Thaddeus Mosley – skulptori qindvjeçar i drurit

Thaddeus Mosley, një skulptor i cili u bë i njohur për abstraksionet e tij të formuara nga druri i ricikluar dhe që fitoi një ndjekje të konsiderueshme dhe të zjarrtë në fazat e fundit të karrierës së tij, vdiq në Pittsburgh, Pennsylvania, në moshën 99-vjeçare. Familja e tij njoftoi për ndarjen nga jeta, me djalin e tij, këshilltarin e qytetit të Pittsburghut, Khari Mosley, që e quajti atë “një njeri të përkushtuar ndaj familjes, një shtyllë gjithandej e komunitetit dhe një forcë krijuese e pakrahasueshme”.

Shumë nga skulpturat e Mosley janë bërë duke përdorur copa druri të ricikluara nga arra, dhe qershia, të cilat ai i transportonte në studio në Pittsburgh. Duke gdhendur këto materiale me gërshëra të ndryshme, ai bënte drurin e tij të lëmuar dhe të harkuar, shpesh duke lejuar që rrjeta natyrale e drurit të përcaktonte lëvizjen e veglave që përdorte për t’i skulpturuar.

Skulpturat shpesh peshonin shumë, por në duart e Mosley, ato dukeshin të lehta dhe ajrore. Duke folur për “Art News” vitin e kaluar, ai tregonte se procesi i tij ishte shumë i ngjashëm me xhudon, duke shtuar: “Ti mëson ku është qendra e gravitetit. Shumë nga ideja bazohet në konceptin e peshës në hapësirë”.

Këto skulptura i fituan Mosley një bazë besnike tifozësh. Ai ka qenë prej kohësh konsideruar një legjendë në Pittsburgh, dhe një gamë e gjerë artistësh të komunitetit të Zi kanë lavdëruar veprën e tij. Piktori Sam Gilliam njëherë e quajti atë “ruajtës i pemëve”.

Por nuk ishte deri në vitin 2018, kur Mosley u shfaq në ekspozitën Carnegie International të muzeut Carnegie, që ai filloi të tërhiqte vëmendjen e audiencës së gjerë. Që atëherë, “Whitney Museum”, “Brooklyn Museum”, “Guggenheim Museum”, “Seattle Art Museum”, “Baltimore Museum of Art” dhe institucione të tjera kanë blerë dhe përfshirë veprat e tij në koleksionet e tyre.

Kritikët kohët e fundit kanë lavdëruar veprën e tij. “Kryesisht promovuar nga një komunitet shkrimtarësh, artistësh dhe muzikantësh të Zi, veprat e Mosley nuk kanë asgjë për të zili me kolegët e tij të njohur,” shkroi John Yau në një recension për “Hyperallergic” në 2020. “Ai nuk kishte nevojë për miratimin e botës së artit për të vazhduar, por bota e artit padyshim ka nevojë për të për më shumë arsye sesa mund t’i numëroj.”

Ndryshe nga skulptorët e tjerë që krijojnë vepra në shkallë monumentale, Mosley punoi vetëm për pjesën më të madhe të karrierës së tij, pa ndihmën e asistentëve të studios, duke përdorur një vinç të vogël vetëm kur ishte e nevojshme për të transportuar materialet. Procesi i tij ishte meditativ dhe i ngadaltë, duke i lejuar të lidhej shpirtërisht me drurin që përdorte për artin e tij. Një ekspozitë në vitin 2025 në galerinë “Karma” në New York, e cila e përfaqësonte atë, paraqiti vetëm 12 skulptura — të gjitha veprat e tij nga dy vitet e gjysmë që paraprinin ekspozitën.

Gjatë viteve 1950, në fillimet e karrierës së tij artistike, Mosley siguronte drurin nga pemët e rrëzuara në vend që ta blinte atë. “Në fillim, nuk mendoja shumë për mënyrën se si rritej pema; e shihja më shumë si një material të papërpunuar”, i tregoi ai Bomb. Nuk ishte deri shumë më vonë që ai filloi të blinte drurin nga prerësit lokalë.

(Marrë nga ArtNews)