TIME'ı destekleyin. Gerçeği koruyun.
Arberi

Eski Kosova Kurtuluş Ordusu (KLA) liderlerinden dördüne 81 yıl hapis cezası verildi.

Haşim Taci Recep Selimi Kadri Veseli Yakup Krasniqi

Fotoğraf-İllüstrasyon: ZAMAN

Me konstatimin se ishin përgjegjës për ndalimin arbitrar të 385 personave, trajtimin mizor ndaj 49 personave, torturë ndaj 303 personave dhe vrasje të paligjshme të 96 personave, trupi gjykues i Dhomave të Specializuara në Hagë ka dënuar nga 25 vjet burgim Hashim Thaçin e Jakup Krasniqin, me 18 vjet burgim Kadri Veselin dhe me 13 Rexhep Selimin. Verdikti dënues i Gjykatës Speciale u hap rrugë procedurave të shkallës së dytë. Për të kundërshtuar aktgjykimin, ligji ua siguron të drejtën të akuzuarve që përmes mbrojtjeve të tyre të bëjnë apelimin e tij. Por edhe Prokurorisë nëse nuk është e kënaqur me dënimin

Özel Mahkeme, Hashim Thaçi ve Jakup Krasniqi'yi 25'er yıl, Kadri Veseli'yi 18 yıl ve Rexhep Selimi'yi 13 yıl hapis cezasına çarptırdı. Kosova Kurtuluş Ordusu'nun eski liderleri, hukuka aykırı veya keyfi gözaltı, zalimce muamele, işkence ve hukuka aykırı cinayetler de dahil olmak üzere savaş suçlarından mahkum edildi.

Specialja ka konstatuar se të katërtit ishin përgjegjës për ndalimin arbitrar të 385 personave, trajtimin mizor ndaj 49 personave, torturë ndaj 303 personave dhe vrasje të paligjshme të 96 personave.

Sivil halka yönelik saldırılar düzenledikleri şüphesi kanıtlanamadığı için insanlığa karşı suçlardan suçsuz bulundular. Sanıklar ayrıca bir dizi savaş suçu olayına ilişkin olarak da suçsuz bulundular.

Özel Daire'nin kararında şu ifadeler yer alıyor: "Hakimler, Kosova'daki çatışma sırasında Sayın Thaçi, Sayın Veseli, Sayın Selimi ve Sayın Krasniqi'nin, Kosova Kurtuluş Ordusu'nun siyasi ve askeri hedeflerine karşı çıkanları hedef alma yönündeki ortak suç amacının gerçekleştirilmesine önemli katkıda bulunduklarını tespit etmiştir. Bu kişiler arasında, LDK ve FARK gibi diğer siyasi veya askeri güçlerle bağlantılı Kosovalı Arnavutlar; Yugoslavya Federal Cumhuriyeti/Sırbistan yetkilileriyle bağlantılı olduğu iddia edilen kişiler ve aralarında bir grup Roman ve Sırp'ın da bulunduğu diğer etnik azınlıkların bazı üyeleri yer almaktadır."

Duruşma sırasında başkanlık eden hakim, davanın Kosova Kurtuluş Ordusu'nun meşruiyeti ve bağımsız bir Kosova hedefiyle ilgili olmadığını, "ancak bazı üyelerinin bu hedeflere ulaşmak için belirli suç yöntemlerini kullanmasıyla ilgili" olduğunu söyledi. 

Sa i përket rolit të secilit prej të akuzuarve, Gjykata ka konstatuar se ata ishin “anëtarë kyç në formulimin dhe zbatimin e qëllimit të përbashkët kriminal”. 

Trupi gjykues konstatoi se Hashim Thaçi dha kontribut të qenësishëm në zbatimin e qëllimit kriminal të përbashkët. Konstatoi se Thaçi, si anëtar i Shtabit të Përgjithshëm dhe i Drejtorisë Politike, ishte anëtar kyç në formulimin dhe zbatimin e qëllimit të përbashkët kriminal. Sipas trupit gjykues, Drejtoria Politike kishte kompetencë pothuajse ekskluzive mbi vendimet politike të UÇK-së dhe Thaçi kërkoi vizionin politik të UÇK-së, të cilin e shprehu publikisht. Këtu përfshihet shënjestrimi i kolaboracionistëve, krijimi i strukturave dhe organeve kompetente dhe rregulloreve për këtë qëllim, si dhe përdorimi i luftës speciale për këtë qëllim dhe kundër kundërshtarëve, përmes komunikatave dhe deklaratave të tjera publike. Thaçi, me të akuzuarit e tjerë, sipas trupës gjykuese emëroi persona besnikë në pika kyçe komanduese, në mënyrë që të kishte kontroll mbi UÇK-në dhe të sigurohej që ajo të respektohej deri në nivelet më të ulëta të hierarkisë.

