Shërimi i pacientëve me Ebolë sjell momente gëzimi në epiqendrën e shpërthimit të epidemisë

Mes vdekjeve, frikës dhe dezinformatave që kanë shoqëruar shpërthimin e fundit të Ebolës në verilindje të Republikës Demokratike të Kongos, çdo pacient i shëruar përfaqëson një rreze shprese për komunitetin. Në qendrat e trajtimit, dalja e të mbijetuarve festohet me këngë dhe brohoritje, ndërsa autoritetet shëndetësore përpiqen të fitojnë besimin e qytetarëve dhe të frenojnë përhapjen e virusit. Pavarësisht progresit, sfidat mbeten të mëdha, pasi shumë raste dhe kontakte të mundshme ende nuk janë identifikuar

Është e pazakontë të shohësh këngë dhe valle në një vend që ka përjetuar kaq shumë vdekje, por shërimi me sukses i një pacienti me Ebolë është një arsye e madhe për festë në një spital në verilindje të Republikës Demokratike të Kongos.

Pak pas mesditës së të premtes së 12 qershorit, dhjetëra punonjës shëndetësorë të veshur me uniforma të gjelbra këndonin këngë falënderimi dhe lavdërimi - “na është treguar hir; pacientëve u është treguar hir” - ndërsa shoqëronin Daniel Kitambalën jashtë klinikës.

Dy rezultate negative të testeve për Ebolë konfirmuan se ai ishte plotësisht i liruar nga virusi, pasi kishte kaluar rreth tre javë në këtë qendër trajtimi.

“Kjo sëmundje është e tmerrshme. Kur erdha këtu ndihesha shumë keq. Por Zoti është i madh, tani jam mirë”, i tha Kitambala BBC-së, ndërsa mjekët dhe infermierët vazhdonin të brohorisnin dhe ta përgëzonin.

49-vjeçari, i veshur me një bluzë të zezë dhe pantallona të zeza, duke mbajtur në dorë një qese të zezë plastike me sendet e tij të dezinfektuara, buzëqeshte me gëzim dhe lehtësim teksa ecte mes dy rreshtave me rrjeta portokalli që shënojnë rrugën e daljes nga qendra e trajtimit.

“Mallkimi i arkivolit”

Më shumë se 140 persona janë konfirmuar se kanë humbur jetën nga lloji i rrallë Bundibugyo i virusit Ebola në provincën Ituri, e cila është epiqendra e shpërthimit më të fundit të sëmundjes, i shpallur zyrtarisht pak më shumë se një muaj më parë.

Megjithatë, ky virus, i cili ka vrarë rreth një në pesë nga personat e njohur si të infektuar, mund të ketë qenë duke u përhapur pa u zbuluar për muaj të tërë. Autoritetet tani po përballen me sfidën e vështirë për të vënë nën kontroll infeksionet dhe për të frenuar përhapjen e sëmundjes.

Kjo përpjekje nuk lidhet vetëm me trajtimin mjekësor, por edhe me kapërcimin e miteve dhe besimeve të gabuara lokale. Disa njerëz besojnë se sëmundja është rezultat i asaj që në zonë quhet “mallkimi i arkivolit”, ndërsa të tjerë mendojnë se qendrat e trajtimit janë pjesë e problemit dhe jo zgjidhja e tij.
Megjithatë, është e mundur të mbijetosh nga Ebola dhe festimet në qendrën e trajtimit të Ebolas në Mongbwalu ishin një dëshmi e qartë e kësaj.

“Shikoni… unë u shërova”, tha fermeri që siguron jetesën nga puna në tokë, ndërsa ngriti duart lart tri herë në një gjest fitoreje dhe falënderimi ndaj Zotit.

“Njerëzit duhet të kërkojnë trajtim mjekësor sapo të sëmuren”, tha ai, duke u kthyer për të falënderuar punonjësit shëndetësorë pas tij, të cilët po duartrokisnin.

Duke reflektuar mbi mënyrën se si u infektua, Kitambala tregoi se kishte shkuar të vizitonte një person të sëmurë në komunitetin e tij për t’u lutur për të. Pak kohë më vonë, ai vetë filloi të ndihej i sëmurë.
Virusi përhapet nga një person te tjetri përmes kontaktit me lëngjet trupore të infektuara, si gjaku ose të vjellat.

Kur u sëmur për herë të parë, ashtu si shumë njerëz në Republikën Demokratike të Kongos, Kitambala fillimisht iu drejtua mjekësisë tradicionale. Por kur gjendja e tij u përkeqësua, ai shkoi në spital.

