Zëri i akademik Kullashit në Francën e përballjes me të vërtetën e Kosovës

“Ju që s’e keni parë Luftën e Dytë Botërore nuk kishte gjë më të rëndë sesa ajo që bën ushtria serbe sot në Kosovë”, u ishte drejtuar presidenti i Francës, Jacques Chirac, të rinjve më 1999, pak para bombardimeve të caqeve serbe nga NATO-ja. Qarqet intelektuale dhe politike franceze kishin jo pak mëdyshje, tradicionalisht Franca kishte raporte të mira me Serbinë. Por ngjau kthesa e madhe. Por prapaskenat e kësaj, rrallë përmenden. E, njëri prej më meritorëve për këtë kthjellje të Francës ishte akademik Muhamedin Kullashi, i cili u bë zë i së vërtetës së Kosovës dhe ndërkombëtarizimit të saj në qarqet ndërkombëtare

Në vitin 1991, profesori i filozofisë, Muhamedin Kullashi, sikurse shumica e shqiptarëve përjetoi spastrimin etnik nga institucionet e Kosovës së atëhershme nën regjimin serb. U detyrua të largohej nga vendi i punës, Universiteti i Prishtinës. E, në vitin pasues, më 1992, nisi punën në Departamentin e Filozofisë në universitetin “Paris 8”, në Francë. Në një analizë të thjeshtë, ky ishte momenti kur Kosovës po i hapej një dritare e madhe në raport me Francën dhe botën frankofone. Si studiues i njohur, ai edhe paraprakisht qe pjesë e botimeve dhe qarqeve intelektuale franceze, por zhvendosja në Paris krijoi tjetër gjendje. Si profesor e filozof i njohur depërtoi thellë në qarqet intelektuale franceze duke ndikuar që shoqëria e atjeshme të informohej qartë dhe drejt për atë që po ndodhte në Kosovë. Prania e tij në mediat e mëdha të atjeshme bëri që Kullashi të ishte zë publik për çështjet që trajtonte. Mobilizimi i intelektualëve francezë ndikoi fuqishëm edhe në qëndrimin zyrtar të Francës në raport me krimet serbe në Kosovë. 

Dhe Franca ndryshoi kurs: nuk qe më vend i ndikuar nga retorika e politikës serbe, por mori pjesë në bombardimin e Serbisë me 100 avionë ushtarakë. 

Në paraqitjen e Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, “Krijimtaria e akademik Muhamedin Kullashit në gjuhët e huaja”, të martën në ambientet e Akademisë, Kullashi është vlerësuar si zë i rëndësishëm i shkencës, diplomacisë e edukimit. 

Akademik Hivzi Islami në fjalën e tij ka thënë se që në vitin 1992 profesor Kullashi mori pjesë aktive në themelimin e Komitetit të Kosovës në Paris së bashku me disa intelektualë të shquar francez. Ka treguar se Komiteti për Kosovën zhvilloi aktivitete të shumta duke luajtur rol të madh në sensibilizimin e çështjes së Kosovës, veçanërisht në kohën e represionit të regjimit të Beogradit ndaj shqiptarëve të Kosovës në vitet ’90. Në promovimin e punës së Kullashit në gjuhët e huaja, akademik Islami ka thënë se shpeshherë Akademia atakohet nga individë dhe qarqe të ndryshme se anëtarët e saj nuk kanë botime në gjuhë të huaja dhe shkojnë aq larg saqë kërkojnë që ky institucion të mbyllet. Sipas tij, vetëm veprimtaria shkencore dhe akademike e profesor Kullashit i demanton të gjitha. 

“Profesor Kullashi me shkrimet dhe paraqitjet e tij publike në Francë, kryesisht në qarqet intelektuale dhe akademike ndikoi shumë në ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës dhe në përhapjen e së vërtetës për Kosovën”, ka thënë ai. Ka veçuar veprën “Humanisme et haine. Les intellectuels et le nationalisme en ex-Yougoslavie” (Humanizmi dhe urrejtja. Intelektualët dhe nacionalizmi në ish-Jugosllavi). Sipas Islamit, ky libër hyn në frymën e analizës kritike të shoqërisë. 

Edhe Shtojca për Kulturë 22 mar 2026 Një libër me vlerë filozofike, historike, politike e diplomatike

“Si filozof, profesor Kullashi theksonte se intelektualët duhet ta kundërshtojnë urrejtjen mbi baza etnike, racore, fetare e të tjera dhe ta mbrojnë të drejtën universale dhe ta kultivojnë kritikën kundër pushtetit dhe ideologjive të tyre nacional-shoviniste”, ka thënë akademik Islami. Në gjuhën frënge akademik Kullashi ka botuar edhe veprën “Effacer l’Autre” (Të heqësh tjetrin). Pos botimeve në anglisht e në gjuhën spanjolle, Kullashi është edhe bashkautor i dhjetëra veprave me intelektualë nga vende të ndryshme të botës si “Vukovar, Sarajevo, Seuil, Paris”, “La République, l’Europe et l’Universel”, “Sur l’ex-Yougoslavie”, “L’Ex-Yougoslavie en Europe”, “Extrémismes en Europe”, “Le Kosovo. Un drame annoncé”, e “De la question albanaise au Kosovo”. 

