KOHA.net

Στηρίξτε το TIME. Διαφυλάξτε την αλήθεια.
Πολιτισμός

Η Επισκοπή Ράσκα-Πριζρέν ζητά αλλαγές στο νομοσχέδιο για την Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Επισκοπή Raskë-Prizren

Επισκοπή Raskë-Prizren

Dioqeza Rashkë-Prizren e ka kundërshtuar dhe ka kërkuar ndryshime para miratimit në lexim të dytë të Projektligjit për Inspektoratin e Trashëgimisë Kulturore. Në një deklaratë të publikuar në faqen zyrtare, Dioqeza ka thënë se nuk është konsultuar gjatë hartimit të projektligjit dhe ka shprehur shqetësim për kompetencat “e zgjeruara” që, sipas saj, do t’i jepen Inspektoratit. Dioqezës nuk i ka bërë përshtypje deklarimi i ministres së Kulturës, Saranda Bogujevci, e cila në seancën e Kuvendit kur prezantoi projektligjin u shpreh se funksioni i Inspektoratit mbetet i njëjtë, “vetëm se nga një departament bëhet agjenci”. 

Kuvendi i Kosovës, pas mesnatës të së enjtes, e kishte miratuar në lexim të parë Projektligjin për Inspektoratin e Trashëgimisë Kulturore. Projektligji qe kundërshtuar në seancë nga deputetët e Listës Serbe.

E në reagimin e saj të shtunën (sot), Dioqeza ka thënë se me projektligjin e ri, Inspektorati do të ketë kompetenca për të mbikëqyrur punimet në asetet e trashëgimisë kulturore, për t’i ndaluar ato në rrethana të caktuara dhe për të shqyrtuar drejtpërdrejt ligjshmërinë e aktiviteteve ndërtimore në zonat e mbrojtura.

Dioqeza ka shprehur shqetësimin se këto kompetenca mund të përdoren për të anashkaluar garancitë që, sipas saj, i gëzon Kisha përmes Ligjit për Zonat e Veçanta të Mbrojtura dhe Ligjit për Lirinë e Fesë.

“Projektligji nuk e përmend as Ligjin për Zonat e Veçanta të Mbrojtura dhe as Këshillin për Zbatim dhe Monitorim”, thuhet në deklaratë.

Sipas Dioqezës, kjo lë të hapur mundësinë që një institucion me kompetenca të gjera të marrë vendime që prekin drejtpërdrejt vendet e shenjta, ndonëse, sipas saj, Ligji për Zonat e Veçanta të Mbrojtura nuk i jep këtij institucioni autoritet të drejtpërdrejtë brenda këtyre zonave.

Dioqeza ka theksuar se e mbështet mbikëqyrjen profesionale të trashëgimisë kulturore, por ka paralajmëruar se ndalimi i riparimeve ose punimeve të nevojshme mund të ketë pasoja serioze për manastiret dhe komunitetet fetare që jetojnë aty.

Në reagimin e saj, Dioqeza i është referuar edhe Raportit të Komisionit Evropian për Kosovën për vitin 2026, ku, sipas saj, thuhet se interpretimi jo i njëtrajtshëm i ligjit ka çuar në shkelje të Ligjit për Zonat e Veçanta të Mbrojtura.

επίσης Η Σερβική Λίστα παραπλανά την ενίσχυση της Επιθεώρησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς Πολιτισμός Η Σερβική Λίστα παραπλανά την ενίσχυση της Επιθεώρησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Sipas deklaratës, Komisioni Evropian ka bërë thirrje për një kornizë gjithëpërfshirëse ligjore për mbrojtjen e Kishës dhe që Këshilli për Zbatim dhe Monitorim të jetë në gjendje ta përmbushë plotësisht rolin e tij.

Në fund, Dioqeza ka kërkuar që projektligji të rikthehet për konsultime ose të ndryshohet para miratimit përfundimtar. Ajo kërkon që të përcaktohet qartë se masat e inspektimit nuk mund të kufizojnë të drejtat që, sipas saj, tashmë i garantohen Kishës me ligj dhe as të përdoren për të anashkaluar Këshillin për Zbatim dhe Monitorim.

Το κράτος στοχεύει να αναβαθμίσει την Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, σε νέο επίπεδο, τόσο όσον αφορά την θεσμική κατάταξη όσο και τις αρμοδιότητες. Σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου για την Πολιτιστική Κληρονομιά, που ψηφίστηκε το 2006, το Υπουργείο Πολιτισμού ίδρυσε την Επιθεώρηση τον Φεβρουάριο του 2018. Η Επιθεώρηση, με έδρα την Πρίστινα, εξακολουθεί να έχει αρμοδιότητες για τον έλεγχο της νομιμότητας των παρεμβάσεων σε περιουσιακά στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Απαγορεύει έργα που, χωρίς άδεια, παρεμβαίνουν σε προστατευόμενες περιοχές ή στην περίμετρο μνημείων, καθώς και έργα που δεν συμμορφώνονται με τις άδειες που εκδίδονται από ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Το σχέδιο νόμου για την Κεντρική Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που συντάχθηκε το 2024, ορίζει ότι η Κεντρική Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς (IQTK) ιδρύεται ως Εκτελεστικός Οργανισμός εντός του Υπουργείου, ασκεί δικαιοδοσία σε ολόκληρη την επικράτεια της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου και είναι οργανωμένη σε κεντρικό επίπεδο και σε τοπικά παραρτήματα. Είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο και την αξιολόγηση των συνθηκών και της κατάστασης διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και, εάν είναι απαραίτητο, λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για τη διατήρηση και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το κύριο καθήκον της Επιθεώρησης παραμένει η εποπτεία και η εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για την πολιτιστική κληρονομιά. Η Υπηρεσία θα έχει εντολή να σταματά αμέσως κάθε μη εξουσιοδοτημένη εργασία σε περιουσιακά στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς, να διατάσσει τη διακοπή των εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης σε περίπτωση εντοπισμού παρατυπιών κατά την εφαρμογή τους, καθώς και να λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα κατά προσώπων σε περιπτώσεις μη εξουσιοδοτημένων εργασιών που βλάπτουν τα περιουσιακά στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Όταν συστάθηκε εντός του ΥΠΠΟ το 2018, η Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς άρχισε να εργάζεται με δύο επιθεωρητές, τον Labëri Dakaj και τον Pajtim Zogaj. Αυτοί εξακολουθούν να είναι οι μόνοι επιθεωρητές που έχουν υπό την εποπτεία τους όλους τους δήμους της χώρας. Το νομοσχέδιο προβλέπει επέκταση, αλλά μέχρι τότε εκκρεμεί η ψήφισή του στη Βουλή.