Fshati që u zhduk brenda pak ditësh

Pas dekadash jete në jug të Luginës së Jordanit, banorët beduinë të fshatit Ras ‘Ein al ‘Auja u detyruan të largohen brenda pak ditësh, nën presionin e dhunës së vazhdueshme të kolonëve izraelitë. Me mbështetje të heshtur shtetërore dhe mungesë totale llogaridhënieje, një tjetër komunitet palestinez u “zhduk” nga toka e tij. Ky është rrëfimi i një spastrimi etnik që po zhvillohet larg vëmendjes ndërkombëtare.

Pesë dekada jetë në jug të Luginës së Jordanit po merrnin fund brenda një dite, dhe Mahmoud Eshaq e kishte të vështirë t’i mbante lotët. 55-vjeçari nuk kishte qarë që kur ishte fëmijë, por ndërsa po zbraste shtëpinë e familjes dhe përgatitej të largohej nga fshati ku kishte kaluar gjithë jetën, dhimbja e pushtoi plotësisht.

Ndërsa fëmijët e tij ngarkonin dyshekë, frigoriferin, thasë me miell dhe valixhe me rroba në një kamion, ushtarë të maskuar shoqëronin një bari izraelit adoleshent përgjatë rrugës kryesore të fshatit. Ai pozonte për fotografi mbi gomarin e tij, duke bërë shenjën e fitores me gishta.

Spastrimi etnik i Ras ‘Ein al ‘Aujas kishte filluar, dhe burrat e djemtë që e kishin bërë jetën të padurueshme për palestinezët kishin ardhur për ta festuar.

Shtëpia e Eshaqit ishte pjesë e një komuniteti me rreth 135 familje. Ishte fshati beduin më i madh dhe më i qëndrueshëm në këtë zonë të Luginës së Jordanit. Në fillim të këtij viti, ishte gjithashtu i vetmi fshat i mbetur.

Një fushatë dhune gjithnjë e më e ashpër nga kolonët, me zjarrvënie, vjedhje masive, rrahje, kërcënime dhe shkatërrim pronash detyroi fshat pas fshati të shpërngulej. Fqinjët e fundit, në Mu’arrajat, u larguan në korrik.

Sipas Dror Etkesit, themelues i grupit monitorues Kerem Navot, kolonët izraelitë tani kanë kontroll të plotë mbi më shumë se 250 kilometra katrorë tokë në këtë pjesë të Bregut Perëndimor të pushtuar. Dhjetë vite më parë, këto toka përdoreshin vetëm nga barinjtë beduinë.

Palestinezët janë dëbuar nga kjo zonë, e cila nga komuniteti ndërkombëtar është parashikuar të jetë pjesë e shtetit të ardhshëm palestinez.

“Jetonim këtu në paqe, por ata na kthyen në armiq. Kolonët sollën dhunën”, tha Eshaq. “Nuk kam qarë kurrë në jetën time, por sot qava. Kjo është një ditë e tmerrshme për ne”.

Ai u rrit duke parë lumin Jordan dhe malet përballë, dhe duke u larë në përrua ku më vonë luanin fëmijët dhe nipërit e tij. Natën, qielli i pastër i shkretëtirës mbushej me yje.

Familjet beduine që jetojnë këtu janë pasardhës të refugjatëve të dëbuar nga Naqabi (Negevi) në vitin 1948. Ata janë të varfër, të izoluar dhe me pak ndikim politik, edhe brenda shoqërisë palestineze. Për këtë arsye, janë objektiva të lehtë për kolonët.

Projekti për t’i larguar nga shtëpitë e tyre kishte nisur para luftës në Gaza, por u përshpejtua kur vëmendja politike dhe mediatike u përqendrua diku tjetër.

“Kur filloi lufta, udhëheqësit e kolonëve e kuptuan se kishin një mundësi të paprecedentë për të përshpejtuar spastrimin etnik në këtë zonë”, tha Sarit Michaeli nga organizata B’Tselem.

“Qëllimi afatmesëm është largimi i palestinezëve nga të gjitha tokat e hapura të Bregut Perëndimor. Kjo po bëhet me pjesëmarrjen e plotë të qeverisë izraelite. Hartat e kolonëve tregojnë qartë se synimi përfundimtar është zbrazja e tokës nga palestinezët”.

Fushata e dëbimit të detyruar drejtohet nga poste të vogla kolonësh, ku djem adoleshentë dhe disa të rritur kujdesen për kope delesh, dhish dhe deve.