“Kemi vënë re një ndryshim të madh në komunitet që nga momenti kur pacienti i parë u shërua dhe u kthye në shtëpi”, tha Dr. Richard Lukodu, drejtori mjekësor i spitalit të Mongbwalu.

“Tani po vijnë shumë më tepër njerëz që kërkojnë trajtim”, shtoi ai.

55-vjeçari pastor Deogratias Kasereka u bë pacienti i parë me Ebolë që u largua nga qendra e trajtimit një javë më parë.

Lukodu është optimist se këto raste shërimi do të ndihmojnë në rritjen e besimit të qytetarëve ndaj sistemit shëndetësor, pasi spitali i tij ka qenë objekt i sulmeve të lidhura me dezinformimin dhe keqkuptimet.

Më 21 maj, një tendë e ngritur për trajtimin e pacientëve me Ebolë brenda ambienteve të spitalit u dogj nga persona të panjohur.

Mitet dhe informacionet e rreme mbi atë që po bënin mjekët kishin filluar të qarkullonin që në muajin shkurt - tre muaj para se shpërthimi i Ebolës të konfirmohej zyrtarisht - kur njerëzit filluan të vdisnin në numër të konsiderueshëm nga një sëmundje e pazakontë.

“Njerëzit këtu ishin mashtruar duke besuar se Ebola ishte zhdukur gjatë shpërthimeve të mëparshme vetëm pasi qendrat e trajtimit ishin djegur”, tha Lukodu.

Përballja me shqetësim e pasiguri

Gjatë shpërthimit të Ebolës në vitet 2018–2020 në provincën fqinje të Kivu Veriut, qendrat e trajtimit të Ebolës u sulmuan dhe u dogjën disa herë nga grupe të ndryshme, duke vështirësuar ndjeshëm përpjekjet për të kontrolluar përhapjen e sëmundjes.

Kjo është vetëm një nga disa thashethemet që kanë qarkulluar në komunitet që kur njerëzit filluan të vdisnin nga kjo sëmundje, tha kryetari i Mongbwalut, Sesereki Mandro Israel.

I ulur në zyrën e tij të kaltër, në zemër të qytetit që nuk ka asnjë rrugë të asfaltuar, ai shpjegoi se një ngjarje e ndodhur në fillim të muajit shkurt duket se ka shkaktuar një numër të madh infeksionesh.

“Në një rast, një familje po sillte trupin e një të afërmi nga Bunia për ta varrosur këtu”, tha kryetari, duke iu referuar kryeqytetit provincial, i cili ndodhet rreth dy orë e gjysmë larg me makinë.
“Por arkivoli u thye gjatë rrugës. Burri u varros, ndërsa arkivoli i dëmtuar u dogj”.

Kjo ngjarje çoi në lindjen e asaj që më pas u bë e njohur në komunitet si “mallkimi i arkivolit”. Shumë njerëz filluan t’i atribuonin vdekjet veprimit të djegies së arkivolit.

“Situata ishte shumë e rëndë. Shumë njerëz humbën jetën”, tha ai. “Njerëzit po vdisnin çdo ditë - shtatë, tetë, madje edhe dhjetë persona në ditë”.

Megjithatë, sipas tij, situata tani po ndryshon gradualisht për mirë.

Testet e para të kryera te personat e dyshuar si të infektuar rezultuan negative, sepse ekipet mjekësore po kërkonin lloje të tjera, më të zakonshme të virusit Ebola dhe jo variantin Bundibugyo.

“Ne thirrëm udhëheqësit e komunitetit për t’u shpjeguar simptomat e sëmundjes dhe i inkurajuam që t’i drejtonin drejt qendrave të trajtimit personat që shfaqnin shenja të saj”.

Dy javë më parë, spitali i Mongbwalut u pajis me një laborator, i cili tashmë mund të japë rezultatet e analizave brenda një dite. Deri atëherë, duheshin më shumë se shtatë ditë për të marrë rezultatet nga laboratori më i afërt i testimit në Bunia.

Punonjësit shëndetësorë janë ndër grupet më të rrezikuara gjatë çdo shpërthimi të Ebolës dhe ky rast nuk përbën përjashtim.

“Pesë punonjës shëndetësorë kanë humbur jetën këtu dhe disa të tjerë që janë infektuar aktualisht po trajtohen në këtë qendër”, tha drejtori mjekësor Lukodu.

