Pamjet apokaliptike të shkatërrimit nga zjarri i madh – prej shtëpive të djegura deri te qytetet e mbuluara me tym vdekjeprurës – po vijnë me shpejtësi për ta bërë më të rëndë katastrofën klimatike që po shpaloset në botë.
Gjatë gushtit në Hawaii numri i të vdekurve ende po vazhdon të ngrihet pas zjarrit më vdekjeprurës në SHBA në më shumë se një shekull që përfshiu Mauin. Në Kanada zjarret ekstreme që po bëjnë shkrumb e hi gjithë vendin janë më të përhapura se në çdo periudhë tjetër.
Hulumtimet kanë treguar se gjasat dhe intensiteti i zjarreve janë rritur tashmë për shkak të rritjes së temperaturës globale të shkaktuar nga njerëzit. Por ka ende shumë gjëra që njerëzit nuk i kuptojnë ende për këto fenomene të fuqishme.
Nuk e dinë as për aftësinë e zjarreve për të ndryshuar dhe prishur sistemet klimatike shumë kohë pasi shuarjes së tyre.
Një nga mënyrat më të njohura se si zjarret ndikojnë në klimën është aftësia e tyre për të liruar në atmosferë sasi të mëdha karboni të ruajtur në pemë dhe tokë. Në rrethin vicioz të reagimit, dyoksidi shtesë i karbonit më pas kontribuon në të njëjtën ngrohje afatgjatë të planetit që edhe zjarret i bën më të mundshme.
Vetëm në vitin 2020, zjarret e Kalifornisë vlerësohet se kanë ndalur 16 vjet të shkurtimeve shtetërore në emetimet e gazeve serrë. Rritja e pyjeve mund të ndodhë, tregojnë studiuesit, por jo aq shpejt sa për të ndihmuar në mbajtjen e ngrohjes globale nën kufirin 1.5C.
Megjithatë, jo të gjitha ndikimet e zjarreve në klimë janë kaq të gjata. Jo të gjitha zjarret nxisin ngrohjen. Duke bllokuar rrezet e diellit dhe duke tërhequr pika shtesë uji që ndriçojnë retë, aerosolet e tymit mund të reflektojnë dritën e diellit përsëri në hapësirë, duke çuar në ftohje të lokalizuar në atmosferën e poshtme.
Edhe
Ngjarjet klimatike që tregojnë se Toka po ndryshon
Ky efekt ftohës zakonisht zgjat vetëm derisa shiu kthejë aerosolet përsëri në tokë. Megjithatë, teksa zjarret e furishme po rriten, edhe këto ndikime më të përkohshme po zgjerojnë shtrirjen dhe kohëzgjatjen e tyre.
Për shembull, sezoni i zjarreve në Australi 2019-2020 prodhoi ftohje të shkaktuar nga tymi që mund të ketë ndikuar në “zhytjen e trefishtë” në modelin e fenomenit La Niña.
Prandaj, të kuptuarit se si ndërveprojnë ndikimet e ndryshme të zjarreve është çelësi për të kuptuar ndikimin e tyre të përgjithshëm në klimë – dhe në këtë mënyrë për të udhëhequr përpjekjet e njerëzimit për të kufizuar ndryshimet e rrezikshme klimatike.
