“Ishte gabim t'i merrnim dhe ishte gabim t’i mbanim”, kishte thënë ministrja e Punëve të Jashtme e Gjermanisë, Annalena Baerbock, derisa vizitoi Abujan, kryeqytetin e Nigerisë, më 20 dhjetor 2022.
Baerbock, së bashku me komisioneren gjermane për Kulturën dhe Median, Claudia Roth, bënë vizitën për të kthyer të parin nga 20 bronzet e Beninit që dikur ishin grabitur nga rajoni i Afrikës Perëndimore.
Veprat e artit kishin qenë në Gjermani për 125 vjet, së bashku me rreth 1100 objekte të grabitura nga Pallati i ish-mbretërisë së Beninit, i cili tani ndodhet në Nigerinë e sotme.
Objektet prej bronzi, fildishi dhe materiale të tjera të çmuara janë ndër veprat më të rëndësishme të artit në kontinentin afrikan. Shumica e tyre u vodhën nga kolonialistët britanikë rreth vitit 1897.
Megjithatë, zhvillimet e fundit kanë disa pyetje nëse publiku nigerian do të jetë në gjendje t'i shohë bronzet e kthyera në një muze.
Edhe
Gjermania ia kthen Nigerisë 20 artefakte bronzi
Disa media afrikane dhe ndërkombëtare kanë raportuar se presidenti në largim i Nigerisë, Muhammadu Buhari, që atëherë ia ka dërguar artefaktet Oba Ewuare II, kreut aktual të ish-familjes mbretërore të Perandorisë Benin.
Një dekret presidencial u lëshua më 23 mars, ku thuhet se veprat e artit dhe ato të kthyera më pas do t'i jepen Oba Ewuare II. Disa shqetësohen se mund të ndryshojë planet që veprat e artit të kthyera të vendosen në institucione si muzeu “Edo” në Afrikën Perëndimore, i cili do të hapet në faza duke filluar nga viti 2024.
Në Gjermani dorëzimit iu kushtua vëmendje shtesë kur studiuesja zvicerane, Brigitta Hauser-Schäublin, shkroi një opinion për gazetën “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, në të cilën ajo vuri në dyshim vendimin. “A ishte kjo pika e kthimit?”, shkroi Hauser-Schäublin, duke e quajtur gjithashtu një “fiasko”. Studiuesja kritikoi Qeverinë gjermane për arritjen e një marrëveshjeje me autoritetet nigeriane që ishte “e formuluar lehtë".
Më 23 mars, presidenti nigerian Muhammadu Buhari njoftoi se të gjitha veprat e rishikuara të artit nga ish-mbretëria e Beninit do t'i jepeshin Oba të Beninit, i cili është me të drejtë pronari dhe kujdestari origjinal i kulturës, trashëgimisë dhe traditës së ish-mbretërisë së Beninit. Kjo vlen “si për artefaktet që tashmë janë kthyer ashtu edhe për ato që nuk janë kthyer ende”, sipas Buhariut.
Prandaj veprat e artit mund të ekspozohen në muzeun e pallatit të tij privat, duke e bërë të paqartë nëse ato do të ekspozoheshin ndonjëherë për publikun nigerian. Është gjithashtu e paqartë nëse Ewuare II mund t'ua shesë veprat koleksionistëve.
Edhe
Artefaktet e grabitura i kthehen Nigerisë
Qeveria gjermane, megjithatë, nuk e vë në dyshim kthimin e veprave të artit, pavarësisht se ku përfundojnë ato. “Gjëja e duhur për të bërë është të ktheni artin e grabitur në vendet që sot përfaqësojnë njerëzit dhe kulturën nga e cila dikur u vodh ky art”, ka thënë një zëdhënës i komisioneres së shtetit për kulturë. Roth ka thënë se do të punojë me Ministrinë e Jashtme gjermane për të kuptuar më mirë se çfarë do të thotë vendimi i presidentit në largim Muhammadu Buhari për kthimet e ardhshme. “Për këtë qëllim ne duam të zhvillojmë bisedime me Qeverinë e re nigeriane sapo të jetë në detyrë”, ka thënë Roth.
Ministria e Jashtme e Gjermanisë shprehu një mendim të ngjashëm: “Kushdo që do të marrë bronzet e kthyera, në të cilat do të përfshihen institucionet dhe personat nigerianë dhe ku qëndron përgjegjësia për ruajtjen dhe aksesin, janë pyetje që përgjigjen dhe vendimet i kanë në Nigeri”.
Procesi “nuk e vë në dyshim transferimin e pronësisë përsëri në Nigeri”, ka thënë Hermann Parzinger, president i fondacionit prusian “Cultural Heritage”. Ai “bazohej në faktin se ishte një rast i grabitjes së dhunshme – ky kontekst padrejtësie ishte gjithmonë i padiskutueshëm”, ka thënë Parzinger. Ai theksoi autonominë e Nigerisë, duke shtuar se Qeveria ishte “natyrisht e lirë të vendosë se si t’i trajtojë këto objekte”.
Nuk është gjithashtu hera e parë që artefakte i janë dorëzuar Obas së Beninit. Në fillim të vitit 2022, presidenti nigerian ia dha Ewuare II dy artefakte të kthyera nga Anglia.
Edhe
Muzeu i Londrës pajtohet t’i kthejë 72 artefakte të grabitura në Nigeri në shekullin e 19-të
“Ky kthim do të thotë njohje e padrejtësisë së një të shkuare koloniale që ka bërë të sajën pronat e grabitura”, ka thënë Claudia Roth, komisionere e Shtetit për Kulturën. Shpresojmë se kthimi do të mbyllte edhe plagët e hapura, “sepse ne po i kthejmë në njëfarë mase edhe identitetin kulturor që kemi vjedhur”.
Sa i përket asaj nëse publiku nigerian do t'i shihte apo jo bronzet e Beninit, Hermann Parzinger i fondacionit prusian “Cultural Heritage” ishte optimist, duke thënë se ai nuk kishte asnjë dyshim se veprat do të ishin në dispozicion të publikut në një muze. Përveç kësaj, një e treta e artefakteve aktualisht në koleksionin e Gjermanisë do të jepen në huazim afatgjatë në Forumin Humboldt në Berlin.