Ndërtimi i shtëpive dhe komuniteteve kërkon kohë dhe para. Por marrja e kontrollit mbi kodra të thata duke përdorur bagëti për të frikësuar dhe izoluar palestinezët është shumë më e shpejtë dhe më efikase.

Ushtarët e kësaj lufte zgjerimi janë të rinj, përfshirë edhe të mitur, të dërguar nga shteti në këto poste si pjesë e një programi për të rinjtë “në rrezik”.

“Në vitet e fundit, barinjtë hebrenj kanë pushtuar gjithnjë e më shumë territor”, thuhej në një mesazh në një grup në rrjetin social WhatsApp të kolonëve që festonte dëbimin e banorëve të një fshati vitin e kaluar.

“Me gjithë respektin për ushtrinë izraelite, puna vendimtare e vendosjes së kolonive dhe dëbimit të armikut bëhet nga djemtë 15–16 vjeç, të ashtuquajturit “Hilltop Youth”.

Edhe pse mjetet janë primitive, projekti është shumë i organizuar. Këta djem me xhinse dhe bluza me slogane janë pjesë e një projekti të financuar dhe mbështetur nga shteti, që ushtron dhunë pothuajse pa asnjë ndëshkim.

Kolonët sulmojnë palestinezët duke përdorur mjete terreni dhe pajisje të shpërndara në ceremoni publike nga politikanë, përfshirë ministrin e Financave Bezalel Smotrich, i cili vetë është kolon.

Forcat e sigurisë në Bregun Perëndimor gjejnë kohë dhe burime për të vrarë qindra krokodilë në një fermë ilegale, por jo për të mbrojtur palestinezët.

Në Ras ‘Ein al ‘Auja, forcat e sigurisë shpesh arrestojnë aktivistë izraelitë për paqe dhe palestinezë, ndërsa dhunën e kolonëve ose e injorojnë, ose e mbështesin.

Vitin e kaluar, kur një gjykatë urdhëroi ushtrinë të koordinonte kthimin e banorëve të dëbuar nga Mu’arrajat, ushtarët qëndruan vetëm disa orë. Sapo u larguan, kolonët u kthyen dhe i dëbuan përsëri banorët.

Në dy vjet që nga tetori i vitit 2023, ushtarë dhe kolonë izraelitë kanë vrarë mbi 1.000 palestinezë në Bregun Perëndimor të pushtuar. Një në pesë prej tyre ishin fëmijë. Asnjë person nuk është gjykuar apo dënuar për këto vrasje.

Vitin e kaluar, kolonët rrahën për vdekje një shtetas amerikan, duke nxitur senatorë amerikanë të paralajmërojnë se nuk ka llogaridhënie për jetët palestineze. Një aktivist i njohur u qëllua me armë para kamerave.

Ushtria izraelite raportoi një rritje prej 25% të dhunës së kolonëve vitin e kaluar, sipas gazetës “Haaretz”. Shumë prej këtyre sulmeve lidhen me grupe më të mëdha dhe më të organizuara, të mbështetura nga politikanë dhe aktivistë të njohur.

Pikë kthese

Në fillim të vitit të ri, dhuna arriti një pikë kthese për disa familje në Ras ‘Ein al ‘Auja. Kolonët kufizuan hyrjet drejt disa shtëpive duke lëruar rrugën me dhe, gjithashtu ngritën një postë të improvizuar brenda fshatit.

Gjatë natës, ata lëviznin mes shtëpive, prisnin kabllot e energjisë elektrike, zbraznin depozitat e ujit dhe hynin me forcë në dhoma ku flinin gra dhe fëmijë.

Para disa ditësh, 26 familje, mbi 120 persona, vendosën se rreziku i qëndrimit ishte më i madh se dhimbja dhe kostoja e largimit. Shumica jetonin në skaj të fshatit dhe largimi i tyre e la familjen e Eshaqit praktikisht në vijën e parë të rrezikut.

“Këtë javë nuk kemi ngrënë dhe nuk kemi fjetur”, tha ai. Pas vetëm disa ditësh, edhe ai arriti në përfundimin se qëndrimi ishte shumë i rrezikshëm. Të paktën fëmijët u ndjenë të lehtësuar, pas terrorit të hyrjeve të dhunshme të kolonëve në shtëpi.

“Ata duan të ikin tani, menjëherë”, tha Rawan, 24 vjeçe, duke mbajtur në krahë Yacoubin nëntëmuajsh, ndërsa djali i saj katërvjeçar, Mousa, luante aty pranë.