Vetë akademik Kullashi në ditën kur është shënuar 27-vjetori i fillimit të intervenimit të NATO-s në Kosovë ka thënë se themelimi i Komitetit të Kosovës në Paris më 1992 ka pasur një peshë të rëndësishme. 

“Materialet që i janë dërguar presidentit Jacques Chirac kanë pasur efekt. Presidenti Jacques Chirac na e bëri të mundur një takim pas nisjes së intervenimit të NATO-s”, ka kujtuar ai. Ka thënë se presidenti Jacques Chirac shënoi një kthesë dhe kjo hetohet në fjalimet e tij të para se çfarë po ndodhte në Kosovë. Ka përmendur se gazetat e mëdha si “Le Monde” botonin studime të thelluara për krimet që kishin ndodhur në Kroaci, Bosnjë e më vonë në Kosovë. 

“Spastrimet etnike në institucionet e Kosovës para luftës e më vonë erdhi te spastrimet etnike të territorit, u shfaqën në disa artikuj që nisën të botohen në gazetat franceze duke vënë në pah dukurinë e spastrimeve etnike në institucione. Kjo për opinionin francez ishte tronditëse”, ka thënë ai. Kullashi, i cili më pas qe ambasador i Kosovës në Paris prej vitit viti 2008 deri më 2016 ka thënë se botimet në gazetat e mëdha dhe paraqitjet në kanalet kryesore televizive kanë pasur efekt të madh. 

“Për mua ishte kënaqësi e veçantë pjesëmarrja në konferencën për praktikat gjenociadale që u mbaj në Sorbonë. U botua libri me mbi 600 faqe. Me t’u lexuar analizat e situatës në Kosovë dhe krahasimet në Kroaci e Bosnjë, komisioni vendosi të më autorizojë që të shkruaj edhe për në Kroaci e Bosnjë”, ka kujtuar ai. Sa i përket presidentit francez, Jacques Chirac, ka thënë se ai është presidenti i parë që është hapur për studimet dhe analizat për atë që po ndodhte. 

“Ai i ka përvetësuar këto analiza. Në fjalimet e presidentit mund të shihen termat që ai përdor për të vlerësuar atë që ka ndodhur në Kroaci, Bosnjë e Kosovë”, ka kujtuar Kullashi. Ka përshkruar dy takimet me presidentin francez gjatë bombardimeve të caqeve serbe dhe pyetjet precize që i ishin bërë nga ana e tij. 

“Ne hetuam se kur ai fliste për krime nga një pozicion etik e politik, kishte gjuhë tjetër. Ai mori vendim për ndërhyrje dhe në fjalimin e vet publik, e dinte se do të kishte kritika, ai tregoi se përse e kishin obligim të ndërhyhet. Fjalët e tij e justifikojnë këtë intervenim. Termat që i përdorte ai bënte krahasimin me viktimat hebraike të Luftës së Dytë Botërore. Ai thotë se: ‘Nuk mund të shikojmë dhe do të marrim pjesë me 100 aeroplanë në bombardimin e Serbisë’”, ka thënë ai. Sipas akademik Kullashit, kjo ka qenë një ngjarje e rëndësishme, një moment kthese. 

“Të rinjve u drejtohej: ‘Ju që s’e keni parë Luftën e Dytë Botërore, nuk kishte gjë më të rëndë sesa ajo që bën ushtria serbe sot në Kosovë’”, ka thënë Kullashi. 

Edhe Kulturë 22 gus 2026 Kosova në shkenca politike studiohet me perspektiva që kalojnë nga Beogradi

Muhamedin Kullashi u lind në Pejë, më 29 nëntor 1949. Në Fakultetin Filozofik të Zagrebit studioi filozofinë dhe letërsinë franceze. Është përkthyes i disa veprave të filozofëve francezë në shqip. Akademiku, i cili më 1983 në Fakultetin Filozofik të Zagrebit mbrojti disertacionin e doktoratës kushtuar koncepcionit të metafilozofisë të Henri Lefebvreit, kishte rol kyç në anëtarësimin e Kosovës në Organizatën Ndërkombëtare të Frankofonisë. Bashkë me intelektualët e shquar francezë, Olivier Mongin, Antoine Garapon, Pierre Hasner, Pascal Bruckner, André Glucksmann, Véronique Nahoum-Grapp gjatë viteve ’90, çështjen e Kosovës e bënë temë në Francë dhe në politikën e jashtme të atij shteti. Përtej Francës në konferenca shkencore në Belgjikë, Zvicër, Itali, Bullgari, Hungari, Kanada, Turqi, Tunizi, Argjentinë, Uruguai e vende të tjera, pos paraqitjeve si studiues i filozofisë, bëri që intelektualë të shumtë të ndryshonin kursin sa i përket çështjes së Kosovës. Veprimtaria e tij shkencore dhe diplomatike ngelet si kontribut i një intelektuali humanist.