.
Studiuesit u përqendruan në 17 konservues të konsumuar nga të paktën 10 për qind e pjesëmarrësve. Nga këta, 11 nuk treguan lidhje me kancerin, por gjashtë u shoqëruan me rrezik më të lartë. Këta konservues konsiderohen “të sigurt” për përdorim ushqimor nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA).
Mes tyre përfshihen nitriti i natriumit, nitrati i kaliumit, sorbatet, metabisulfiti i kaliumit, acetatet dhe acidi acetik.
Nitriti i natriumit, i përdorur zakonisht në mishrat e përpunuar si proshuta dhe sallamet, u shoqërua me një rritje prej 32 për qind të rrezikut për kancer të prostatës. Nitrati i kaliumit u lidh me rritje prej 22 për qind të rrezikut për kancer të gjirit dhe 13 për qind për kancer në përgjithësi.
Organizata Botërore e Shëndetësisë prej kohësh e konsideron mishin e përpunuar si kancerogjen, sidomos për kancerin e zorrës së trashë.
Sorbatet, sidomos sorbati i kaliumit, u shoqëruan me 26 për qind rritje të rrezikut për kancer të gjirit dhe 14 për qind për të gjitha llojet e kancerit. Ato përdoren në verë, produkte buke, djathëra dhe salca për të parandaluar mykun dhe bakteret.
Metabisulfiti i kaliumit, i përdorur shpesh në prodhimin e verës dhe birrës, u lidh me 20 për qind rritje të rrezikut për kancer të gjirit dhe 11 për qind për kancer në përgjithësi.
Acetatet, që vijnë nga fermentimi natyral dhe përdoren në mish, salca, bukë dhe djathëra, u shoqëruan me 25 për qind rritje të rrezikut për kancer të gjirit dhe 15 për qind për kancer në përgjithësi. Ndërsa acidi acetik, përbërësi kryesor i uthullës, u lidh me rritje prej 12 për qind të rrezikut për të gjitha llojet e kancerit.
Studiuesit analizuan edhe konservues të tjerë, përfshirë antioksidantë si vitamina C dhe E, ekstrakte bimore si rozmarina dhe konservues sintetikë.
Ani pse këto substanca lidhen shpesh me përfitime shëndetësore kur konsumohen përmes ushqimeve natyrale, ato mund të kenë efekte të ndryshme kur përdoren si aditivë.
“Hipoteza jonë është se kur një substancë izolohet nga ushqimi natyral, mënyra se si ndikon në shëndetin tonë mund të ndryshojë, varësisht nga mënyra si e përpunon mikrobioma e zorrëve”, ka shpjeguar Touvier.
Vetëm dy konservues antioksidantë u lidhën me kancerin: eritrobatet, përfshirë eritrobatin e natriumit, të cilët u shoqëruan me 21 për qind rritje të rrezikut për kancer të gjirit dhe 12 për qind për kancer në përgjithësi.
Diabeti i tipit 2 dhe konservuesit
Studimi i dytë, i publikuar në revistën Nature Communications, ka analizuar rrezikun e diabetit të tipit 2 te gati 109 mijë pjesëmarrës që nuk e kishin sëmundjen në fillim të studimit.
Dymbëdhjetë nga 17 konservuesit e analizuar u shoqëruan me rreth 50 për qind rritje të rrezikut për zhvillimin e diabetit të tipit 2 te personat që i konsumonin në sasi të mëdha.
Pesë nga konservuesit e lidhur me kancerin, sorbati i kaliumit, metabisulfiti i kaliumit, nitriti i natriumit, acidi acetik dhe acetati i natriumit, rritën gjithashtu rrezikun për diabet të tipit 2 me rreth 49 për qind.
Një tjetër konservues, propionati i kalciumit, i përdorur për të parandaluar mykun dhe bakteret, u lidh gjithashtu me rrezik më të lartë.
Në këtë studim, disa aditivë antioksidantë u shoqëruan me rritje të rrezikut deri në 42 për qind, përfshirë alfa-tokoferolin (një formë e vitaminës E), askorbatin e natriumit, ekstraktet e rozmarinës, acidin fosforik dhe acidin citrik.
Autorja kryesore e studimit, Anaïs Hasenböhler, ka thënë se nevojiten shumë studime të tjera për të konfirmuar këto rezultate.
“Këto të dhëna të reja i shtohen argumenteve për rishikim të rregullave që rregullojnë përdorimin e përgjithshëm të aditivëve ushqimorë nga industria ushqimore, me qëllim përmirësimin e mbrojtjes së konsumatorëve”, ka deklaruar ajo.