-
Përktheu:
Vita Abrashi-Kajtazi
- 28 janar 2026 12:20
- Shpërndaje në:
Një studim i fundit ka sugjeruar se personat që nuk hanë mish mund të kenë më pak gjasa të arrijnë moshën 100-vjeçare krahasuar me ata që konsumojnë mish. Por, sipas ekspertëve, këto rezultate duhen lexuar me kujdes.
Studimi ka ndjekur mbi 5,000 të rritur kinezë mbi moshën 80-vjeçare, pjesë e studimit kombëtar “Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey”, që ka nisur në vitin 1998.
Deri në vitin 2018, u vërejt se personat që ndiqnin dieta pa mish kishin më pak gjasa të bëheshin qindvjeçarë sesa ata që hanin mish, ka raportuar “The Independent”.
Në pamje të parë, kjo duket se bie ndesh me dekada studimesh që tregojnë se dietat bimore lidhen me rrezik më të ulët për sëmundje të zemrës, sulm në tru, diabet të tipit 2 dhe obezitet. Këto përfitime lidhen kryesisht me marrjen më të lartë të fibrave dhe konsum më të ulët të yndyrave të ngopura.
Por çelësi është mosha.
Nevojat ushqyese ndryshojnë me plakjen
Studimi u përqendrua te persona mbi 80 vjeç, grupmoshë me nevoja ushqyese shumë të ndryshme nga të rriturit më të rinj. Me kalimin e moshës, trupi shpenzon më pak energji, bie masa muskulore dhe dendësia e eshtrave, ndërsa oreksi shpesh zvogëlohet. Kjo rrit rrezikun për kequshqyerje dhe dobësi fizike.
Shumica e provave që tregojnë përfitimet e dietave pa mish vijnë nga studime te të rriturit më të rinj, jo te personat shumë të moshuar dhe të dobët. Disa studime sugjerojnë se të moshuarit që nuk konsumojnë produkte shtazore mund të kenë rrezik më të lartë për fraktura, për shkak të marrjes më të ulët të proteinave dhe kalciumit.
Në moshë të shtyrë, prioriteti nuk është më parandalimi afatgjatë i sëmundjeve, por ruajtja e peshës trupore, masës muskulore dhe sigurimi i ushqimit të pasur me lëndë ushqyese në çdo vakt.
Një detaj shumë i rëndësishëm
Studiuesit zbuluan se lidhja mes dietës pa mish dhe probabilitetit më të ulët për të arritur 100 vjet u pa vetëm te personat nën peshë. Te të moshuarit me peshë normale, kjo lidhje nuk ekzistonte.
Të qenit nën peshë në moshë të vjetër lidhet fort me rrezik më të lartë për brishtësi dhe vdekje. Kjo tregon se pesha trupore, dhe jo domosdoshmërisht mishi, është faktori vendimtar.
Për më tepër, ky ishte një studim vëzhgues, që tregon lidhje, por jo shkak-pasojë. Vetëm sepse dy gjëra ndodhin së bashku, nuk do të thotë se njëra e shkakton tjetrën.
Rezultatet përputhen edhe me të ashtuquajturin “paradoksi i obezitetit” në pleqëri, ku pesha pak më e lartë shpesh lidhet me mbijetesë më të mirë.
Po dietat pa mish, por jo strikt bimore?
Interesante është se rreziku më i ulët për të arritur moshën 100 vjeç nuk është vërejtur te personat që nuk hanin mish, por konsumonin peshk, bulmet ose vezë. Këto ushqime sigurojnë proteina cilësore, vitaminë B12, kalcium dhe vitaminë D, elemente kyçe për shëndetin e muskujve dhe eshtrave.
Sipas studiuesve, përfshirja e sasive të moderuara të produkteve shtazore mund të ndihmojë në parandalimin e kequshqyerjes dhe humbjes së masës muskulore në moshë shumë të avancuar.
Çfarë do të thotë kjo për plakjen e shëndetshme?
Mesazhi kryesor nuk është se një dietë është “më e mirë” për të gjithë, por se ushqyerja duhet të përshtatet me fazën e jetës. Me moshën, nevojat për energji bien, por nevojat për disa lëndë ushqyese rriten.
Edhe në pleqëri, trupi ka nevojë për mjaftueshëm proteina, vitaminë B12, kalcium dhe vitaminë D për të ruajtur muskujt dhe për të shmangur dobësinë.
Dietat bimore mund të jenë të shëndetshme edhe në moshë të shtyrë, por kërkojnë planifikim të kujdesshëm dhe, në disa raste, suplemente ushqimore.