Ndërsa Xi përgatitet për dekadën e tij të dytë në pushtet, po përballet me sfida ekonomike në rritje, duke përfshirë një shtresë të mesme të pakënaqur. Nëse ai nuk është në gjendje ta kthejë ekonominë në rrugën e duhur, Kina përballet me ngadalësimin e inovacionit dhe produktivitetit, së bashku me rritjen e pakënaqësisë sociale. “Për 30 vjet, Kina ishte në një rrugë që u dha njerëzve shpresë të madhe”, tha Doug Guthrie, drejtor i Iniciativave të Kinës në Shkollën e Menaxhimit Global të Universitetit Shtetëror të Arizonës, duke shtuar se vendi është “në telashe të thella tani”
(CNN) - Kur Xi Jinping erdhi në pushtet një dekadë më parë, Kina sapo kishte kaluar Japoninë duke u bërë ekonomia e dytë më e madhe në botë.
Që atëherë është rritur me një ritëm fenomenal. Me një normë mesatare vjetore rritjeje prej 6.7% që nga viti 2012, Kina ka shënuar një nga zgjerimet më të shpejta të qëndrueshme për një ekonomi të madhe në histori. Në vitin 2021, GDP-ja e saj arriti gati 18 trilionë dollarë, duke përbërë 18.4% të ekonomisë globale, sipas Bankës Botërore.
Kërcënim strategjik për Amerikën
Përparimet e shpejta teknologjike e kanë kthyer Kinën gjithashtu në kërcënim strategjik për Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj. Është duke i shtyrë në mënyrë të qëndrueshme rivalët amerikanë nga pozitat drejtuese të mbajtura prej kohësh në sektorë që variojnë nga teknologjia 5G deri tek inteligjenca artificiale.
Deri në kohët e fundit, disa ekonomistë parashikonin se Kina do të bëhej ekonomia më e madhe në botë deri në vitin 2030, duke rrëzuar Shtetet e Bashkuara nga froni. Tani, situata duket shumë më pak premtuese.
Edhe
A do të ketë ndikim te Xi Jinping kryeministri i ardhshëm kinez
Ndërsa Xi përgatitet për dekadën e tij të dytë në pushtet, po përballet me sfida ekonomike në rritje, duke përfshirë një shtresë të mesme të pakënaqur. Nëse ai nuk është në gjendje ta kthejë ekonominë në rrugën e duhur, Kina përballet me ngadalësimin e inovacionit dhe produktivitetit, së bashku me rritjen e pakënaqësisë sociale.
“Për 30 vjet, Kina ishte në një rrugë që u dha njerëzve shpresë të madhe”, tha Doug Guthrie, drejtor i Iniciativave të Kinës në Shkollën e Menaxhimit Global të Universitetit Shtetëror të Arizonës, duke shtuar se vendi është "në telashe të thella tani".
Ngadalësim ekonomik dhe mospajtim të rrallë
Ndërsa Xi është një nga udhëheqësit më të fuqishëm që ka parë Kina dhe Partia e saj Komuniste në pushtet, disa ekspertë thonë se ai nuk mund të pretendojë merita për përparimin mahnitës të vendit.
“Udhëheqja e Xisë nuk është shkaktar për rritjen ekonomike të Kinës”, tha Sonja Opper, profesoreshë në Universitetin Bocconi në Itali që studion ekonominë e Kinës. “Xi ishte në gjendje të përfitonte nga një lëvizje e vazhdueshme sipërmarrëse dhe zhvillimi i shpejtë i një ekonomie private që e kishin nisur liderët e mëparshëm”, shtoi ajo.
Përkundrazi, vitet e fundit, politikat e Xisë kanë shkaktuar dhimbje të mëdha koke në Kinë.
Një goditje gjithëpërfshirëse nga Pekini ndaj sektorit privat të vendit, që filloi në fund të vitit 2020, dhe angazhimi i tij i palëkundur për politikë zero-COVID, kanë goditur rëndë ekonominë dhe tregun e punës.
“Nëse ka ndonjë gjë, udhëheqja e Xisë mund të ketë dobësuar një pjesë të dinamikës së rritjes së vendit”, shtoi Opper.
Më shumë se 1 trilion dollarë janë fshirë nga vlera e tregut të Alibabas dhe Tencentit - bizhuteritë e kurorës së industrisë së teknologjisë së Kinës - gjatë dy viteve të fundit. Rritja e shitjeve në këtë sektor është ngadalësuar dhe dhjetëra mijëra punonjës janë pushuar nga puna, duke çuar në papunësi rekorde tek të rinjtë.
Zemërim në rritje
Sektori i pronave gjithashtu është goditur, duke goditur disa nga zhvilluesit më të mëdhenj të patundshmërive të vendit. Rënia e pasurive të paluajtshme – e cila përbën deri në 30% të PBB-së – ka shkaktuar mosmarrëveshje të përhapura dhe të rralla në mesin e klasës së mesme.
