Para hapjes, Bienalja e Venecias përballet me thirrje të tjera për moslejim pjesëmarrësish

Anish Kapoor ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara duhet të përjashtohen nga Bienalja e Venecias për shkak të “politikave të tyre të neveritshme të urrejtjes” dhe “nxitjes së pandërprerë të luftës”.

Artisti, i cili përfaqësoi Britaninë në edicionin e vitit 1990, ka thënë se e përgëzon vendimin e jurisë së Bienales për të dhënë dorëheqjen në shenjë proteste ndaj përfshirjes së Izraelit dhe Rusisë vetëm pak ditë para ngjarjes, e cila shpesh quhet “Olimpiada e artit”.

Megjithatë, Kapoor ka thënë se juria ndërkombëtare prej pesë anëtarësh duhej të kishte përfshirë edhe SHBA-në në arsyetimin e saj për tërheqjen nga vlerësimi i çmimeve, të cilat tani do të shtyhen deri në nëntor.

Ai e quajti vendimin për dorëheqje “guximtar”, por shtoi: “Do të shpresoja që ata të kishin përjashtuar edhe Shtetet e Bashkuara për politikat e tyre të neveritshme të urrejtjes dhe nxitjen e tyre të pandërprerë të luftës”.

Përfaqësuesi SHBA-së në bienale, Alma Allen – një artist për të cilin pak njerëz në botën e artit kishin dëgjuar para përzgjedhjes së tij – është përballur me shqyrtim të fortë për shkak të ndërhyrjes së perceptuar nga administrata Trump në përzgjedhjen e tij.

Njoftimi i artistit amerikan u vonua ndjeshëm për shkak të mbylljes më të gjatë të qeverisë në historinë e vendit, ndërsa disa artistë të tjerë thuhet se e refuzuan mundësinë për të marrë pjesë.

Pjesëmarrësve u ishte thënë se vepra duhet të “reflektojë dhe promovojë vlerat amerikane”.

Kuratori i pavijonit amerikan, Jeffrey Uslip, e mbrojti përzgjedhjen e Allenit dhe pavijonin që përfshin rreth 30 skulptura ose forma biomorfe, të gjitha me titullin “Not Yet Titled”.

“Shumë njerëz presin që arti abstrakt ose arti politik të duket në një mënyrë të caktuar”, ka thënë ai. “Do të doja që të njëjtët njerëz të më thoshin se skulptura biomorfe abstrakte... nuk kishte asnjë lidhje me Luftën e Dytë Botërore”.

“Kur shohin kuarcin e gjelbër guatemalas të Allenit në oborr, ai është në përmasa njerëzore, është në formë çante. Kjo kërkon që njerëzit të shikojnë dhe jo thjesht të thonë: ‘Oh, kjo është abstrakte, prandaj nuk mund të jetë politike’”.

Allen, i cili për një kohë ka qenë i pastrehë dhe filloi të krijojë skulptura ndërsa jetonte në New York, ku punonte në ndërtim, tha se arti i tij përfaqësonte “përvojat që kam pasur në jetën time”.

“Kështu ka rrjedhur jeta ime”, ka thënë ai më herët. “Ka momente fati dhe momente vështirësie. Dhe ndonjëherë ato ndodhin në të njëjtën kohë”.

Pavijoni amerikan është larg së qenit i vetmi pikë tensioni në bienalen e 61-të, ku politika kërcënon të errësojë zhvillimet edhe rreth pavijoneve izraelite dhe ruse.

Më shumë se 200 pjesëmarrës në këtë ngjarje nënshkruan një letër, të organizuar nga aleanca “Art Jo Gjenocid” (Anga), duke kërkuar anulimin e pavijonit izraelit. “Ne, të nënshkruarit, qëndrojmë së bashku si artistë, kuratorë dhe punonjës arti në një refuzim kolektiv për t’ju lejuar të promovoni shtetin izraelit ndërsa ai kryen gjenocid”, thuhej në letër.

Një grevë është organizuar nga Anga për të premten, e cila mund ta ndalë plotësisht ngjarjen, e cila këtë javë po mban parashfaqjen e saj. Ministria e Jashtme e Izraelit e ka dënuar Anga-n, duke i quajtur veprimet e saj “indoktrinim politik anti-izraelit” dhe “diskriminim të drejtpërdrejtë”.

Të hënën, ministria italiane e kulturës konfirmoi se pavijoni rus nuk do të jetë i hapur për publikun, megjithëse instalacioni artistik do të mund të shihet përmes dritareve.

Pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, bienalja e dënoi atë dhe ndaloi pjesëmarrjen e kujtdo që kishte lidhje me Kremlinin. Rusia nuk u ndalua zyrtarisht nga pjesëmarrja, por mungoi në edicionet e viteve 2022 dhe 2024.

Qeveria italiane është përplasur me organizatorët për rikthimin e Rusisë, duke pretenduar se vendimi ishte marrë “plotësisht në mënyrë të pavarur nga Fondacioni i Bienales, pavarësisht kundërshtimit të qeverisë italiane”.

Javën e kaluar, Komisioni Evropian i shkroi Fondacionit të Bienales duke thënë se planifikonte të ndërpriste ose pezullonte grantin prej 2 milionë eurosh për ekspozitën për shkak të përfshirjes së Rusisë.

Kapoor, i cili ka një ekspozitë në Venecia, më parë ka kërcënuar me veprime ligjore kundër administratës Trump pasi agjentë të patrullës kufitare pozuan për një fotografi përpara skulpturës së tij “Cloud Gate” në Chicago.

Ai thotë se skena përfaqësonte “Amerikën fashiste”, ndërsa më herët artisti ka ndërmarrë veprime ligjore edhe kundër Shoqatës Kombëtare të Armëve (NRA) pasi ajo përdori një imazh të “Cloud Gate”. Palët e zgjidhën çështjen jashtë gjykatës.