Shtyrja e votimit të draft-kodit civil të enjten në Kuvend, po shihet si jogatishmëri e pushtetit dhe opozitës për të shkuar një hap më tej në avancimin e të drejtave të njeriut në Kosovë. Shoqëria Civile kërkon reflektim nga ligjvënësit që të veprojnë në përputhje me Kushtetutën dhe t’ua njohin të drejtën e plotë për fejesë, martesë dhe krijim të familjes çifteve të gjinisë së njëjtë
Prishtinë, 27shkurt - Shqyrtimi i parë i projekt-kodit civil nuk arriti të votohet të enjten në Kuvend për shkak të mungesës së deputetëve. Seanca u shty për një ditë tjetër.
“Të nderuar, unë propozoj që këtë seancë ta shtyjmë për një datë të radhës. Nuk po e shoh që ka seriozitet të vazhdojmë në situatën çfarë po vazhdojmë. Do të njoftoheni me kohë”, deklaroi të enjten nënkryetarja e Kuvendit, Saranda Bogujevci.
Shtyrja e votimit të këtij projekt-kodi, që përfshin hartimin e një ligji të veçantë për lejimin e “bashkësive civile” ndërmjet personave të gjinisë së njëjtë, po shihet si jogatishmëri e pushtetit dhe opozitës për të avancuar në ofrimin e barazisë shoqërore.
Naim Jakaj, nga Instituti për Politika Sociale “Musine Kokalari”, thotë se shtyrja e miratimit të këtij kodi është e pakuptimtë.
“Qëllimi pse është nisur projekt-kodi kanë qenë rregullimi dhe harmonizimi i dispozitave ligjore të së drejtës civile materiale, si dhe thjeshtëzimi i zbatimit të së drejtës civile nga autoritetet gjegjëse. Në ndërkohë, kur ky kod vjen për shqyrtim në parim në Kuvend shtyhet pa ndonjë arsyetim të veçantë, përveç asaj që tashmë e dimë: Grupe të caktuara parlamentare e deputetë/e të caktuar/a kanë shprehur në mënyrë të hapur votën kundër këtij kodi. Shtyrja e miratimit të këtij kodi, konsideroj që është e pakuptimtë kur kësaj i shtohet fakti që për ta miratuar një kod të tillë, Qeverisë së Kosovës si sponsorizuese të këtij dokumenti të rëndësishëm nuk i duhet votë nga opozita, përveç që për këtë kod është i nevojshëm bashkërendim edhe me opozitën dhe shoqërinë civile”, ka thënë Jakaj.
Sipas tij, nëse Qeveria e Kosovës nuk ka pasur votë ose e ka ditur që nuk ka votë për këtë çështje, është dashur ta draftojë dhe ta vendosë në diskutim edhe më të gjerë me shoqërinë civile dhe me njerëzit në Kosovë, “në mënyrë që një kod i tillë kur të vijë në Kuvend ta marrë dritën jeshile ose ta marrë votën e shumicës parlamentare dhe të një pjese tjetër të opozitës”.
Ndërkaq, nga Iniciativa për të Drejtat e të Rinjve, shpresojnë që deputetët do të reflektojnë në lidhje me këtë çështje. Marigona Shabiu, koordinatore në këtë organizatë, thotë se është shqetësuese mosgatishmëria e deputetëve për t’i respektuar të drejtat e njeriut.
“Është shumë shqetësuese kjo shtyrje, për shkak se po tregon mungesë të përgjegjësisë institucionale dhe në të njëjtën kohë mosgatishmëri për të respektuar dhe avancuar të drejtat dhe liritë themelore të të gjithë qytetarëve, pa dallim. Por, në të njëjtën kohë, ne shpresojmë që kjo shtyrje të shfrytëzohet për reflektim nga të gjithë deputetët në mënyrë që të sigurohen se po veprojnë në përputhje me Kushtetutën e Kosovës, e cila iu garanton të drejtën në martesë të gjithë personave, pa marrë parasysh orientimin e tyre seksual”, u shpreh Shabiu.
Kundër shqyrtimit të projekt-kodit civil janë deklaruar publikisht deputetë të shumtë. Edhe pse kryetare e Komisionit për të drejtat e njeriut, Duda Balje, deklaroi se nuk i voton këto ndryshime për shkak të siç tha, bindjeve të saj fetare. Ndërsa, deputeti i PDK-së, Mërgim Lushtaku, tha se këto ndryshime janë kundër parimeve të tij personale.
Ndërkaq, si Grup parlamentar kundër këtij projekt-kodi është shprehur publikisht AAK-ja dhe partia minoritare turke KDTP, ndërsa grupet e tjera parlamentare nuk janë deklaruar.
Martesat e gjinisë së njëjtë në Kosovë i lejon Kushtetuta, por deri më tani ato nuk janë lejuar me kodin civil dhe Ligji për familjen.
Në Kushtetutën e Kosovës thuhet “se në bazë të pëlqimit të lirë, çdokush gëzon të drejtën të martohet dhe të drejtën që të krijojë familje në pajtim me ligjin”.
Projekt-kodi civil thotë se “martesa është bashkësi e regjistruar ligjërisht ndërmjet dy bashkëshortëve të sekseve të ndryshme, me anë të së cilës ata lirshëm vendosin që të jetojnë së bashku si burrë e grua”.
Por, neni i radhës thotë se “bashkësitë e regjistruara civile ndërmjet personave me gjini të njëjtë janë të lejuara” dhe se kushtet dhe procedura lidhur me këtë rregullohen me ligj të veçantë.