Serbia buries genocide convict with state honors, EU doesn't think so

Mlladiq, i cili vdiq më 27 gusht në Hagë gjatë vuajtjes së dënimit me burgim të përjetshëm, u varros në varrezat e Topçiderit. Ceremonia u shoqërua me të shtëna nderi nga ushtria dhe fjalime lamtumire, në të cilat u madhërua e kaluara e tij gjatë luftës. Në prani të pjesëtarëve të Ushtrisë së Serbisë, udhëheqësve politikë të Republikës Sërpska dhe zyrtarëve të Serbisë, të pranishmit brohoritën emrin e Mlladiqit dhe e përcollën arkivolin e tij me duartrokitje. Por për Bashkimin Evropian, ky nuk ishte varrim me nderime të larta shtetërore

Ish-komandanti i Ushtrisë së Republikës Sërpska, Ratko Mlladiq, i dënuar nga Tribunali i Hagës për gjenocid dhe krime të tjera lufte në Bosnjë-Hercegovinë, është varrosur të hënën në Beograd me nderime shtetërore dhe ushtarake.

Mladic, who died on August 27 in The Hague while serving a life sentence, was buried in the Topcider cemetery.

Ceremonia u shoqërua me të shtëna nderi nga ushtria dhe fjalime lamtumire, në të cilat u madhërua e kaluara e tij gjatë luftës.

In the presence of members of the Serbian Army, political leaders of Republika Srpska, and Serbian officials, those present chanted Mladic's name and accompanied his coffin with applause.

The European Union and the United States warned that honoring and glorifying persons convicted of war crimes is unacceptable.

EU: Mladic's funeral was not with state honors

E në ditën e varrimit të kriminelit Mlladiq, Bashkimi Evropian ka përsëritur thirrjet që të mos ketë glorifikim të kriminelëve të luftës dhe mohim të gjenocidit, por të gjithë të fokusohen në nderimin e viktimave dhe në pajtimin në rajon.

Por në reagimin e Komisionit Evropian, i habitshëm ishte pohimi se ata këtë varrim nuk e shohin si një funeral me nderime shtetërore.

“Qëndrimi ynë është shumë i qartë. Nuk ka vend për glorifikimin e kriminelëve të luftës apo të atyre që mohojnë gjenocidin, ose të atyre që bien ndesh me vlerat më themelore evropiane. Fakti është se ne kishim dëgjuar se ishte planifikuar një varrim me nderime shtetërore dhe kjo nuk ka ndodhur. Kështu që, ju lë juve të gjykoni për rëndësinë e qëndrimit tonë për këtë çështje”, ka thënë Paula Pinho, zëdhënëse e Komisionit Evropian.

Gazetarët insistuan në konferencën për shtyp të hënën, që të sqarohet se si kanë ardhur në konkludim se ky nuk ishte varrim me nderime shtetërore kur nderimet i bëri ushtria e shtetit, komandant i të cilëve është presidenti i shtetit dhe aty ishin edhe ministra nga qeveria. Po ashtu gazetarët pyetën se a do të ketë pasoja për këtë sjellje të Serbisë. Por përgjigja ishte shumë e paqartë.

"As I said, we have made our position very, very clear to the Serbian authorities. What the next steps will be, and if there will be any, we will see," she said.

Jo zyrtarisht në BE kanë thënë se në kontaktet e ditëve të fundit me zyrtarët e Serbisë u është bërë e qartë se do të ketë pasoja për sjelljen e tyre ndaj kriminelit Mladiq, por nuk kanë zbuluar se cilat do të jenë pasojat. Ndër to nuk përjashtohet as mundësia e anulimit të vizitës së presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der leyen në Serbi muajin e ardhshëm, kur është planifikuar një turne i saj në vendet e rajonit.

Porfiry led the funeral ceremony

Mladic's coffin was displayed during the day at the Church of St. Luke in Belgrade, where the funeral ceremony was led by the head of the Serbian Orthodox Church, Porfirije.

During the ceremony, where members of the Serbian Army's honor guard stood guard, prayers were said for "General Ratko to be forgiven for his sins committed intentionally and unintentionally."

