Apoya a TIME. Preserva la verdad.
Cultura

Ni siquiera seis meses después de que se incumpliera el plazo, todavía no hay premios en arte y cultura.

ministro de Cultura

Me konkursin e sivjetmë, Ministria e Kulturës ka nisur së aplikuari aktin e ri nënligjor, Rregulloren për çmimet vjetore të artit dhe kulturës. Asnjë çmim s’ka emër të veçantë siç ka qenë deri më tash

Foto de : Driton Pacharada

Ministria e Kulturës dhe Turizmit ka shkelur edhe vendimin e vet tok me afatin e përcaktuar për ndarjen e çmimeve në fushën e artit dhe të kulturës, “të reformuara” sivjet. “Ceremonia organizohet më datë 10 qershor në një ambient me qasje për publikun...”, shkruhet në Rregulloren e MKT-së dhe një datë si kjo mbetet vetëm në letër përderisa ka hyrë në nëntor. Përveç kësaj, as për 13 ditë nuk është përgjigjur në pyetjet se përse është tejkaluar afati për ndarjen e çmimeve, deri ku ka shkuar procesi dhe kush janë anëtarët e jurive si dhe kur pritet të përfundojë procesi

Ministria e Kulturës është kurthuar në reformat që i ka bërë vetë. S’po ia del të përfundojë asnjë punë për afatet që i ka përcaktuar. Çmimet në fushën e artit dhe kulturës do të duhej të ndaheshin qysh në pjesën e parë të qershorit. Por as në fillim të nëntorit nuk ka një afat se kur do të bëhet ndarja e çmimeve me të cilat përkrahet krijimtaria artistike në vend. Ministria e Kulturës dhe Turizmit po ashtu është katandisur sa i përket komunikimit me mediat dhe publikun. Për shumë çështje nuk jep informacione. 

“Ceremonia organizohet më datë 10 qershor në një ambient me qasje për publikun, ku ftohen për pjesëmarrje përfaqësuesit e lartë të institucioneve, personalitete të kulturës dhe institucioneve relevante, organizata kulturore, personalitete që bëjnë nominimet dhe publiku i gjerë”, përcakton pika e dytë e nenit 19 të Rregullores për Çmimet vjetore të artit dhe kulturës e miratuar më 2025, kur sqarohet se kur ndahen çmimet. Rregullorja kishte hyrë në fuqi nëpërmjet miratimit nga ish-ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku. 

Tashmë janë bërë pesë muaj që nuk respektohet afati i paraparë me Rregullore. Ministria e Kulturës dhe Turizmit s’ka asnjë sqarim për këtë vonesë. As për 13 ditë nuk është përgjigjur në pyetjet se përse është tejkaluar afati për ndarjen e çmimeve, deri ku ka shkuar procesi dhe kush janë anëtarët e jurive si dhe kur pritet të përfundojë procesi.

E njëjta rregullore si akt nënligjor po ashtu përcakton se Këshilli Kombëtar i Arteve i propozon ministrit të Kulturës emrat për juritë profesionale për ndarjen e çmimeve në fushat përkatëse. Anëtarët e këtij organi janë emëruar në korrik të këtij viti. 

Para muchos agentes del panorama cultural independiente, incumplir los plazos resulta ser irrelevante, ya que también pueden presentar candidaturas en los ámbitos en los que trabajan.

“E kuptoj kur shtyrja ndodh një herë ose dy, ose 20 herë, por kjo çështje është bërë problem kronik i MKT-së. Ata, thjesht, janë gjithmonë 10 hapa mbrapa nevojave, kërkesave e synimeve të krijuesve e operatorëve kulturorë në Kosovë. Dhe kjo gjë është bërë e lodhshme, e padurueshme”, kishte thënë në qershor dramaturgu Jeton Neziraj, i cili udhëheq me Qendrën “Multimedia”. Të njëjtën gjë e ka përsëritur edhe tash. 

Kurse Besa Luzha, e cila është drejtoreshë menaxhuese e “Chopin Piano Fest”, në qershor kishte thënë se sigurisht që afatet duhet të respektohen nga të gjithë.

“E kuptoj që mund të ketë ndikuar cikli i zgjedhjeve të shumta dhe vonesat në administrimin e buxhetit e të tjera. Por shpresoj që shumë shpejt ato do të përfundohen, mundësisht brenda muajit qershor”, kishte thënë ajo.

Este año, el MKT inicialmente tenía como fecha límite para las nominaciones el 12 de abril. Luego, esta fecha límite se extendió hasta el 21 de abril. Y posteriormente se extendió nuevamente.

E prej sivjet, asnjë çmim s’ka emër të veçantë, përderisa disa prej tyre janë rikonceptuar edhe sa u përket kategorive, duke mos pasur më vend të dytë e të tretë, por vetëm një çmim. Kurse sa i përket vlerës monetare, ajo është rritur për të gjitha çmimet.

