Deri ku është i gatshëm të shkojë Vuçiqi për të mbetur në pushtet

Aleksandar Vuçiq duket i gatshëm të shkojë shumë larg për hir të kombinimit të motiveve të tij të brendshme politike dhe interesave personale për mbijetesë në pushtet. Politika e tij e jashtme, në një kontekst global të ndryshuar rrënjësisht, i ngjan gjithnjë e më shumë një konstrukti të paqëndrueshëm, si këmbë të djegura që mezi mbajnë peshën. Bëhet fjalë për një strategji të çuditshme, e ndërtuar mbi parimin e premtimeve të paqarta, pazareve politike dhe dhuratave selektive – një logjikë ku shteti identifikohet me një njeri të vetëm, ndërsa qytetarët nuk kanë asgjë për të thënë.

Vuçiq e forcon pozicionin e tij si “mbrojtës” i Serbisë sipas nevojave personale, duke luajtur rolin e presidentit të fyer që refuzon të takohet me eurodeputetët, por që njëkohësisht nuk heziton të përqafohet me Viktor Orbánin dhe të përfshihet hapur në fushatën zgjedhore të kryeministrit hungarez. Këto zgjedhje, sipas këtij kalkulimi, kanë rëndësi të drejtpërdrejtë edhe për fatin e tij politik.

Megjithatë, ndryshe nga këto mesazhe politike, të cilat mund të kalojnë pa reagime të mëdha ndërkombëtare, akuzat dhe kërcënimet e fundit që Vuçiq ka drejtuar ndaj Shteteve të Bashkuara vështirë se do të mbeten pa pasoja. Retorika e tij, e cila përfshin edhe pretendime për “grusht shteti” dhe ndërhyrje të huaja, shënon një përshkallëzim të rrezikshëm që e vendos Serbinë në kurs përplasjeje me partnerët perëndimorë.

Sipas këtij interpretimi kritik, gjithçka nis në momentin kur Vuçiq sheh dhe kupton se si përfundojnë diktatorët – nga Nikolas Maduro e deri te shumë të tjerë para tij. Frika nga një skenar i ngjashëm duket se e shtyn drejt retorikës gjithnjë e më radikale dhe manovrave të dëshpëruara politike, duke thelluar kaosin e brendshëm dhe izolimin ndërkombëtar të Serbisë.

Në këtë kontekst, akuzat kundër Izraelit dhe SHBA-ve nuk duken si pjesë e një strategjie koherente shtetërore, por më tepër si reflektim i pasigurisë politike dhe i frikës personale për humbjen e pushtetit – një sinjal i qartë se kriza e regjimit në Beograd po hyn në një fazë gjithnjë e më të rrezikshme.

Pa e menduar se një skenar i tillë mund t’i ndodhte edhe atij vetë, Aleksandar Vuçiq, duke simuluar trimëri dhe duke luajtur rolin e burrështetasit të pathyeshëm, akuzoi Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraelin për një “grusht shteti” në Iran. Ai shkoi edhe më tej, duke tërhequr paralele mes protestave në Iran dhe protestave antiregjim në Serbi, duke i futur të dyja në të njëjtin kornizim ideologjik dhe propagandistik.

Në historinë diplomatike nuk ekziston pothuajse asnjë rast që presidenti i një shteti të vogël të akuzojë publikisht shërbimet më të fuqishme të inteligjencës në botë për ngjarje që ndodhin në një rajon krejt tjetër të globit. Megjithatë, Vuçiq deklaroi pa hezitim se zhvillimet dramatike në Iran janë rezultat i një puçi të organizuar nga CIA dhe Mossad. Në përkthim politik, kjo nënkupton se ai i sheh protestat në Iran si analogji të asaj që e quan “revolucion i ngjyrosur” në Serbi: tradhtarë të brendshëm, mercenarë të huaj dhe spiunë.

Me këtë retorikë, Vuçiq luan në mënyrë të rrezikshme me stabilitetin dhe interesat e Serbisë. Për më tepër, deklaratat e tij shërbejnë edhe si justifikim indirekt për dhunën brutale të ushtruar nga aparati represiv iranian – Hamenei, Basixhi dhe Garda Revolucionare – duke relativizuar përgjegjësinë për represionin dhe viktimat.

Krahasimi me vitin 1953 dhe rrëzimin e kryeministrit iranian Mohammad Mossadegh përfaqëson një kornizë klasike propagandistike të diskursit antiamerikan dhe antiperëndimor. Një diskurs i tillë, në Uashington dhe Tel Aviv, mund të perceptohet si akuzë e drejtpërdrejtë politike, e artikuluar pa fakte dhe pa asnjë argument serioz. Me deklarata kaq jodiplomatike për përfshirjen e CIA-s dhe Mossadit në ngjarjet në Iran, Vuçiqi rrezikon të vërë kundër Serbisë dy prej shërbimeve më të fuqishme të sigurisë në botë.

Vetëm një politikan i papërgjegjshëm do të “fuste gishtin në sy” struktura të tilla të inteligjencës. Por kjo, sipas këtij interpretimi kritik, nuk është aspak e rastësishme. Këto deklarata kanë një funksion të qartë të brendshëm: ato janë të destinuara për publikun vendas dhe përshtaten me narrativën shumëvjeçare të pushtetit për “fuqitë e mëdha që rrëzojnë sovranitetet e shteteve”. Në këtë skemë, Serbia identifikohet me Iranin si viktimë e komplotit global.

Në të njëjtën kohë, Vuçiq përpiqet të devijojë vëmendjen nga rebelimi studentor në Serbi dhe nga deklaratat e SHBA-ve që e kanë etiketuar vendin si një shtet me probleme serioze të kriminalitetit dhe korrupsionit. Retorika e jashtme radikale, në këtë kontekst, shfaqet jo si politikë shtetërore e menduar, por si instrument për mbijetesë politike dhe kontroll të narrativës së brendshme.

Shtetet e Bashkuara pritet që deri në fund të muajit mars të publikojnë emrat e personave në Serbi që lidhen me krimin e organizuar, korrupsionin dhe shkeljen sistematike të sundimit të ligjit. Në këtë kontekst, parashikohet vendosja e sanksioneve ndaj asaj që përshkruhet si “oktapodi kriminal” i regjimit, një hap që mund të tronditë seriozisht bazat e pushtetit politik dhe të shënojë fillimin e fundit të një sundimi shumëvjeçar autokratik dhe me tipare mafioze të përqendruar rreth figurës së liderit të tij.

Durimi i faktorëve ndërkombëtarë ndaj aktorëve të paqëndrueshëm dhe të pabesueshëm po shteron me shpejtësi. Sinjalet që vijnë nga Uashingtoni tregojnë se politika e tolerimit ndaj sjelljeve destruktive, lojërave të dyfishta dhe retorikës mashtruese ka arritur kufijtë e saj.

Në këtë tablo, Serbia paraqitet si një pacient rëndë i sëmurë që refuzon ndihmën profesionale evropiane, ndërkohë që “trajtohet” me iluzione dhe me kultin e një figure të vetëshpallur shpëtimtare. Ironikisht, ky rol i atribuohet Aleksandar Vuçiqit, i krahasuar këtu me një shërues televiziv popullor, më shumë simbol i mashtrimit sesa i zgjidhjes. Një metaforë e fortë, por domethënëse, për një shtet që po largohet nga terapia institucionale dhe po zhytet gjithnjë e më thellë në krizë politike, morale dhe demokratike.

(Autori është gazetar dhe analist politik)