Vajza e gra mësojnë punimin e dollomës

Dolloma është një veshje tradicionale shumë e rëndësishme për kulturën shqiptare, veçanërisht në disa rajone, ku ruhet dhe vlerësohet si simbol i identitetit dhe trashëgimisë kulturore. Rajoni i Prizrenit është një nga ato zona ku kjo traditë ruhet me fanatizëm dhe vazhdon të përjetohet nga breza të ndryshëm.

Madje shumë vajza e gra në këtë qytet po e mësojnë edhe punimin e saj, plotësisht me dorë, në kuadër të projektit “Trashëgimia kulturore për të gjithë”. 

Teuta Halili – Kastrati punon si rrobaqepëse. Punën e saj po e pasuron duke mësuar edhe punimin e dollomës.  

“Gjithmonë e kam dashur punën e dorës, prandaj qysh herët jam marrë me qëndisje. Fillimisht për kukulla, pastaj nisa qepjen edhe për veshje të ndryshme. Kur dëgjova për këtë punëtori u interesova menjëherë dhe desha që të avancoj më shumë duke e mësuar kështu edhe punimin e dollomës, jo vetëm skicimin e saj, por edhe tamam punën, qëndisjen e saj”, thekson ajo. 

Teuta e sheh Prizrenin si qytetin që i ruan më së shumti traditat, dhe kjo është e kuptueshme, pasi ky qytet është një qendër e rëndësishme e kulturës dhe historisë shqiptare, ku traditat vazhdojnë të mbahen gjallë. 

Edhe Kulturë 23 kor 2026 “Xhubleta: pëlhurë dhe histori” – si rilexim elegant i trashëgimisë

Ajo beson se punëtoria që po zhvillohet, duke ofruar mundësi për mësimin e punimit të dollomës, do t’iu mundësojë shumë zonjave të kenë një burim të ardhurash nga puna e dorës. 

“Mendoj që jemi shtysë për gjeneratat e reja që të ruhen sa më shumë traditat, sepse kështu identifikohemi edhe më shumë si populli më i vjetër në Ballkan. Traditë e kemi edhe punimin e dollomës, pasi që është veshja kryesore e nuses, sidomos në rajonin e Prizrenit, dhe mendoj se pikërisht ky qytet i ruan më së shumti traditat, ndoshta për shkak se kultura e tradita rrënjët i kanë më thellë këtu. E kjo punëtori do të na ndihmojë shumë edhe për sigurimin e një vendi pune për veten duke i shitur punëdoret tona”, tregon Halili-Kastrati. 

Edhe kjo veshje ka nisur të industrializohet, thotë Teuta, prandaj, sipas saj,  përmes kësaj punëtorie do t’i kthehet vlera punës së dorës.

“Duke e parë trendin botëror ne kemi pasur mundësi që ta modernizojmë traditën, por ne duam që të mbesim brenda tradicionales, sepse kohën e fundit jemi dëshmitarë që gjithçka po shkon drejt industrializimin, prandaj mendojmë që ta ruajmë punën e dorës. Shumë modele të dollomës veçse jemi duke i punuar të tilla, por gjithnjë duke e ruajt origjinalitetin e saj”, thekson Halili-Kastrati.

Projekti "Trashëgimia kulturore për të gjithë" po zhvillohet për të tretin vit me radhë nga organizata "Ec ma ndryshe", me mbështetje nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. 

Edin Gështenja, nga kjo organizatë, shprehet se një nga qëllimet kryesore të këtij projekti është ruajtja e trashëgimisë kulturore, duke i dhënë mundësi grave të Prizrenit që të angazhohen në punëtori artizanale, si puna e dollomës, dhe kështu të sigurojnë një burim të ardhurash përmes vetëpunësimit. 

Edhe Kulturë 10 pri 2026 Shqipëria i bashkohet nismës për përfshirjen në UNESCO të artit të thurjes me grep

“Siç dihet organizata jonë ‘Ec ma ndryshe’ prej vitesh është themeluar që ta promovojë dhe ta mbrojë trashëgiminë kulturore. Projektin e fundit në të cilin na ka mbështetur Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, ka një laramani aktivitetesh, por kjo për mësimin e punimit të dollomes është pritur jashtëzakonisht mirë nga zonjat e qytetit të Prizrenit. Si projekt është menduar i tillë që vajzat dhe gratë të kenë mundësi të vetëpunësohen pasi që të mësojnë punimin e kësaj veshjeje, por mbi të gjitha qëllimi ynë është që të mos i lëmë traditat e vendit të shuhen”, theskon ai.

“Ec ma ndryshe” ka krijuar edhe platformë online, përmes së cilës vajzat dhe gratë mund t’i shesin dollomat e punuara plotësisht me dorë.