Porfirije said that his name "will remain deeply embedded in the memory and prayers of the majority of the Serbian and Orthodox people."

He also said that the Serbian people "nourish deep gratitude" to Mladic, as they see him as "a soldier and commander who, in a difficult time, stood at the head of the army of his people."

Për t’i bërë homazhe Mlladiqit, në Beograd ishin, mes të tjerëve, anëtarja e Presidencës së Bosnjë-Hercegovinës, Zhelka Cvijanoviq, lideri i Aleancës së Socialdemokratëve të Pavarur, Millorad Dodik, presidenti i Republikës Sërpska, Sinisha Karan, kryeministri i këtij entiteti, Savo Miniq, si dhe ministra dhe deputetë të tjerë të Republikës Sërpska.

Among the officials was the Minister of Labor and Protection of Veterans and War Invalids of Republika Srpska, Radan Ostojić, as well as Aleksandar Vulin, a member of the Senate of Republika Srpska and former minister in the Government of Serbia, sanctioned by Washington due to ties to Russia.

Tributes to Mladic were also paid by Serbia's Minister of Culture, Nikola Selakovic, and Minister of Public Investments, Darko Glišić.

Pro-government media in Serbia reported that the son of the Serbian president, Danilo Vucic, and the Russian ambassador to Belgrade, Aleksandar Bocan-Kharchenko, were also present.

Mladic's funeral was also attended by Serbian Defense Minister Bratislav Gasic, Justice Minister Nenad Vujic, and Minister without Portfolio Nenad Popovic.

Among those present was the mayor of Banja Luka, Drashko Stanivukovic, as well as members of the branch of the Russian biker group "Night Wolves", known for their support for the Kremlin.

The funeral was not attended by Serbian President Aleksandar Vučić, who had previously stated that he could not be present due to the visit to Belgrade of Uzbek President Shavkat Mirziyoyev.

Vucic said he had "done everything" to ensure the funeral took place in a "dignified manner" and rejected criticism from the European Union for organizing Mladic's funeral with state honors.

Warnings from the US and the EU

Senatorët amerikanë Jeanne Shaheen, Chuck Grassley dhe Keith Self u kanë bërë thirrje autoriteteve në Republikën Sërpska - entitetin serb të Bosnjë-Hercegovinës - dhe në Serbi që të distancohen nga varrimi i Mlladiqit.

Në një deklaratë të përbashkët, senatorët rikujtuan përgjegjësinë e tij për gjenocidin dhe krimet e tjera në Bosnjë-Hercegovinë, duke theksuar se ato përbëjnë disa prej krimeve më çnjerëzore të kryera në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.

“Ratko Mlladiq ishte kriminel lufte dhe arkitekt i gjenocidit në Srebrenicë, në të cilin u vranë më shumë se 8.000 burra dhe djem boshnjakë. Forcat e tij ishin përgjegjëse edhe për rrethimin gati katërvjeçar të Sarajevës - një prej rrethimeve më të gjata në historinë moderne. Veprat e tij, të marra së bashku, përbëjnë disa prej krimeve më çnjerëzore të kryera në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore”, thuhet në deklaratën e përbashkët.

It added that it is "deeply concerning that Serbia has announced that Mladic will be buried with state and military honors," and that the former leader of Republika Srpska, Milorad Dodik, has called him a "Serbian freedom fighter."

"It is a desecration of the memory of his victims and of the region that still lives with the consequences of his campaign of ethnic cleansing if a government marks or glorifies his death. The coming days will be a test of whether Serbia and Republika Srpska are ready to break away from the past and move towards membership in the European Union and Euro-Atlantic integration, or will they allow that past to once again become an obstacle to a better future for their citizens," the statement said.

Senatorët amerikanë i bënë thirrje Qeverisë së Serbisë dhe Qeverisë së Republikës Sërpska që të përmbahen nga çfarëdo pjesëmarrje apo lidhje me ceremonitë e planifikuara dhe të sigurojnë që “asnjë deklaratë publike apo veprim zyrtar të mos e paraqesë Mlladiqin si diçka tjetër përveç asaj që ishte: arkitekt i dënuar i gjenocidit”.

