Emanuela Rusta u përball me turmat luftarake dhe titujt fyes për vite me radhë, teksa lundronte në skenën e futbollit shqiptar përpara se të bëhej gjyqtarja e parë ndërkombëtare në vend. Rusta ka qenë një nga figurat kryesore që kërkonin më shumë barazi në fushat e futbollit shqiptar, ku seksizmi i rrënjosur i ka mbajtur gratë mënjanë, ka shkruar AFP të hënën.
“Duhet të luftosh fort që të pranohesh”, tha 29-vjeçarja. “Duhet të thyejmë tavanin prej xhami”.
Futbolli ka qenë prej kohësh një obsesion kombëtar, por femrat kanë filluar të depërtojnë vetëm kohët e fundit në këtë sport. Përfaqësuesja e futbollisteve garoi për herë të parë në vitin 2011, ndërsa Federata Shqiptare e Futbollit (FSHF) mbetet kryesisht e dominuar nga meshkujt me vetëm 2000 anëtare krahasuar me 22000 anëtarë.
E goditur nga dekada të varfërisë, sundimi autoritar dhe migrimi masiv, Shqipëria është përballur me një rrugë jo të lehtë drejt integrimit global, qëkur qeveria e saj komuniste u rrëzua në fillim të viteve 1990. Shumë njerëz janë kapur pas traditave të tyre, duke përfshirë idetë e rrënjosura thellë për gjininë, veçanërisht në zonat rurale ku femrat kanë pasur më pak mundësi. Por gjërat kanë filluar të ndryshojnë me femrat që mbajnë gjithnjë e më shumë poste drejtuese si gjyqtare, presidente universitetesh dhe duke luajtur një rol të madh në qeverisje. Bota e sportit ka lëvizur ngadalë, duke përfshirë skenën e saj të futbollit, ku turmat e zhurmshme dhe përleshjet në ndeshjet e meshkujve nuk janë të rralla. Pavarësisht pengesave, Rusta mbeti i patrazuar përballë titujve të mediave vendase si “gjyqtarja seksi që ngre temperaturat”.
Gjyqtari “nuk është çështje gjinie, por kompetence”, tha Rusta, e cila ka ndarë drejtësinë në shumë ndeshje ndërkombëtare në stadiumet evropiane dhe shpreson të zgjidhet për të punuar në Kupën e Botës për futbollistë.
Edhe
Ekipet e futbollisteve duhet të kenë trajnere, jo vetëm trajnerë
“Për të marrë vendime të mira duhet të dini rregullat e lojës në mënyrë perfekte, por gjithashtu duhet të jeni në gjendje të shkëlqyer fizike dhe të keni një kapacitet të madh përqendrimi”, shtoi ajo.
Për të mbështetur karrierën e saj, Rusta punon si mësuese e edukimit fizik në gjimnazin e qytetit të saj, në Elbasan dhe stërvitet pasditeve. Ajo shpreson të jetë gjyqtarja kryesore e derbit të elitës së Shqipërisë mes dy skuadrave rivale kryeqytetase, Tiranës dhe Partizanit.
“Një gjyqtare zbut tensionet dhe normalizon situatën”, tha analisti sportiv Andi Vreçani.
Historia e futbollit të femrave është e rrënjosur thellë në qytetin verior të Shqipërisë, Shkodër, ku klubi Vllaznia bëri emër për herë të parë në vitin 2009. Në vetëm pak vite, skuadra ka dominuar brenda vendit dhe ka vazhduar të luajë kundër skuadrave më të mira të Evropës, përfshirë Chelsean, Real Madridin dhe PSG-në, në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve 2022/23.
“Çelësi i suksesit të ekipit qëndron te vajzat, të cilat kanë arritur të thyejnë mitin dhe paragjykimin se futbolli është vetëm sport mashkullor”, tha presidenti i skuadrës, Lazër Matija.
Vendimtare për suksesin e fundit ka qenë sulmuesja 26-vjeçar Megi Doçi. Me origjinë nga një fshat i varfër në veri të Shqipërisë, Doçi u mor me futboll kundër dëshirës së nënës së saj dhe u transferua në Tiranë në moshën 12-vjeçare për të ndjekur pasionin e saj. Gjërat nuk ishin të lehta, pranon ajo, edhe pse fitoi vlerësime mbresëlënëse, duke përfshirë çmimet për sulmuesen më të mirë dhe lojtaren më të vlefshme.
Edhe
Gjyqtarja e parë nga Kosova që po shkruan histori në futsall
“Kam rënë, kam vuajtur, kam qarë, më është dashur të gëlltis lotët e mi, por çdoherë kam zgjedhur të ngrihem dhe të luftoj”, tha ajo, duke thënë se shpreson të bashkohet me Bayern Munichun ose Real Madridin në të ardhmen.
Doçi stërvit rregullisht katër orë në ditë me futbollistë, të cilët shpesh habiten nga prania e saj në fushë.
“Është një sfidë, ende mund ta ndjeni peshën e këtij mentaliteti sepse nuk janë mësuar të shohin vajza duke luajtur”, shtoi ajo.
Të tjerat i kanë thyer kufijtë ndërsa përballen me kërkesat e një karriere sportive dhe me dëshirën për të krijuar familje.
“Kurrë nuk kam dashur të zgjidh mes karrierës dhe jetës sime personale, gjithmonë kam dashur të jem e lumtur në të dyja”, thotë Ardiola Raxhimi, 24 vjeçe, nëna e një djali dyvjeçar.
Edhe
Konica më 1936: Lodra e topit me këmbët – një rast kumari
Kreu i FSHF-së, Armand Duka, tha se “futbolli i femrave është prioriteti” i organit drejtues, i cili shpreson të shohë rritjen e numrit të futbollisteve. Por ai pranoi se barazia është shumë larg. Futbollistet paguhen pothuajse sa gjysma e futbollistëve, me pagën e tyre mesatare që shkon vetëm 400 euro në muaj. Ndërsa shumë pengesa mbeten, Duka beson se rruga përpara ka marrë formë.
“Disa vjet më parë futbolli i femrave ishte pothuajse një tabu, sepse konsiderohej si një sport mashkullor”, tha ai. “Ne e kemi fituar atë betejë”.
