Mbështete KOHËN. Ruaje të vërtetën
Lifestyle

Shkencëtarët zbulojnë sekretin e gjumit: Si e djeg trupi yndyrën dhe si i ndërton muskujt gjatë natës

Gjumi

Foto: Ilustrim

Gjumi i mirë është shumë më tepër sesa pushim pas një dite të lodhshme. Gjatë natës, trupi kryen një sërë procesesh biologjike që ndihmojnë në riparimin e indeve, ruajtjen e masës muskulore dhe rregullimin e metabolizmit, ka shkruar EuroNews.

Një studim i ri nga Universiteti i Kalifornisë në Berkeley, i publikuar në revistën shkencore Cell, ka zbuluar se si truri kontrollon lirimin e hormonit të rritjes gjatë gjumit dhe si ky hormon ndikon në momentin kur zgjohemi.

Shkencëtarët e kanë ditur prej kohësh se një pjesë e madhe e hormonit të rritjes çlirohet gjatë gjumit. Ky hormon është i rëndësishëm jo vetëm për rritjen e fëmijëve dhe adoleshentëve, por edhe për të rriturit, pasi ndihmon në ruajtjen e muskujve, shëndetin e eshtrave, përdorimin e yndyrës së depozituar dhe kontrollin e sheqerit në gjak.

Megjithatë, deri më tash nuk ishte kuptuar plotësisht se si truri e kontrollon këtë proces.

Si e kontrollon truri hormonin e rritjes gjatë gjumit?

Për të zbuluar këtë mekanizëm, studiuesit u përqendruan te hipotalamusi, një zonë e vogël e trurit që rregullon funksione të rëndësishme si gjumi, uria, temperatura e trupit dhe prodhimi i hormoneve.

Ata zbuluan se dy grupe qelizash nervore kanë rol kryesor në këtë proces: njëri stimulon prodhimin e hormonit të rritjes, ndërsa tjetri e pengon atë. Bashkëveprimi mes tyre përcakton sasinë e hormonit që çlirohet në gjak.

Gjatë fazës së gjumit të thellë (non-REM), aktiviteti i qelizave që pengojnë lirimin e hormonit zvogëlohet, duke krijuar kushte për rritjen e sekretimit të tij.

Ndërsa gjatë fazës REM, e cila lidhet me ëndrrat, aktiviteti i këtyre qelizave ndryshon përsëri dhe ndihmon në rregullimin e çlirimit të hormonit.

Pra, truri përdor mekanizma të ndryshëm gjatë fazave të gjumit për të kontrolluar prodhimin e këtij hormoni të rëndësishëm.

Hormoni i rritjes ndihmon edhe në zgjimin nga gjumi

Një nga zbulimet më interesante të studimit është se marrëdhënia mes gjumit dhe hormonit të rritjes funksionon në të dy drejtimet.

Studiuesit zbuluan se, ndërsa niveli i këtij hormoni rritet gjatë gjumit, ai aktivizon edhe qelizat nervore në një zonë të trurit të quajtur locus coeruleus, e cila ndikon në vigjilencë, vëmendje dhe përqendrim.

Me fjalë të tjera, gjumi ndihmon në çlirimin e hormonit të rritjes, ndërsa ky hormon i dërgon trurit sinjale që ndihmojnë në kalimin drejt zgjimit.

Kështu krijohet një sistem i ndërlidhur që mban në ekuilibër gjumin, prodhimin e hormoneve dhe gjendjen e vigjilencës.

Studiuesit theksojnë se mungesa e gjumit mund të ulë sekretimin e hormonit të rritjes dhe të ndikojë në proceset e rikuperimit të trupit.

Çfarë lidhjeje ka gjumi i dobët me mbipeshën dhe diabetin?

Gjetjet mund të ndihmojnë në shpjegimin e lidhjes mes mungesës së gjumit dhe problemeve metabolike.

Hormoni i rritjes ndihmon trupin të përdorë yndyrën si burim energjie dhe të kontrollojë nivelin e sheqerit në gjak. Kur gjumi ndërpritet vazhdimisht, ky ekuilibër mund të çrregullohet.

Për këtë arsye, gjumi i pamjaftueshëm mund të jetë një nga faktorët që rrisin rrezikun për obezitet, diabet dhe sëmundje kardiovaskulare.

Shkencëtarët po shqyrtojnë gjithashtu nëse ky mekanizëm mund të ketë ndikim në funksionimin e trurit dhe në sëmundje neurologjike, si Parkinsoni dhe Alzheimeri.

Sipas studiuesve, hormoni i rritjes mund të ndikojë edhe në performancën njohëse, duke ndihmuar në përqendrim dhe vigjilencë pas zgjimit.

A mund të ndihmojë gjumi në humbjen e peshës dhe ndërtimin e muskujve?

Studiuesit paralajmërojnë se rezultatet duhen interpretuar me kujdes. Eksperimentet janë kryer te minjtë dhe ende nuk është vërtetuar nëse i njëjti mekanizëm funksionon në të njëjtën mënyrë te njerëzit.

Gjithashtu, studimi nuk dëshmon se vetëm gjumi mund të shkaktojë humbje peshe apo rritje të masës muskulore.

Megjithatë, ai ofron një shpjegim të ri shkencor se pse gjumi cilësor është kaq i rëndësishëm për shëndetin fizik dhe mendor.