Pyetja e Xhavitit

"Domethënë tri herë keni votuar e prapë nuk e dini kush e ka vulën?"

Xhaviti mbërriti më tre gusht, si përherë, me targa të Shtutgartit dhe me atë zakonin që e mban prej pesëmbëdhjetë vjetësh: pyet. Nuk pyet për të mësuar. Pyet për ta kontrolluar sa jemi ndryshuar prej gushtit të kaluar. Njeri i mirë është Xhaviti, po e ka një metodë hetimore që të lodh — nis me çmimin e domateve, kalon te rrogat, dhe e mbyll te gjeopolitika. Në mes e fut gjithnjë edhe një pyetje për të cilën nuk ke përgjigje.

Këtë herë e futi te kafeja e dytë.

— Po kush e keni president tash?

E kisha filxhanin në gojë. E lëshova. Sepse përgjigjja nuk është fjalë. Është leksion.

— Kemi ushtruese të detyrës.

Edhe Arbëri 19 jan 2026 Iu hoqën 743 vota, Haliti: E ka bërë dikush që ka pasur qejf të bëhem deputet

— Qysh ushtruese?

— Presidentes i mbaroi mandati më katër prill. Kur nuk zgjidhet i riu, detyrën e merr kryetari i Kuvendit.

— E pse nuk e zgjodhët të riun?

— Provuam.

— E?

— Nuk erdhën.

— Kush nuk erdhi?

— Deputetët.

— Ku ishin?

— Jashtë sallës.

Xhaviti e uli gotën e ujit. Ka një lëvizje Xhaviti, kur e kupton se biseda po i shpëton, që e bën vetëm ai: shikon nga rruga, thua se aty e ka lënë ndonjë send.

I tregova pastaj krejt zinxhirin, ashtu si duhet t'i tregohet një njeriu që ikën në shkurt e kthehet në gusht. Se më pesë mars nuk u mblodh kuorumi. Se presidentja e shpërndau Kuvendin të nesërmen. Se Gjykata Kushtetuese e pezulloi dekretin, e pastaj thoni se dekreti nuk kishte fuqi juridike, e i dha Kuvendit edhe tridhjetë e katër ditë. Se më njëzet e tetë prill sërish nuk u mblodh kuorumi dhe Kuvendi u shpërnda në orën zero. Fiks në zero. Se më shtatë qershor votuam sërish — të tretat zgjedhje brenda tetëmbëdhjetë muajve. Se sot, më gjashtë gusht, deputetët e legjislaturës së njëmbëdhjetë po betohen, dhe prej sot nis afati gjashtëdhjetëditor për ta zgjedhur presidentin.

— E nëse nuk e zgjedhni?

— Zgjedhje.

— Prapë?

— Të katërtat.

Heshti Xhaviti. Pastaj e bëri pyetjen që ma prishi kafenë:

— Domethënë tri herë keni votuar e prapë nuk e dini kush e ka vulën?

I thashë po. Ç'të thuash tjetër.

Dhe këtu, ndoshta, është problemi që nuk e kap as analisti me tri ekrane pas shpine. Xhaviti e ka një Kosovë në kokë. Ajo Kosovë e ka një president, një kryeministër, një kuvend dhe një lagje ku ai e ka shtëpinë e prindërve. Ai i dërgon para një motre, i paguan një dasmë, ndërton një kat mbi kat, dhe një herë në vit vjen ta shohë a ka ecur puna. Nuk kërkon shumë. Kërkon një përgjigje me një fjalë.

E ne nuk e kemi më përgjigjen me një fjalë. E kemi vetëm procedurën. Dhe procedura, kur i tregohet njeriut që ka ikur, nuk dëgjohet si shtet — dëgjohet si arsyetim.

Ka edhe një numër që nuk e thashë atë ditë, se nuk desha t'i prishja pushimet. Më njëzet e tetë dhjetor votuan dyzet e pesë për qind. Më shtatë qershor tridhjetë e gjashtë e tetë. Domethënë mes dy zgjedhjeve, brenda pesë muajsh e gjysmë, u tërhoqën gati një e dhjeta e votuesve. Nuk ndërruan partinë. Ndërruan zakonin.

Sepse ky është shpenzimi që nuk hyn në asnjë buxhet. Fushatë pas fushate, njerëzit nuk zemërohen — mësohen. Dhe kur mësohen, ndalen. Politika mendon se e ka humbur një përqindje; në të vërtetë e ka humbur një shprehi që ndërtohet me dekada dhe humbet me tri fletushka.

Xhaviti iku më pesë, si përherë, me makinë të mbushur deri në tavan. Kafenë e pagoi ai, si përherë. Dhe në derë, ashtu me çelësat në dorë, e bëri edhe një pyetje, më të vogël, që e mbaj mend më mirë se të tjerat:

— Ma thuej njërën punë: kur t'i marr me mend, kush e mban vulën gjatë kësaj kohe?

— Ushtruesja e detyrës.

— Aha — tha. — Domethënë të gjithë e keni një detyrë, veç puna nuk e ka të zonjën.

Qeshi dhe iku.

Qeveria është "në detyrë" prej shkurtit. Presidenca është "në detyrë" prej prillit. Kuvendi u konstituua sot dhe e ka gjashtëdhjetë ditë. Në krejt këtë vend, i vetmi që nuk është në detyrë është qytetari — sepse ai nuk ka detyrë, ka radhë.

Me fjalë të tjera: e kemi një shtet ku të gjithë janë në detyrë, e asnjëri nuk e ka detyrën.

(Publikuar pa ndërhyrje, ashtu siç e ka lëshuar makina, përveç mbititullit që është shtuar nga njeriu)