Palestinezët që u kthyen në Gazë u kontrolluan nga milicia palestineze e lidhur me Izraelin

Rihapja e pikës kufitare Rafah mes Gazës dhe Egjiptit ka vënë në pah probleme serioze sigurie, konfuzion procedural dhe pretendime për keqtrajtim të palestinezëve. Dëshmitë e dy grave për BBC-në tregojnë përfshirjen e një milicie palestineze të lidhur me Izraelin në kontrollet e sigurisë brenda Gazës. Ndërkohë, procesi i evakuimeve mjekësore mbetet i kufizuar, i paqartë dhe i shoqëruar me tensione politike e institucionale.

Dy gra nga Rripi i Gazës, të cilat të hënën kaluan përmes pikës kufitare Rafah me Egjiptin, e cila u rihap së fundmi, i kanë rrëfyer BBC-së se gjatë këtij procesi janë përballur me kontrolle sigurie të kryera nga një milici palestineze lokale e lidhur me Izraelin, në një pikë kontrolli izraelit brenda territorit të Gazës.

Njëra prej tyre, Lamia Rabia, e cila po udhëtonte së bashku me fëmijët e saj, tregoi se pas kalimit të kufirit ata u shoqëruan nga forcat izraelite drejt një pike kontrolli ushtarake aty pranë. Sipas saj, në këtë pikë ndodheshin anëtarë të milicisë Abu Shabab, e njohur gjithashtu me emrin Forcat Popullore, të cilët kryen kontrolle të detajuara ndaj udhëtarëve dhe sendeve të tyre personale. Ajo sqaroi se kontrolli i grave u krye nga një grua pjesëtare e këtij grupi.

Rabia theksoi se anëtarët e milicisë nuk komunikuan drejtpërdrejt me ta, por vetëm kryen kontrollin, pas të cilit ato u dërguan tek ushtarët izraelitë, të cilët më pas i morën në pyetje. Sipas saj, forcat izraelite dhe anëtarët e grupit Abu Shabab ndodheshin së bashku në të njëjtën pikë dhe vepronin paralelisht gjatë gjithë procesit.

Lidhur me këto pretendime, BBC-ja iu drejtua Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF) për të pyetur nëse kishte koordinim me një milici lokale palestineze në këtë mënyrë, por IDF-ja u përgjigj se nuk ishte në gjendje të komentonte mbi këtë çështje. Gjithashtu, është kontaktuar edhe agjencia izraelite e sigurisë së brendshme, Shin Bet, por BBC nuk ka marrë asnjë përgjigje zyrtare prej saj.

Milicia Abu Shabab përshkruhet si një grup i armatosur palestinez me qëndrim kundër Hamasit, i cili, sipas raportimeve, mbështetet dhe armatoset nga Izraeli dhe vepron kryesisht në zonën e Rafahut, e cila aktualisht ndodhet nën kontrollin ushtarak izraelit.

Trajtimi i palestinezëve nga milicia

Udhëheqësi i kësaj milicie, Ghassan al-Dheini, është cituar nga mediat izraelite të hënën, duke deklaruar se njësia që ai drejton do të ketë “një rol të rëndësishëm sigurie” në lidhje me hyrjet dhe daljet përmes pikës kufitare Rafah.

Kur u pyetën se si ishin të sigurta se kontrollet po kryheshin nga milicia Abu Shabab, njëra prej grave i tha BBC-së se anëtarët e grupit ishin prezantuar vetë si pjesë e kësaj milicie. Megjithatë, BBC-ja nuk ka arritur të kontaktojë drejtpërdrejt me drejtuesit e milicisë për të konfirmuar në mënyrë të pavarur përfshirjen e tyre në këtë proces.

Njëra nga gratë, emri i së cilës nuk u bë publik për arsye sigurie dhe mbrojtjeje të identitetit, deklaroi se anëtarët e këtij grupi i kishin thënë se mund ta ndihmonin të udhëtonte drejt Evropës nëse ajo pranonte të bashkëpunonte me ta. Ajo gjithashtu pretendoi se gjatë ndalimit ishte keqtrajtuar nga milicia, duke pohuar se ajo dhe tri gra të tjera ishin rrahur, ishin detyruar t’i nënshtroheshin kontrollit trupor duke u zhveshur, ishin prangosur dhe ishin fyer verbalisht.

Ndryshe nga kjo dëshmi, Lamia Rabia, tha se përvoja e saj gjatë gjithë procesit të kalimit dhe kontrollit kishte qenë e qetë dhe pa pasoja negative, duke shtuar se ajo nuk kishte përjetuar asnjë formë keqtrajtimi.

Bashkimi Evropian, i cili ka vëzhgues të pranishëm në pikën kufitare Rafah për t’i kontrolluar personat që largohen nga Gaza, raportohet se po shqyrton mundësinë që në të ardhmen t’i shoqërojë edhe personat që hyjnë në Gazë drejt pikës së kontrollit ushtarake izraelite, pas raportimeve për trajtime të ashpra që pretendohet se kanë ndodhur aty.

Të dyja gratë, me të cilat ka folur BBC-ja, kanë deklaruar gjithashtu se zyrtarë të BE-së, të cilët punojnë së bashku me autoritetet palestineze brenda pikës kufitare Rafah, u kanë konfiskuar një sasi të madhe sendesh personale. 

“Na morën parfume, aksesorë, grim, cigare, kufje, gjithçka. Nuk na lanë gjë”, tha njëra prej grave për BBC-në.

Lamia Rabia konfirmoi këto pretendime, duke shtuar se zyrtarët evropianë u kishin marrë çdo send që përmbante lëngje, përfshirë shurupet kundër kollës. Ajo tha se u konfiskuan gjithashtu parfumet, produktet kozmetike, telefonat, “power banks”, si dhe çdo lodër që kishte telekomandë. Sipas Rabias, ishte vendosur edhe një kufi i rreptë për shumën e parave që një person mund të sillte me vete në Gazë, i cili ishte 600 dollarë amerikanë.