Mijëra blerës të zemëruar shtëpish e banesash refuzuan të paguanin hipotekat e tyre për projektet e ngecura, duke nxitur frikën e rreziqeve financiare sistematike dhe duke i detyruar autoritetet të bëjnë presion ndaj bankave dhe sipërmarrësve për të zbutur trazirat. Ky nuk ishte demonstrimi i vetëm i pakënaqësisë këtë vit.
Në korrik, autoritetet kineze shpërndanë me dhunë një protestë paqësore nga qindra depozitues, të cilët kërkonin kthimin e kursimeve të tyre të jetës nga bankat rurale që kishin ngrirë depozita me vlerë miliona dollarë. Skandali bankar jo vetëm që kërcënoi jetesën e qindra mijëra klientëve, por gjithashtu theksoi përkeqësimin e shëndetit financiar të bankave më të vogla të Kinës.
"Shumë njerëz të klasës së mesme janë të zhgënjyer nga performanca e fundit ekonomike dhe të zhgënjyer me sundimin e Xisë”, tha David Dollar, bashkëpunëtor i lartë në Qendrën e Kinës John L. Thornton në Institutin Brookings.
Edhe Bisedimet e lumtura pro rritjes së KinësSipas analistëve, dobësitë në sistemin financiar janë rezultat i zgjerimit të papenguar të vendit të nxitur nga borxhi në dekadën e mëparshme dhe modeli duhet të ndryshojë.
“Rritja e Kinës gjatë dekadës së Xisë në pushtet i atribuohet kryesisht qasjes së përgjithshme ekonomike të adoptuar nga paraardhësit e tij, e cila u fokusua në zgjerimin e shpejtë nëpërmjet investimeve, prodhimit dhe tregtisë”, tha Neil Thomas, analist i lartë për Kinën dhe Azinë Verilindore në Eurasia Group.
“Por ky model arriti pikë të uljes së ndjeshme të të ardhurave dhe po rriste pabarazinë ekonomike, borxhin financiar dhe dëmin mjedisor”, tha ai.
Duhet një model i ri
Ndërsa Xi po përpiqet të ndryshojë atë model, nuk po e bën në mënyrën e duhur, thonë ekspertët, dhe po rrezikon të ardhmen e bizneseve të Kinës me kontrolle më të forta shtetërore.
Udhëheqësi 69-vjeçar nisi goditjen e tij për të frenuar bizneset private “të çrregullta” që po bëheshin shumë të fuqishme. Ai gjithashtu dëshiron të rishpërndajë pasurinë në shoqëri, nën qëllimin e tij të “prosperitetit të përbashkët”.
Xi shpreson për një “normale të re”, ku konsumi dhe shërbimet bëhen shtytës më të rëndësishëm të zgjerimit, sesa investimet dhe eksportet.
Por, deri më tani, këto masa e kanë shtyrë ekonominë kineze në një nga krizat e saj më të këqija ekonomike në katër dekada.
Fondi Monetar Ndërkombëtar kohët e fundit uli parashikimin për rritjen e Kinës në 3.2% këtë vit, duke përfaqësuar një ngadalësim të theksuar nga 8.1% në 2021. Kjo do të ishte norma e dytë më e ulët e rritjes së vendit në 46 vjet, më mirë vetëm se më 2020 kur ekonomia ra për shkak të shpërthimit fillestar të koronavirusit.
Nën Xinë, Kina jo vetëm që është bërë më izoluese, por ka përjetuar edhe prishje të marrëdhënieve SHBA-Kinë. Refuzimi i tij për të dënuar pushtimin e Ukrainës nga Moska dhe agresionin e fundit të Kinës ndaj Tajvanit, mund ta largojë vendin edhe më shumë nga Uashingtoni dhe aleatët e tij.
Cilat janë opsionet e Xi-së?
Analistët thonë se problemet aktuale ende nuk përbëjnë kërcënim të madh për sundimin e Xisë. Ai pritet të sigurojë mandatin e tretë të paprecedentë në pushtet në Kongresin e Partisë Komuniste që nisi të dielën. Prioritetet e paraqitura në kongres do të përcaktojnë gjithashtu trajektoren e Kinës për pesë vitet e ardhshme ose edhe më gjatë.
“Do të duhej një katastrofë ekonomike në shkallën e Depresionit të Madh për të krijuar nivele të pakënaqësisë sociale dhe protestës popullore që mund të përbënte kërcënim për sundimin e Partisë Komuniste”, tha Thomas nga “Eurasia Group”.
“Për më tepër, rritja nuk është burimi i vetëm i legjitimitetit dhe mbështetjes për Partinë Komuniste, dhe Xi ka djegur gjithnjë e më shumë kredencialet nacionaliste të Partisë Komuniste për të folur për patriotizmin, si dhe për xhepin plot”, shtoi ai.
Edhe A mund ta shpëtojë Kina mrekullinë e vet ekonomike?Por për ta rikthyer Kinën drejt rritjes dhe inovacionit të lartë, Xi do të duhej të rikthejë reformat e orientuara nga tregu.
“Nëse ai do të jetë i zgjuar, do t'i liberalizonte gjërat shpejt në mandatin e tij të tretë”, tha Guthrie.
