Vështrime

Pse të mos vazhdojë zgjerimi i BE-së nëse ishte aq i suksesshëm deri tash

Kanë kaluar saktësisht 15 vjet nga zgjerimi i madh i BE-së, kur më 1 maj 2004, 10 shtete përnjëherë u bënë anëtare. BE-ja vazhdon ta quajë këtë zhvillim si më të rëndësishmin në histori, sepse u bashkuan Lindja e Perëndimi, u rrëzuan muret dhe perdet që ndanin Evropën, u zhduken dallimet ideologjike mes monizmit komunist dhe demokracisë liberale. Por 15 vjet më vonë, me gjithë suksesin, BE-ja nuk e sheh zgjerimin e mëtejmë si një temë të dëshirueshme. Pavarësisht suksesit, disa shtete që atëherë hynë në BE kanë shënuar edhe ecje prapa, sidomos në sundimin e ligjit dhe në respektimin e vlerave demokratike. Sikur sot të ishin kandidate disa nga to nuk do të kualifikoheshin për t’u bërë anëtare.

Ishte një ditë e bukur 1 maji e vitit 2004. Në parkun e madh “Cinquantenaire” të Brukselit, shumë afër sheshit “Schumann”, ku janë ndërtesat e institucioneve kryesore të BE-së, ishte shpalosur një flamur i madh i BE-së, ishin lëshuar balona në ajër, ndërsa festa në park ishte pasuruar me ushqime nga 10 vendet që atë ditë u bënë anëtare të BE-së. Kryetari i atëhershëm i Komisionit Evropian, Romano Prodi, me këmbë kishte kaluar në mesnatë kufirin mes Italisë dhe Sllovenisë, në qytetin e ndarë të Gorices. Festohej edhe në kufirin mes Polonisë e Gjermanisë, Austrisë e Hungarisë. Ishte ndoshta festa më e madhe që kishte parë BE-ja. Dhe si të mos ishte. Ishte realizim i idealit për bashkim të Evropës dhe zhdukje të ndarjeve. Ishte koha e “Evropës së shpresës”, siç e quante Romano Prodi, i cili porosiste që atëherë se me këtë nuk po përfundonte procesi, sepse duhej të pasohej me anëtarësimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor, e ndoshta edhe me vende të tjera të kontinentit të Evropës, të cilat do të duan të bëhen anëtare të BE-së dhe do të pranojnë t’i përmbushin kriteret e nevojshme. Dhe nuk ishte lehtë. Pak për shkak të suksesit të vërtetë të vendeve kandidate për të kryer reformat, pak për shkak se BE-ja mbylli sytë ndaj disa mangësive, për shkaqe politike ky proces u përmbyll me zgjerimin më të madh në historinë e BE-së. Polonia, Hungaria, Republika Çeke, Sllovakia, Sllovenia, Lituania, Letonia, Estonia, Qipro dhe Malta hynë në BE. Si pjesë e së njëjtës valë të zgjerimit ishin Bullgaria dhe Rumania, të cilat nuk ia arritën me këtë datë, por morën premtimin se do të hynin pas dy vjetësh e gjysmë, dhe kjo u realizua më 1 janar të vitit 2007. Kështu BE-ja u rrit nga 15 në 27 shtete, u bë me 500 milionë banorë. Me gjithë frikën gjërat shkuan mirë, vendet e reja anëtare filluan të përfitonin nga BE-ja dhe me ritëm të shpejtë vazhduan rritjen ekonomike. Në to u zvogëlua papunësia dhe në të njëjtën kohë ky zgjerim pati impakt pozitiv edhe në shtetet e vjetra anëtare. Pra u dëshmua se zgjerimi ishte sukses jo vetëm në aspektin politik dhe ideologjik, por edhe në atë ekonomik dhe social.