"Thaci, çeşitli şekillerde suç işlenmesine katılmış ve teşvik etmiştir. Açıklamalar ve bildiriler yoluyla, ayrıca özel harekat kullanımıyla, muhaliflere karşı işlenen suçlara hoşgörü göstermiş ve teşvik etmiştir. Thaci, Qirez ve Bajica'da 13 milletvekilinin tutuklanması, gözaltına alınması ve sorgulanması ile Behajdin Hallaqi'nin tutuklanması, gözaltına alınması ve hukuka aykırı bir şekilde öldürülmesi de dahil olmak üzere suçlara bizzat katılmıştır. Ayrıca, başka birçok kişinin tutuklanması ve gözaltına alınmasından da haberdardı," şeklinde ifade verdi heyet.

Për të akuzuarin Kadri Veseli, trupi gjykues ka thënë se ai ishte shef i Drejtorisë së ZKZ-së, e cila në përgjegjësi kishte identifikimin, sigurimin e informacionit, vëzhgimin dhe neutralizimin e personave që mendohej se ishin kolaboracionistë. Sipas gjykatësit Charles Smith, Drejtoria e Zbulimit ishte një prej mjeteve kryesore përmes të cilave u zbatua qëllimi i përbashkët kriminal dhe Veseli ishte anëtar kyç në zbatimin e këtij qëllimi.

“Veseli, së bashku me të akuzuarit e tjerë, emëroi persona kyç në pozita për të jetësuar qëllimin e përbashkët. Veseli mori pjesë dhe inkurajoi kryerjen e krimeve. Ai u përfshi në procesin e identifikimit dhe shënjestrimit të kundërshtarëve, shumë prej të cilëve edhe u vranë. U mor personalisht me arrestimin, ndalimin dhe vrasjen e paligjshme të Behajdin Hallaqit, si dhe me arrestimin, ndalimin dhe lirimin e një të ndaluari tjetër nga UÇK-ja. Veseli kishte dijeni për krimet e kryera kundër kundërshtarëve dhe, me gjithë dijeninë që kishte, nuk ndërmori asnjë hap për parandalimin, hetimin ose ndëshkimin e këtyre krimeve”, ka thënë ai. 

Ndërsa, për Rexhep Selimin, gjykatësi Smith deklaroi se ai inkurajoi dhe mori pjesë në kryerjen e krimeve në mënyra të ndryshme. Smith theksoi se Selimi mori pjesë edhe në arrestimin e 13 personave në Qirez. Sipas gjykatësit Smith, Selimi, si anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, luajti rol thelbësor në krijimin e zonave operative, të cilat i inspektonte rregullisht. 

I akuzuari Jakup Krasniqi, sipas trupi gjykues ka dhënë kontribut thelbësor në zbatimin e qëllimit të përbashkët kriminal dhe ishte anëtar kyç në zbatimin e politikës së shënjestrimit të personave të konsideruar kundërshtarë. Sipas gjykatësit Charles Smith, përmes publikimit të komunikatave, deklaratave politike dhe urdhrave, Krasniqi inkurajoi kryerjen e krimeve kundër personave të konsideruar kundërshtarë.

Të katërtit janë mbajtur në paraburgim që nga nëntori i vitit 2020. 

Por, ish-presidenti Thaçi ka edhe një tjetër çështje të hapur në Speciale. Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë më 2024 ngriti akuza për pengim të drejtësisë ndaj Thaçit dhe katër personave të tjerë: ish-ministrit të Drejtësisë, Hajredin Kuçi; ish-shefit të Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë, Bashkim Smakaj; ish-kryetarit të Malishevës, Isni Kilaj; dhe Fadil Fazliut.

Sanıklar, Nisan ve Kasım 2023 tarihleri ​​arasında, Thaçi ve üç eski KLA lideri aleyhindeki savaş suçları davasında savcılar tarafından çağrılan tanıkların ifadelerini etkilemekle suçlanıyor. 

Gjykata Speciale u themelua më 2015 nga Kuvendi i Kosovës, funksionon brenda sistemit gjyqësor të Kosovës, por vepron me personel ndërkombëtar në Holandë.

Të katër të dënuarit përveç angazhimit në luftë, kanë mbajtur poste drejtuese institucionale e partiake, pas luftës. Thaçi ka qenë kryetar i PDK-së, kryeministër, ministër i Jashtëm dhe president, Krasniqi e Veseli kanë qenë kryetarë Kuvendi, e Selimi deputet e shef i Grupit parlamentar të LVV-së.

