Dioqeza Rashkë-Prizren e ka kundërshtuar dhe ka kërkuar ndryshime para miratimit në lexim të dytë të Projektligjit për Inspektoratin e Trashëgimisë Kulturore. Në një deklaratë të publikuar në faqen zyrtare, Dioqeza ka thënë se nuk është konsultuar gjatë hartimit të projektligjit dhe ka shprehur shqetësim për kompetencat “e zgjeruara” që, sipas saj, do t’i jepen Inspektoratit. Dioqezës nuk i ka bërë përshtypje deklarimi i ministres së Kulturës, Saranda Bogujevci, e cila në seancën e Kuvendit kur prezantoi projektligjin u shpreh se funksioni i Inspektoratit mbetet i njëjtë, “vetëm se nga një departament bëhet agjenci”.
Kuvendi i Kosovës, pas mesnatës të së enjtes, e kishte miratuar në lexim të parë Projektligjin për Inspektoratin e Trashëgimisë Kulturore. Projektligji qe kundërshtuar në seancë nga deputetët e Listës Serbe.
E në reagimin e saj të shtunën (sot), Dioqeza ka thënë se me projektligjin e ri, Inspektorati do të ketë kompetenca për të mbikëqyrur punimet në asetet e trashëgimisë kulturore, për t’i ndaluar ato në rrethana të caktuara dhe për të shqyrtuar drejtpërdrejt ligjshmërinë e aktiviteteve ndërtimore në zonat e mbrojtura.
Dioqeza ka shprehur shqetësimin se këto kompetenca mund të përdoren për të anashkaluar garancitë që, sipas saj, i gëzon Kisha përmes Ligjit për Zonat e Veçanta të Mbrojtura dhe Ligjit për Lirinë e Fesë.
“Projektligji nuk e përmend as Ligjin për Zonat e Veçanta të Mbrojtura dhe as Këshillin për Zbatim dhe Monitorim”, thuhet në deklaratë.
Sipas Dioqezës, kjo lë të hapur mundësinë që një institucion me kompetenca të gjera të marrë vendime që prekin drejtpërdrejt vendet e shenjta, ndonëse, sipas saj, Ligji për Zonat e Veçanta të Mbrojtura nuk i jep këtij institucioni autoritet të drejtpërdrejtë brenda këtyre zonave.
Dioqeza ka theksuar se e mbështet mbikëqyrjen profesionale të trashëgimisë kulturore, por ka paralajmëruar se ndalimi i riparimeve ose punimeve të nevojshme mund të ketë pasoja serioze për manastiret dhe komunitetet fetare që jetojnë aty.
Në reagimin e saj, Dioqeza i është referuar edhe Raportit të Komisionit Evropian për Kosovën për vitin 2026, ku, sipas saj, thuhet se interpretimi jo i njëtrajtshëm i ligjit ka çuar në shkelje të Ligjit për Zonat e Veçanta të Mbrojtura.
además
La Lista Serbia desvía la atención del fortalecimiento de la Inspección del Patrimonio Cultural.
Sipas deklaratës, Komisioni Evropian ka bërë thirrje për një kornizë gjithëpërfshirëse ligjore për mbrojtjen e Kishës dhe që Këshilli për Zbatim dhe Monitorim të jetë në gjendje ta përmbushë plotësisht rolin e tij.
Në fund, Dioqeza ka kërkuar që projektligji të rikthehet për konsultime ose të ndryshohet para miratimit përfundimtar. Ajo kërkon që të përcaktohet qartë se masat e inspektimit nuk mund të kufizojnë të drejtat që, sipas saj, tashmë i garantohen Kishës me ligj dhe as të përdoren për të anashkaluar Këshillin për Zbatim dhe Monitorim.
El Estado pretende elevar el nivel de la Inspección de Patrimonio Cultural, adscrita al Ministerio de Cultura y Turismo, tanto en cuanto a su jerarquía institucional como a sus competencias. De conformidad con lo dispuesto en la Ley de Patrimonio Cultural, aprobada en 2006, el Ministerio de Cultura creó la Inspección en febrero de 2018. La Inspección, con sede en Pristina, conserva la competencia para inspeccionar la legalidad de las intervenciones en bienes del patrimonio cultural. Prohíbe las obras que, sin autorización, interfieran en zonas protegidas o en el perímetro de los monumentos, así como las que no cumplan con los permisos expedidos por las instituciones de patrimonio cultural.
El proyecto de ley sobre la Inspección Central del Patrimonio Cultural, redactado en 2024, estipula que la IQTK se establece como un organismo ejecutivo dentro del Ministerio, ejerce jurisdicción sobre todo el territorio de la República de Kosovo y se organiza a nivel central y en delegaciones locales. Es responsable de controlar y evaluar las condiciones y el estado de conservación del patrimonio cultural y, de ser necesario, adopta las medidas pertinentes para su preservación y protección. La tarea principal de la Inspección sigue siendo la supervisión y aplicación de la legislación vigente en materia de patrimonio cultural. El organismo tendrá el mandato de detener de inmediato cualquier trabajo no autorizado sobre bienes del patrimonio cultural, ordenar la suspensión de trabajos de conservación y restauración en caso de detectar irregularidades durante su ejecución, y también emprender acciones concretas contra las personas que realicen trabajos no autorizados que dañen dichos bienes.
Cuando se creó dentro del Ministerio de Cultura, Juventud y Deportes en 2018, la Inspección de Patrimonio Cultural comenzó a trabajar con dos inspectores, Labëri Dakaj y Pajtim Zogaj. Siguen siendo los únicos inspectores que supervisan todos los municipios del país. El proyecto de ley prevé su ampliación, pero aún está pendiente de votación en la Asamblea.