Çfarë thonë SHBA-ja dhe Irani për marrëveshjen e arritur?

SHBA-ja dhe Irani e po ashtu ndërmjetësi i tyre, Pakistani, kanë njoftuar të dielën vonë se kanë arritur një marrëveshje fillestare për fundin e luftës.

Por çfarë thonë të tri vendet lidhur me përmbajtjen e marrëveshjes paraprake që kanë shpallur për t'i dhënë fund luftës.

Si do të zbatohet marrëveshja dhe çfarë ndodh më pas?

Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, ka thënë se të dyja palët kanë shpallur një përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të të gjitha operacioneve ushtarake.

Të gjitha palët kanë deklaruar se memorandumi i mirëkuptimit për përfundimin e luftës do të nënshkruhet në Zvicër të premten. Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, ka thënë se memorandumi më pas do të publikohet.

Irani dhe SHBA-ja kanë deklaruar se Ngushtica e Hormuzit do të fillojë të rihapet dhe bllokada amerikane ndaj porteve iraniane do të fillojë të hiqet sapo memorandumi të nënshkruhet.

Të dyja palët kanë thënë gjithashtu se negociatat për çështjet më të vështira dhe të pazgjidhura – veçanërisht programin bërthamor të Iranit dhe sanksionet amerikane ndaj Iranit,  do të zhvillohen gjatë 60 ditëve në vijim.

Ngushtica e Hormuzit dhe bllokada e porteve iraniane

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet të premten dhe se ai ka urdhëruar heqjen e bllokadës ndaj porteve iraniane.

Një zyrtar i lartë iranian ka thënë po ashtu se ngushtica do të rihapet "për të gjitha anijet tregtare" pasi të nënshkruhet memorandumi.

Agjencia gjysmëzyrtare iraniane e lajmeve Fars Neës Agency ka raportuar se sipas memorandumit, trafiku detar nëpër ngushticë do të rregullohet nga Irani në koordinim me Omanin.

Programi bërthamor i Iranit

Të dyja palët kanë deklaruar se Irani pranon se nuk do të prodhojë dhe as nuk do të sigurojë armë bërthamore – një zotim që Teherani zyrtar e ka përsëritur prej dekadash.

Sipas zyrtarit iranian, deri në arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare, Irani do të ngrijë aktivitetet e tij bërthamore, duke mos vazhduar pasurimin e uraniumit dhe as zgjerimin e objekteve bërthamore.

Ai ka shtuar se SHBA-ja ka rënë dakord që, në kuadër të një marrëveshjeje të ardhshme gjithëpërfshirëse, Irani të mund të hollojë rezervat e tij të uraniumit shumë të pasuruar brenda territorit iranian.

Trumpi ka deklaruar të shtunën se nuk ka urgjencë për të nxjerrë jashtë Iranit rezervat e materialit bërthamor dhe se SHBA-ja do t'i marrë ato "kur gjithçka të jetë qetësuar".

Ai ka thënë gjithashtu se çdo marrëveshje do të përfshijë një regjim të fortë inspektimesh për Iranin, por pa dhënë detaje konkrete.

Senatori amerikan, Lindsey Graham, ka deklaruar se çdo marrëveshje përfundimtare mbi programin bërthamor iranian do të duhet të shqyrtohet dhe miratohet nga Kongresi amerikan.

Sanksionet dhe ndikimi financiar

Zyrtari iranian ka thënë se SHBA-ja ka rënë dakord të mos vendosë sanksione të reja ndaj Iranit derisa të arrihet një marrëveshje përfundimtare.

Ai ka shtuar se SHBA-ja do të pezullojë për një periudhë të caktuar sanksionet ndaj eksportit të naftës iraniane dhe se, pas marrëveshjes përfundimtare, të gjitha sanksionet amerikane dhe ato të OKB-së do të hiqen sipas një afati të dakorduar.

Sipas tij, SHBA-ja ka rënë dakord të lirojë 25 miliardë dollarë nga asetet e ngrira të Iranit, përfshirë përmes transfertave direkte të parave, bashkëpunimit me vendet e rajonit dhe linjave të kreditimit financiar.

Ai ka shtuar se Uashingtoni, në koordinim me aleatët e tij rajonalë, do të përgatisë një plan rindërtimi dhe zhvillimi për Iranin, i cili do të negociohet dhe miratohet me Teheranin brenda 60 ditëve.

Nga ana tjetër, Trumpi ka thënë se Iranit nuk do t'i jepen para në dorë, por se ekziston mundësia e heqjes së sanksioneve.

Libani

Kryeministri pakistanez ka thënë se përfundimi i menjëhershëm dhe i përhershëm i të gjitha operacioneve ushtarake përfshin edhe Lebanin.

Sekretariati i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit ka deklaruar se operacionet ushtarake do të ndalen përgjithmonë të hënën në mbrëmje, përfshirë edhe në Liban.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, ka thënë se sulmet izraelite kundër Libanit duhet të ndalen plotësisht dhe se SHBA-ja mban përgjegjësinë për zbatimin e marrëveshjes kornizë.

Megjithatë, ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, ka deklaruar se ushtria izraelite do të vazhdojë të qëndrojë në zonat e sigurisë që ka marrë nën kontroll në Liban, Siri dhe në Rripin e Gazës, duke shtuar se kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ia ka bërë të qartë këtë qëndrim Trumpit.