Megjithatë, ai shtoi se që nga shpallja e shpërthimit janë zbatuar masa më të avancuara për parandalimin e infeksioneve, gjë që ka ulur ndjeshëm rrezikun e transmetimit.

Një situatë e ngjashme është edhe në Rwampara, qyteti i dytë që ndodhet në qendër të këtij shpërthimi epidemik.

Qendra e trajtimit atje u dogj vetëm dy ditë pas sulmit ndaj qendrës në Mongbwalu.

Megjithatë, ajo është rihapur dhe në orët e vona të pasdites familjarët lejohen të vizitojnë të afërmit e tyre të shtruar.

Një grua dhe motra e saj presin me ankth, ndërsa mjeku po kontrollon gjendjen e bashkëshortit të saj. Shqetësimi dhe pasiguria duken qartë në fytyrat e tyre.
Brenda qendrës, gjithçka menaxhohet me kujdes për të siguruar që pacientët të mos kenë kontakte të afërta me personelin mjekësor apo me vizitorët.

Pacientët me gjendje më të rëndë qëndrojnë në kabina të veçanta dhe vetëm ekipet mjekësore të pajisura me veshje të plota mbrojtëse lejohen të hyjnë pranë tyre.

Ekziston një hapësirë e përbashkët ku pacientët mund të dalin, por çdo person që vjen për t’i vizituar mbahet i ndarë nga një pengesë mbrojtëse me gjerësi rreth dy metra.

Në pjesë të tjera të qendrës janë vendosur panele të mëdha xhami dhe perde, përmes të cilave pacientët mund të shihen në mënyrë të sigurt nga familjarët.

“Ndihem shumë e lumtur. Mezi po pres të kthehem në shtëpi”, tha Mireille Gahindo, duke folur nga ana tjetër e xhamit pas dy javësh të kaluara në qendër.

Ajo tregoi se kishte dërguar djalin e saj 11-muajsh në një spital lokal pasi ai kishte temperaturë dhe diarre. Fëmija mori trajtim, por gjendja e tij nuk u përmirësua as pas dy javësh.

Kur ai filloi të kishte gjakderdhje nga goja, ajo e solli në qendrën e trajtimit dhe më pas edhe vetë rezultoi pozitive me Ebolë.

Tani si nëna ashtu edhe fëmija po tregojnë shenja të qarta përmirësimi.

Ajo mezi pret të ribashkohet me dy fëmijët e saj më të mëdhenj – pesë dhe dy vjeç e gjysmë - si dhe me bashkëshortin e saj sapo të marrë lejen për t’u larguar nga qendra.

“Nëse do të ishte ndonjë infeksion tjetër, unë do ta kisha nxjerrë tashmë nga spitali”, tha mjeku i saj. “Por me Ebolën, çdo pacient duhet të testohet dy herë dhe të marrë dy rezultate negative përpara se të lejohet të kthehet në shtëpi”.

Pranë hyrjes së qendrës së trajtimit, Eli Asimwe Bawere tha se kishte ardhur për të vizituar motrën dhe vëllain e tij më të madh.

Edhe njerka e tij ishte e shtruar në këtë qendër.

“Ne tashmë kemi humbur nënën tonë dhe kunatën time, e cila ishte e martuar me vëllain që ndodhet këtu. Kemi mbajtur shumë zi. Nuk duam të mbajmë më zi për askënd”, tha ai për BBC-në.

Shumë banorë të Iturit duket se njohin të paktën një person që ka vdekur nga një rast i dyshuar i Ebolës. Në rrjetet sociale po qarkullojnë video dhe fotografi të familjeve që janë prekur nga kjo tragjedi.

Mes gjithë dëshpërimit dhe vdekjeve, çdo pacient që arrin të shërohet nga Ebola sjell një shpresë shumë të nevojshme për komunitetin dhe për punonjësit shëndetësorë se shpërthimi mund të vihet nën kontroll.

Megjithatë, mbetet ende shumë punë për t’u bërë.

Për të ndalur me të vërtetë përhapjen e virusit, është e nevojshme që të identifikohet dhe të monitorohet çdo person me të cilin një i infektuar ka pasur kontakt, në mënyrë që të përcaktohet nëse edhe ata janë infektuar.

Zyrtarët e shëndetësisë kanë paralajmëruar se shumë prej këtyre kontakteve ende nuk po identifikohen. Derisa të gjenden dhe të monitorohen të gjithë personat e ekspozuar ndaj virusit, çdo optimizëm për përfundimin e shpejtë të shpërthimit mund të rezultojë jetëshkurtër.