Beogradi në ngërç politik për shkak të Jerusalemit

Kritika më e ndjeshme kundër kryetarit Vuçiq, që e shpreh këtë ngërç diplomatik të Beogradit, vjen tani nga ish-ministri i Jashtëm dhe ish-kryetari i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Vuk Jeremiq. Ai në një intervistë për “Insider Arabia”, që e botoi e përditshmja e Beogradit “Danas” (14.11.2020), thotë se tani Serbia gjendet në “pozitë të palakmueshme” që e dobëson qëndrimin e saj ndaj Republikës së Kosovës për shkak të zotimit për transferimin e ambasadës serbe në Jerusalem

Pas nënshkrimit të “marrëveshjes historike” midis Kosovës e Serbisë në praninë e presidentit amerikan, Donald Trump, më 4 shtator në Lindjen e Mesme u përhap me të madhe një video në mjetet sociale, ku del kryetari serb, Aleksandar Vuçiq, duke u ndalur në një dokument e duke fshirë djersët e duke shfletuar disa herë letrat pranë tij para së ta nënshkruante atë dokument në fund. Disa media proserbe në rajon lansuan se kryetari Vuqiç u befasua kur e pa atje zotimin për transformimin e ambasadës serbe prej Tel-Avivit në Jerusalem, pra e nënshkroi atë nën presion të “momentit historik”.

Megjithatë, kryetari Vuçiq kishte deklaruar pas kthimit në Beograd, ku u prit me shumë vërejtje të opozitës, se ai e kishte lexuar çdo fjalë në ato zotime “500 herë” një ditë më parë, mbeti si enigmë ajo video që shprehte qartë shqetësimin e tij para se ta nënshkruante dokumentin në fjalë.

Mirëpo, u pa qartë pas kthimit në Beograd se kryetari Vuçiq tani priste më shumë prej presidentit amerikan, Trump, në lidhje me Kosovën. Kështu, nuk ishte e rastit se dy kryetarë serbë, Aleksandar Vuçiq dhe Milorad Dodik, shkelën heshtjen e shtetarëve evropianë gjatë fushatës zgjedhore në SHBA, duke apeluar serbo-amerikanët të votojnë për Trumpin e jo për Bidenin, i cili dihet se ç’qëndrime ka në lidhjen me Republikën e Kosovës.

Kuptohet, apelet e Vuçiqit dhe të Dodikut nuk ndikuan shumë, sepse më në fund qytetarët amerikanë vendosën më shumë vota për Bidenin, pra për kandidatin e Partisë Demokratike që dihet se ç’agjenda ka për Ballkanin e Lindjen e Mesme etj.

Edhe Rajon 10 qer 2026 Vuçiqi thotë se përkrahja për SHBA-në në Serbi është rritur gjatë mandatit të Trumpit

Mirëpo, në saje të kritikave të opozitarëve në vend dhe partnerëve në botë, tani Beogradi duket në ngërç diplomatik, përkatësisht në një pozitë të lakmueshme që e dobëson qëndrimin ndaj Republikës së Kosovës si pasojë e zotimit për transformimin e ambasadës serbe në Jerusalem, sa që tani duket se ky zotim nuk do të zbatohet në mandatin e presidentit Biden.

Kritika më e ndjeshme kundër kryetarit Vuçiq, që e shpreh këtë ngërç diplomatik të Beogradit, vjen tani nga ish-ministri i Jashtëm dhe ish- kryetari i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Vuk Jeremiq. Ai në një intervistë për “Insider Arabia”, që e botoi e përditshmja e Beogradit “Danas” (14.11.2020), thotë se tani Serbia gjendet në “pozitë të palakmueshme” që e dobëson qëndrimin e saj ndaj Republikës së Kosovës për shkak të zotimit për transferimin e ambasadës serbe në Jerusalem.

Sipas fjalëve të Jeremiqit, ky zotim është në kundërshtim me vendimin e Këshillit të Sigurimit 478 të datës 20.08.1980 në lidhje me Jerusalemin, duke pranuar se “kjo është hera e parë që diplomacia jugosllave e serbe voton në mënyrë flagrante kundër një vendimi të obligueshëm për të gjithat shtetet anëtare të organizatës ndërkombëtare”. Problemi është, sipas Jeremiqit, se “kjo shkelje e qartë” e vendimit 478 e hedh poshtë tani bazën e diplomacisë serbe kundër Republikës së Kosovës, e cila “kërkon prej bashkësisë ndërkombëtare ta respektojë e ta përkrahë vendimin e Këshillit të Sigurimit 1244”.

Në këtë kontekst vlen të përkujtohet për gjeneratën e re se vendimi i Këshillit të Sigurimit 478 të datës 20.08.1980 hedh poshtë aneksimin e Jerusalemit lindor nga Izraeli, dhe kërkon nga shtetet anëtare t’i pranojnë e t’i tërheqin misionet e tyre diplomatike nga Jerusalemi. Siç dihet, Izraeli e okupoi Jerusalemin e vjetër më 1967 dhe Qeveria izraelite e shpalli menjëherë “bashkimin e Jerusalemit”, i cili u quajt “kryeqytet i bashkuar dhe i përjetshëm” i Izraelit. Mirëpo, këto mbeten “vendime qeveritare”, kurse Parlamenti i Izraelit e nxori më 30.07.1980 Ligjin për Jerusalemin, me të cilin ky status i ri i Jerusalemit (kryeqytet i bashkuar dhe i përjetshëm i Izraelit) mori vlerë kushtetuese. Mu për këtë, Këshilli i Sigurimit u mblodh atëherë dhe e aprovoi me 14 vota (me abstenim të SHBA-së) vendimin 478.

Ky ngërç politik i Beogradit ndihet tani edhe në Kosovë, e cila sivjet festoi me të madhe 10-vjetorin e vendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë, i cili u bë bazë e diplomacisë kosovare për promovimin e pavarësisë në botë dhe fushatën e saj për njohjen e Republikës së Kosovës në bazë të së drejtës ndërkombëtare. Tani kjo bazë e diplomacisë kosovare, e cila siguroi aq njohje, është në provë sfiduese me zotimin për hapjen e ambasadës në Jerusalem, i cili është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, përkatësisht me vendimin e Këshillit të Sigurimit 478.

(Autori është historian kosovar, profesor shumëvjeçar (1989-2018) i historisë së Lindjes së Mesme në Jordani, tani kryeredaktor i revistës “Studime Orientale”, në Prishtinë).