Two American congressmen, Greg Murphy and Marc Veasey, visited Potocari on Monday to pay tribute to the victims of the Srebrenica genocide and reaffirm the United States' commitment to preserving the truth and promoting accountability.

“U bëjmë homazhe atyre që nuk janë më dhe shprehim solidaritetin tonë me të mbijetuarit”, thuhet në një postim të Ambasadës amerikane në Bosnjë-Hercegovinë në platformën X.

Delegacioni i Bashkimit Evropian në Bosnjë-Hercegovinë tha se madhërimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi bien ndesh me vlerat më themelore evropiane dhe se për to nuk ka vend as në BE, as në vendet kandidate për anëtarësim.

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, anuloi vizitën e planifikuar në Serbi, duke thënë se madhërimi i një personi të dënuar për krime lufte dhe gjenocid në Bosnjë-Hercegovinë, është “i papajtueshëm me vlerat mbi të cilat bazohet rruga drejt Bashkimit Evropian”.

A memorial ceremony was also held for Mladic on Saturday, September 5, at the House of the Serbian Army in Belgrade.

It was attended, among others, by the Minister of Justice of Serbia, Nenad Vujic, and the President of Republika Srpska, Sinisa Karan.

The Youth Initiative for Human Rights in Serbia condemned what it called the “misuse of state resources” in transporting Mladic’s body and announcing a state memorial ceremony for him.

Në ditët pas vdekjes së Mlladiqit, në disa qytete të Serbisë dhe në entitetin e Bosnjë-Hercegovinës, Republika Sërpska, u mbajtën tubime në përkujtim të tij.

The largest rally was held in Banja Luka on September 1.

In media narratives in Belgrade and Banja Luka, Mladic was presented as a victim of the Hague Tribunal, which did not allow him to go to Serbia for medical treatment, while his sentence and the victims were almost not mentioned.

Misioni i OSBE-së në Bosnjë-Hercegovinë tha të hënën se është i shqetësuar për transmetimin e drejtpërdrejtë të ceremonisë përkujtimore për Mlladiqin nga Radio-Televizioni i Republikës Sërpska (RTRS), gjatë së cilës folësit e madhëruan atë disa herë.

The OSCE called on the Communications Regulatory Agency to promptly assess this reporting and "react proportionately to any violations found."

“Respektimi i fakteve të vërtetuara nga gjykatat dhe i dinjitetit të viktimave dhe të mbijetuarve është thelbësor për gazetarinë e përgjegjshme, pajtimin dhe paqen e qëndrueshme në Bosnjë-Hercegovinë”, thuhet në reagim.

Homazhet për Mlladiqin u mbajtën edhe pse ligji penal në Bosnjë-Hercegovinë e ndalon dhe e ndëshkon mohimin publik të gjenocidit, krimeve kundër njerëzimit dhe krimeve të luftës të vërtetuara me vendime gjyqësore të formës së prerë, si dhe madhërimin e personave të dënuar përfundimisht për krime lufte.

Për këto vepra parashihet dënim deri në pesë vjet burgim.

Në shenjë proteste, Bosnja tërheq stafin nga ambasada në Beograd

Ministri i Punëve të Jashtme i Bosnjë-Hercegovinës, Elmedin Konakoviq ka paralajmëruar të hënën se do të tërheqë të gjithë stafin nga ambasada e vendit të tij në Beograd si shenjë proteste për sjelljen e Serbisë pas vdekjes së kriminelit të dënuar për gjenocid, Ratko Mlladiq, ka shkruar “Klix.ba”.

Sipas tij, do të tërhiqen të gjithë të punësuarit pos ambasadorit dhe konsullit, pasi për ta nuk ka kompetenca të marrë vendim. Ai ka thënë se punët e stafit të tërhequr tash e tutje do t’i kryejnë punonjësit e ambasadave të Bosnjës në Mal të Zi dhe Kroaci.

Për çfarë u dënua Ratko Mlladiq?

Ish-gjenerali i Ushtrisë së Republikës Sërpska, Ratko Mlladiq, u dënua me burgim të përjetshëm nga gjykata në Hagë, pasi u shpall fajtor për gjenocidin në Srebrenicë, përndjekjen dhe zhvendosjen me forcë të popullsisë, terrorizimin e civilëve gjatë rrethimit të Sarajevës, si dhe marrjen peng të pjesëtarëve të forcave paqeruajtëse të Kombeve të Bashkuara.

