Disa liderë botërorë kanë lavdëruar të enjten veprimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për ta zgjeruar qasjen në vaksinat kundër COVID-19 për vendet më të varfra, duke i pezulluar përkohësisht të drejtat e pronës intelektuale për dozat. Por, nuk dihet nëse e gjithë kjo do të shpjerë drejt heqjes së masave dhe çfarë do të nënkuptonte kjo po qe se hiqen.
Aktivistë dhe institucione ndërkombëtare kanë mirëpritur vendimin, mirëpo kompanitë e mëdha farmaceutike janë kundërpërgjigjur, pasi SHBA-ja hoqi dorë të mërkurën nga qëndrimi i kahershëm dhe bëri thirrje për pezullimin e rregullimeve për mbrojtjen e pronës intelektuale. Edhe nëse vetëm një vend i vetëm voton kundër pezullimit në Organizatën Botërore të Tregtisë, iniciativa do të përmbyset.
Administrata Biden e bëri SHBA-në vendin e parë të botës së zhvilluar me kapacitete enorme për prodhim vaksinash që e mbështet idenë e pezullimit të ngritur fillimisht nga India dhe Afrika Jugore në tetor. Dhe mbështetja që pasoi nga presidenti francez, Emmanuel Macron, të enjten ka sugjeruar se shtetet janë duke i rishikuar qëndrimet e tyre.
“E mbështes tërësish këtë hapje rreth pronës intelektuale”, ka thënë Macron në një qendër vaksinimi.
Sikurse shumë kompani farmaceutike, Macroni ka insistuar gjithashtu se pezullimi nuk do ta zgjidhë problemin e qasjes në vaksina. Këto të drejta të mbrojtura u japin kompanive që kanë zhvilluar vaksina kompetenca të posaçme rreth përdorimit të njohurive.
Edhe
Franca miraton projektligjin për vdekjen e asistuar, pas vitesh debate
“Edhe nëse këto të drejta zbuten, prodhuesit në vendet si Afrika nuk janë mjaftueshëm të pajisur për të prodhuar vaksina kundër COVID-19 – andaj më përpara duhen prioritizuar donacionet”, ka theksuar Macroni.
“Pfizer”, “Moderna”, “Johnson & Johnson” dhe “AstraZeneca” – që të gjitha këto kompani të licencuara për vaksina ndaj koronavirusit – nuk e kanë komentuar vendimin, ndonëse “Moderna” prej kohësh kishte pretenduar se nuk do t’i ndiqte rregullat e patentave gjatë pandemisë.
Mbështetja amerikane, ndërkaq, konsiderohet si veprim që ka potencial për t’i ndryshuar rregullat e lojës për përfundimin e pandemisë. Dhe është përkrahur nga shumë liderë. E para ishte, siç pritej, India. Kryeministri australian, Scott Morrison, e ka quajtur qëndrimin “lajm të madh”, derisa zyrtarët në Korenë Jugore kanë pretenduar se i kushtojnë vëmendje të madhe, ani pse asnjëri prej liderëve të këtyre shteteve nuk ka thënë specifikisht se do ta mbështesë.
Ministri i Jashtëm italian, Luigi Di Maio, ka shkruar në Facebook se lajmi është një “sinjal shumë i rëndësishëm” dhe se bota ka nevojë për “qasje të lirë” në patentat e vaksinave. Por, kryeministri Mario Draghi ishte më i matur. Presidenti rus, Vladimir Putin, ka thënë se vendi i tij do ta mbështesë.
Në bisedimet prapa dyerve të mbyllura në OBT gjatë muajve të fundit, Australia, Britania e Madhe, Kanadaja, Bashkimi Evropian, Japonia, Norvegjia, Singapori dhe SHBA-ja kishin kundërshtuar pezullimin e të drejtave, sipas një zyrtari të organizatës me seli në Gjenevë, i cili ka folur nën kushtin e anonimitetit, ngase nuk ishte i autorizuar që të fliste publikisht për çështjen.
Për më tepër, derisa Macroni ishte i prerë, të tjerët në Evropë nuk ishin. Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka thënë se blloku 27-anëtarsh është i gatshëm të diskutojë rreth idesë, por nuk ka bërë ndonjë zotim, teksa ka nënvizuar se blloku ka shpërndarë vaksina gjetkë, derisa SHBA-ja nuk e ka bërë. Një qëndrim të ngjashëm ka shfaqur të enjten edhe Gjermania.
Edhe
G7-a zotohet për “mbështetje të palëkundur për Ukrainën”
“Të gjitha vendet në botë, ku prodhohen vaksinat, duhet të jenë të gatshme që t’i shpërndajnë ato edhe te vendet e tjera”, ka thënë ministri gjerman i Shëndetësisë, Jens Spahn. “BE-ja është e gatshme si me fjalë, ashtu edhe me vepra... Gëzohemi nëse edhe SHBA-ja është e gatshme gjithashtu”.
Përkundër të gjithave, mospajtime ka ende. Mbështetësit e pezullimit të patentave pretendojnë se masa nuk do të jetë e mjaftueshme. Por, presedan për këtë ka. Më 2003, anëtarët e OBT-së ishin pajtuar që të hiqnin dorë nga të drejtat e pronës intelektuale dhe ua kishin mundësuar vendeve më të varfra importimin e trajtimeve ndaj HIV/AIDS, malaries dhe tuberkulozit.
