Rreziku për Alzheimer rritet kur mungesa e gjumit të thellë shkakton dëmtime në tru

Gjumi cilësor është thelbësor për shëndetin e trurit dhe parandalimin e sëmundjes së Alzheimerit.

Studimet tregojnë se pamjaftueshmëria e dy fazave të gjumit, gjumit të thellë dhe gjumit me lëvizje të shpejta të syve (REM - Rapid Eye Movement) mund të shkaktojë tkurrje të trurit dhe përkeqësim të funksioneve njohëse. 

Sipas një studimi të ri kjo mund të përshpejtojë përkeqësimin e pjesëve të trurit të lidhura me sëmundjen e Alzheimerit, ka raportuar CNN.

Lidhja mes gjumit të thellë dhe dëmtimit të trurit

Sipas Gawon Cho, studiues në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin Yale, mungesa e gjumit të thellë çon në tkurrjen e rajonit inferior parietal të trurit, një zonë kritike për përpunimin e informacionit vizual dhe hapësinor.

Edhe Lifestyle 3 tet 2025 Gjumi i keq mund ta përshpejtojë plakjen e trurit

“Gjetëm se vëllimi i kësaj pjese të trurit zvogëlohet te njerëzit me mungesë të gjumit të thellë dhe REM”, ka thënë Cho,i cili është autor kryesor i studimit.

Doktori Richard Issacson, një neurolog i njohur për punën e tij në klinikat e parandalimit të Alzheimerit, konfirmon se rezultatet e studimit përputhen me përvojën e tij klinike.

“Ne gjithashtu kemi zbuluar se matjet e gjumit të thellë parashikojnë funksionin njohës, kështu që, midis kësaj dhe vëllimit të trurit, lidhja është e vërtetë”, ka thënë Issacson.

Çfarë ndodh në tru gjatë gjumit të thellë?

Gjatë gjumit të thellë, truri eliminon toksinat dhe qelizat e vdekura, duke u riparuar dhe rigjeneruar për ditën e ardhshme. Ndërkohë, gjatë fazës REM, truri përpunon emocionet, konsolidon kujtimet dhe përvetëson informacion të ri.

Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), 1 deri në 3 të rritur amerikanë nuk flenë mjaftueshëm, gjë që mund të ndikojë negativisht në shëndetin e trurit.

Ekspertët rekomandojnë që:

Të rriturit duhet të kalojnë 20-25% të natës në gjumë të thellë dhe REM.

Të moshuarit kanë nevojë për më pak gjumë të thellë, ndërsa foshnjat mund të kalojnë deri në 50% të gjumit në fazën REM.

Edhe Lifestyle 13 maj 2025 Sa i shëndetshëm është gjumi i thellë

Fatkeqësisht, me kalimin e moshës, sasia e gjumit të thellë zvogëlohet natyrshëm, duke rritur kështu rrezikun e sëmundjeve neurodegjenerative si Alzheimeri.

Si të përmirësohet gjumi i thellë dhe REM?

Gjumi i thellë ndodh zakonisht në fillim të natës, ndërsa gjumi REM ndodh më vonë, afër mëngjesit. Kjo do të thotë se nëse shkoni vonë për të fjetur dhe zgjoheni herët, po i kufizoni fazat më të rëndësishme të gjumit.

Sipas Issacson, zgjatja e kohës së gjumit rrit shanset për të pasur më shumë gjumë të thellë dhe REM, por vetëm nëse është i pandërprerë dhe cilësor.

Një studim i vitit 2023 ka treguar se zakonet e mira të gjumit mund të shtojnë deri në 5 vjet jetë për burrat dhe 2.5 vjet për gratë. 

Për këtë, doktorët rekomandojnë që duhet të:

Flini dhe zgjoheni në të njëjtën orë çdo ditë, edhe gjatë fundjavave.

Siguroni një ambient optimal për gjumë, dhoma e ftohtë dhe e errët është më e mira.

Shmangni alkoolin para gjumit, pasi mund të çojë në zgjime gjatë natës.

Edhe Lifestyle 7 nën 2024 Studimi: Gjumi jo i mirë rrit rrezikun për demencë

Reduktoni ekspozimin ndaj dritës së kaltër një orë para gjumit (pa telefona, TV ose kompjuterë).
Praktikoni teknika relaksimi si meditimi, joga ose banjat e ngrohta.

“Nuk ka asnjë ilaç që përmirëson gjumin në mënyrë të përgjithshme. Njerëzit duhet të ndërmarrin hapa vetë për ta përmirësuar atë”, ka thënë Cho.