Në vitin 2021, Mlladiq u dënua për 10 nga 11 pikat e aktakuzës për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Tribunali i Hagës konstatoi se Mlladiq ishte fajtor për gjenocidin ndaj rreth 8.000 boshnjakëve në Srebrenicë - zonë e mbrojtur e Kombeve të Bashkuara (OKB) - në verën e vitit 1995.

Mlladiq u shpall fajtor për pjesëmarrje në një ndërmarrje të përbashkët kriminale, që synonte largimin e përhershëm të myslimanëve dhe kroatëve të Bosnjës përmes përndjekjes, shfarosjes, vrasjeve, zhvendosjes së detyruar dhe dëbimit.

Ish-komandanti i Ushtrisë së Republikës Sërpska u shpall fajtor edhe për pjesëmarrje në një ndërmarrje të përbashkët kriminale në Sarajevë, për përhapjen e terrorit mes popullsisë civile përmes sulmeve me snajper dhe granatimeve, vrasjeve, terrorizimit dhe sulmeve të paligjshme ndaj civilëve.

Ai u shpall fajtor edhe për ndërmarrjen e përbashkët kriminale që lidhej me marrjen e pengjeve, për shkak të kapjes së pjesëtarëve të OKB-së dhe mbajtjes së tyre në lokacione strategjike ushtarake, me qëllim parandalimin e sulmeve të tjera ajrore të NATO-s ndaj objektivave ushtarake të serbëve të Bosnjës.

Mlladiq u lirua nga akuza për gjenocid në gjashtë komuna të Bosnjë-Hercegovinës gjatë vitit 1992 - Prijedor, Sanski Most, Kluç, Kotor-Varosh, Foçë dhe Vllasenicë.

“Serbia humbi mundësinë të distancohej nga trashëgimia e Mlladiqit”

Jasmina Llazoviq, drejtoreshë e Fondit për të Drejtën Humanitare në Serbi, tha se ajo që po ndodh në Beograd, duket si një mundësi e madhe e humbur që Serbia të distancohej zyrtarisht nga trashëgimia e Mlladiqit dhe përgjegjësia e tij për krimet e shumta të kryera në Bosnjë-Hercegovinë.

“Serbia e kishte mundësinë, ndonëse gjatë viteve të kaluara vazhdimisht ka qëndruar në anën e Mlladiqit dhe disa herë ka dhënë garanci në favor të tij, që tani të thoshte se ky është një njeri përgjegjës për krime të tmerrshme dhe se ky shtet dëshiron të distancohet prej tij”, tha Llazoviq.

Ajo vlerësoi se kjo është pasojë e politikës zyrtare të kulturës së kujtesës, e cila, sipas saj, “mbështetet në premisën se Serbia ka zhvilluar vetëm luftëra mbrojtëse”.

“... ku madhërohen kriminelët e luftës, ku mohohen krimet e luftës, ku për trashëgiminë e luftërave në territorin e ish-Jugosllavisë flitet nga perspektiva e vetëviktimizimit dhe, ajo që është më e rëndësishmja, ku në asnjë rast nuk flitet për viktimat”, tha Llazoviq.

Sipas saj, është e qartë se shteti qëndron prapa gjithë kësaj - gjë që dëshmohet edhe nga fakti se Mlladiq po varroset me nderime shtetërore dhe ushtarake, ndërsa shërbesën mortore po e mbajnë krerët më të lartë të Kishës Ortodokse Serbe.

“Kisha Ortodokse Serbe, që nga vitet ’90, ka qëndruar krah për krah me njerëzit që kanë planifikuar dhe kryer krime lufte, kështu që kjo është vetëm vazhdimësi e asaj politike zyrtare të Kishës Ortodokse Serbe, e cila në asnjë moment nuk është distancuar nga krimet e luftës dhe nga të gjitha ato mizori që kanë kryer strukturat ushtarake dhe policore të këtij shteti”, tha Llazoviq.