BBC-ja i është drejtuar Misionit të BE-së për Asistencë Kufitare në Rafah (EUBAM) për të kërkuar sqarime lidhur me këto raportime, por nuk ka marrë përgjigje.

Të hënën, rreth 50 pacientë pritej të ktheheshin në Gazë përmes Rafahut, pasi kishin përfunduar trajtimin mjekësor në Egjipt. Ata mbërritën në anën egjiptiane të pikës kufitare në orët e para të mëngjesit, së bashku me familjarët që i shoqëronin. Megjithatë, pavarësisht se emrat e të gjithë udhëtarëve ishin kontrolluar paraprakisht nga autoritetet e sigurisë egjiptiane dhe izraelite, vetëm 12 persona arritën të kalonin në Gaza.

Fillimi i një procesi

Një punonjës palestinez, që punon në anën e Gazës të pikës kufitare Rafah, tha se pacientët dhe shoqëruesit e tyre mbërritën nga Egjipti dhe se më pas stafi palestinez, së bashku me vëzhguesit evropianë, përfunduan kontrollet e sigurisë, verifikimin e dokumenteve dhe procedurat e vulosjes së pasaportave. Duke folur në kushte anonimiteti, pasi nuk ishte i autorizuar të fliste me mediat, ai shtoi se udhëtarët pritën për disa orë brenda kompleksit të pikës kufitare, derisa autoritetet izraelite thirrën vetëm 12 persona - nëntë gra dhe tre fëmijë - të cilët u shoqëruan drejt një pike kontrolli izraelite.

Të gjithë udhëtarët e tjerë u urdhëruan të ktheheshin në Egjipt, pa asnjë shpjegim zyrtar. Tetë prej tyre ishin familjarë të Awad Abu Talhës, i cili kishte pritur gjithë ditën dhe mbrëmjen që kushërinjtë e tij të kalonin kufirin, ndërsa procesi ecte shumë ngadalë. Disa prej tyre kishin arritur tashmë në anën palestineze, por në fund u kthyen të gjithë pas në Egjipt për shkak të një problemi teknik. Vetëm të martën pasdite, familja e tij arriti më në fund të hynte në Gazë.

Rihapja e pikës kufitare Rafah është shoqëruar nga konfuzion dhe mungesë transparence. Organizata qeveritare izraelite përgjegjëse për koordinimin civil në Gazë (COGAT) nuk u është përgjigjur kërkesave të përsëritura për të konfirmuar numrin e personave që kanë kaluar në hyrje dhe dalje nga Rafahu të hënën.

Organizata Botërore e Shëndetësisë deklaroi se të hënën vetëm pesë pacientë dhe shtatë shoqërues u transferuan jashtë Gazës për trajtim mjekësor, duke theksuar se ky numër është tepër i vogël krahasuar me rreth 18.500 banorë të Gazës që kanë nevojë për evakuim mjekësor. 

“Ky është fillimi i një procesi”, tha zëdhënësi i OBSH-së, Christian Lindmeier. “Shpresojmë që ky proces të zgjerohet dhe të kthehet në një mekanizëm që u mundëson shumë më tepër njerëzve që kanë nevojë për trajtim të largohen”.

Gjysmëhëna e Kuqe Palestineze në Gazë bëri të ditur  se numri i evakuimeve ishte rritur lehtë të martën, me 16 pacientë dhe 40 shoqërues që u larguan nga territori. Zëdhënësi i saj, Raed al-Nims, akuzoi Izraelin për vonesa të qëllimshme në procedura dhe i bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të ushtrojë presion për ta rritur fluksin e pacientëve që lejohen të largohen.

Mekanizmi i ri i udhëtimit përmes Rafahut është shndërruar gjithashtu në një provë reale të kontrollit të Hamasit në Gazë, duke nxjerrë në pah vështirësinë për ta përjashtuar këtë grup nga administrimi i çështjeve të territorit. Procedurat e reja në Rafah, të cilat synojnë ta anashkalojnë Hamasin, po tregojnë shenja dobësimi nën presionin e grupit militant për ta rifituar ndikimin e tij.

Të hënën, personat që do të evakuoheshin u mblodhën në Gazë në një pikë mjekësore rreth katër kilometra larg spitalit Nasser në Khan Younis, spital që ndodhet nën autoritetin e Ministrisë së Shëndetësisë së kontrolluar nga Hamasi. Të martën, zyrtarë palestinezë dhe gazetarë lokalë raportuan se përfaqësues të kësaj ministrie kishin mbërritur papritur në pikën mjekësore, së bashku me përfaqësues të zyrës mediatike dhe Ministrisë së Brendshme të Hamasit, duke filluar të ndërhyjnë drejtpërdrejt në përgatitjet për ditën e dytë të evakuimeve.

Këto zhvillime kanë nxjerrë në pah edhe rolin e kufizuar të Komitetit të ri Kombëtar për Administrimin e Gazës, i cili, pavarësisht se është caktuar si administrata e përkohshme e territorit sipas planit të presidentit amerikan Donald Trump, nuk ka luajtur asnjë rol në procesin e evakuimeve.

Rihapja e Rafahut sinjalizon fillimin e një faze të re dhe shumë të vështirë të këtij plani, e cila varet nga çarmatimi i Hamasit, tërheqja e forcave izraelite dhe vendosja e autoritetit të një administrate të re. Mosmarrëveshjet, përçarjet dhe paqartësitë që po shfaqen rreth Rafahut janë një paralajmërim i qartë për sfidat edhe më të mëdha që pritet të vijnë.