Con la convocatoria de este año para los premios anuales de arte y cultura, el Ministerio de Cultura ha comenzado a aplicar el nuevo reglamento, el Reglamento de premios anuales de arte y cultura. El premio al drama original albanés ya no llevará el nombre de la actriz Katarina Josipi, el de trayectoria cinematográfica ya no llevará el nombre de Bekim Fehmiu, el de literatura el de Azem Shkreli y el de música el de Niketë Dardani. Ninguno de los premios anuales de literatura conservará el nombre que ha tenido hasta ahora: el de prosa "Anton Pashku", el de poesía "Ali Podrimja", el de literatura infantil "Vehbi Kikaj", el de crítica literaria y ensayo "Ibrahim Rugova" y el de mejor obra traducida al albanés y viceversa "Pjetër Bogdani".

Rregullorja e re, e miratuar vjet përcakton nëntë kategori çmimesh: çmimet në fushën e letërsisë, ato në fushën e arteve skenike, në fushën e kinematografisë, në fushën e muzikës, të artit pamor, në fushën e vallëzimit, në fushën e arkitekturës, çmimi vjetor për përfaqësim ndërkombëtar dhe ai për krijuesit dhe performuesit e rinj.

En literatura, las subcategorías del premio no se han visto afectadas en cuanto a su contenido. En los premios de teatro, la situación ha cambiado. Además de la tradición del nombre, ya no habrá primer, segundo ni tercer lugar. Solo habrá un premio, que pertenecerá a la categoría de premios en el ámbito de las artes escénicas. El premio anual al teatro albanés original ostenta este título. Esta categoría también incluye el premio anual a la mejor obra, el de mejor dirección, el de mejor actuación y el de creatividad teatral. Para la obra con mayor éxito internacional, ya no habrá un premio independiente.

En los premios de cinematografía, además de eliminar el nombre del Premio Nacional a la Trayectoria Profesional que llevaba el nombre de "Bekim Fehmiu", también se ha añadido la subcategoría del Premio Anual a la Creatividad Cinematográfica.
En los premios de música, solo falta el nombre "Niketë Dardani", mientras que en los premios de artes visuales, además de la eliminación del nombre de Muslim Mulliq, se han añadido subcategorías para el premio anual de fotografía, el premio de diseño y multimedia, y el premio anual a la mejor exposición, que se otorga al artista y al curador.

Ahora existe una categoría aparte para los premios en el campo de la danza. En esta categoría se otorgará un Premio Nacional a la Trayectoria Artística en el Campo de la Danza, así como un Premio Anual a la Mejor Coreografía de Danza Folclórica, un Premio Anual a la Mejor Coreografía de Danza Contemporánea y un Premio Anual al Mejor Bailarín o Bailarina.

Otra novedad de este año es el Premio Nacional a la Trayectoria Profesional en el Campo de la Arquitectura.

El premio anual a la representación internacional constituye ahora una categoría independiente, y los galardonados pueden ser personas, grupos, instituciones o formaciones que hayan alcanzado un éxito sobresaliente en presentaciones internacionales durante el último año. Según el nuevo Reglamento, este premio reconoce a los laureados con prestigiosos galardones internacionales o a quienes hayan logrado éxitos destacados en el ámbito artístico internacional, contribuyendo así a la promoción de la cultura y el arte de Kosovo en el ámbito internacional.

Otra novedad de este año es el Premio anual para Jóvenes Creadores e Intérpretes, que reconoce a personas o grupos artísticos al comienzo de sus carreras que han demostrado habilidades excepcionales y logros notables en su campo artístico, lo que promete un gran potencial para el desarrollo artístico futuro.

Las candidaturas para todas las categorías de premios pueden ser presentadas por la Academia de Ciencias y Artes de Kosovo, instituciones culturales centrales, instituciones culturales locales, instituciones académicas y científicas, asociaciones profesionales de arte y cultura, organizaciones no gubernamentales y empresas que operan dentro del ámbito cultural independiente, personas del ámbito cultural independiente y los propios creadores e intérpretes.

Sa i përket vlerës monetare, ajo është dyfishuar. Për çmimin kombëtar për arritje jetësore shpërblimi është 10 mijë euro, kurse për çmimin vjetor, 5 mijë euro. E Ministria e Kulturës dhe Turizmit në këtë fundvit s’i ka mirë hesapet me buxhet. Ka kërkuar nga institucionet që të ulin shpenzimet me të madhe dhe të mos i llogarisin premtimet për rritje të buxhetit. Kurse përkrahja për skenën e pavarur kulturore nëpërmjet thirrjeve të këtij viti, s’e arrin milionëshin.