Procedurat e Apelit që duhet t’i ndjekin mbrojtjet e ish-krerëve e UÇK-së

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi do t’u nënshtrohen procedurave të shkallës së dytë për të kundërshtuar vendimin dënues për krime lufte nga Gjykata Speciale. Në dy rastet e deritashme të Speciales, këto procese kanë zgjatur nga 10 muaj e gjysmë.

Özel Mahkemenin Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selim ve Jakup Krasniqi'yi savaş suçlarından suçlu bulması, ikinci derece yargılamanın önünü açtı.

Hüküme itiraz etmek için, yasa sanıklara savunma avukatları aracılığıyla temyiz hakkı tanır; ayrıca, verilen cezadan memnun olmayan savcılık da temyiz yoluna başvurabilir.

Rregullorja e procedurave dhe provave të DHSK-së parasheh se palët e pakënaqura me aktgjykimin mund të dorëzojnë njoftimin me pikat që duan të apelojnë brenda 30 ditësh nga shpallja e aktgjykimit.

Temyiz bildiriminin yapılmasından itibaren 21 gün içinde, tarafların itiraz edecekleri konuları gündeme getirmeleri için bir toplantı düzenlenecektir.

Usullere göre, temyiz başvurusunda bulunan kişi, dayandığı tüm argümanları ve hukuki kaynakları sunduğu dosyayı ibraz eder. Bu belgelerin ibrazı, temyiz bildiriminden itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır. Oysa, temyiz yalnızca ceza ile ilgiliyse, dosya temyiz bildiriminden itibaren 30 gün içinde ibraz edilmelidir.

Eski KLA liderlerinin davalarında temyiz süreci savunma ile başlarsa, Yönetmelik savcılığın savunma dosyasına 30 gün içinde yanıt vermesine izin verir. Ancak, temyiz sadece cezaya yönelikse, savcılığın yanıtını sunması için 15 gün süresi vardır.

Savunma tarafı, savcılığın hangi itirazları olabileceğini bilmediği için, prosedürler ayrıca ilk derece mahkemesinin ispat yükünü taşıyan merciin argümanlarına yanıt verme olanağı da tanır. Bu yanıtın 15 gün içinde sunulması beklenir, ancak yalnızca ceza kararına itiraz söz konusuysa, 10 gün içinde sunulması gerekir.

Bu prosedürlerin önemli yanı, tarafların ek kanıt sunma talebinde bulunabilmeleridir.

Temyiz Kurulu'nun ek delilleri kabul ettiği durumlarda, karşı taraf karşı deliller sunabilir. Mağdurların avukatı ayrıca, bu delillerin mağdurlar üzerindeki olası etkisine ilişkin ek belgeler sunma fırsatına da sahiptir.

KSC Usul ve Delil Kuralları'nda belirtildiği üzere, “Temyiz kararında, Temyiz Mahkemesi heyeti, kayıtta zaten bulunan delillerle birlikte kabul edilen ek delilleri de dikkate alacaktır. Suçsuz veya suçlu ilan edilen birden fazla kişi temyize taraf ise, her biri için kabul edilen deliller, ilgili oldukları takdirde ve 182(4) kuralına tabi olarak, hepsiyle ilgili olarak değerlendirilecektir.”

Tarafların nihai beyanlarını sunmalarının ardından, Temyiz Kurulu 60 gün içinde kararını vermelidir. Ancak, zorlayıcı nedenler varsa, karar verme için tanınan 30 günlük süre uzatılabilir.

İstinaf Mahkemesi tarafından verilen suçlu bulunma kararı veya hüküm derhal yürürlüğe girer. Dolayısıyla, beraat kararı verildiğinde, ilk derece mahkemesinde hüküm giyen kişi derhal serbest bırakılır.

Temyiz yargılamasının sonucunu karakterize edebilecek dört senaryo şunlardır: ilk derece mahkemesinin kararını onaylamak, kararı değiştirmek, kararın bir kısmına veya bulgusuna müdahale etmek veya davayı yeniden yargılanmak üzere geri göndermek.

Özel Mahkeme bugüne kadar temyiz aşamasında iki davayı ele aldı. Bunlardan biri, cezası 26 yıldan 22 yıla indirilen Salih Mustafa'ya karşı açılan dava; diğeri ise cezası 18 yıldan 13 yıla indirilen Pjetër Shala'ya karşı açılan davadır.

Her iki süreç de 10 buçuk ay sürdü.