Edhe fqinji Mohammed Reshad po largohej, pas një sulmi nate nga kolonët që i vodhën rroba dhe dyshekë.
“Ata morën gjëra nga unë dhe nga dy motrat e mia,” tha mbesa e tij nëntëvjeçare, Jana.

Kamioni kushtoi 1.800 shekelë, një shumë tepër e madhe për banorët e zonës, dhe familjet ende po diskutonin se ku do të shkonin.
“A ka dikush që do të më mbrojë nga kolonët? Nëse po, unë do të qëndroj,” tha ai.

Çdo familje që largohet i bën edhe më të pambrojtur ata që mbeten. Na’ef Ja’alin, 50 vjeç dhe baba i 10 fëmijëve, ende qëndron në shtëpinë e tij, jo nga shpresa, por nga dëshpërimi.

“Ata që u larguan kanë familjarë që mund t’u japin një copë tokë. Unë dhe vëllezërit e mi nuk kemi ku të shkojmë,” tha ai. “Nuk kam para, dhe toka është shumë e shtrenjtë”.

Mbështetje e gjerë politike

Projekti për dëbimin e palestinezëve po zbatohet nga ekstremistë të dhunshëm, të mbështetur nga ministra të kabinetit të djathtë ekstrem. Por pushtimi i kësaj zone është një projekt i vjetër dhe i përhapur në politikën izraelite, i mbështetur nga politikanë të partive të ndryshme.

Yigal Allon, atëherë ministër nga partia laike Laburiste, paraqiti një plan fillestar menjëherë pasi Izraeli pushtoi Bregun Perëndimor në vitin 1967. Ai propozoi që Izraeli të mbante një brez toke përgjatë Luginës së Jordanit si zonë sigurie.

CIA e përshkroi planin si nxitës tensioni dhe jopraktik, por vuri në dukje se qeveria izraelite tashmë po zbatonte disa pjesë të tij.
“Izraeli në mënyrë jorealiste beson se plani Allon është një zgjidhje funksionale dhe ka zbatuar disa prej elementeve të tij,” paralajmëronte një memo e deklasifikuar.

Plani nuk u miratua kurrë zyrtarisht, por vazhdoi të ekzistojë në imagjinatën politike izraelite, ndoshta sepse dy rrugë izraelite ndjekin përafërsisht kufijtë e tij.

Brezi i tokës që Allon donte për Izraelin – ku përfshihet edhe Ras ‘Ein al ‘Auja – shtrihet mes autostradës 90 pranë kufirit me Jordaninë dhe “Rrugës Allon”, e cila gjarpëron përgjatë kreshtave malore në qendër të Bregut Perëndimor.

Në hartat zyrtare kjo rrugë shënohet me disa numra - 458, 508 dhe 578 - por për izraelitët ajo njihet thjesht si Rruga Allon.

Kodrat që zbresin drejt lumit Jordan janë pak të banuara dhe gjysmëshkretëtirë. Ato janë shumë të thata për bujqësi, por të përshtatshme për kullotje. Postet e barinjve kolonë janë treguar një mjet shumë efikas për dëbimin masiv të palestinezëve në këtë zonë.

Majin e kaluar, udhëheqësi i kolonëve Elisha Yered festoi shkatërrimin e një tjetër fshati si model për gjithë Bregun Perëndimor.

“Kështu duket shpëtimi!” shkroi ai në rrjetet sociale pasi banorët e Mughayyir al-Deir u larguan.
“Nëse do Zoti, një ditë do t’ju detyrojmë juve palestinezëve të shkoni atje ku e keni vendin, në Irak dhe Arabinë Saudite”.

Një hartë e publikuar nga një media e kolonëve tregonte fshatin brenda një zone të synuar nën kontroll izraelit prej gati 400 kilometrash katrorë, një territor më i madh se Gaza.

Në të gjithë Bregun Perëndimor, kolonët kanë marrë mbi 18% të tokës së parashikuar për një shtet të ardhshëm palestinez, tha Etkes, me shumë pak pasoja.

Kanadaja, Franca, Britania e Madhe dhe vende të tjera evropiane vendosën sanksione ndaj kolonëve të dhunshëm dhe vitin e kaluar njohën shtetin palestinez. Megjithatë, shkatërrimi i komuniteteve palestineze në terren vazhdon me ritme gjithnjë e më të shpejta.

“Autorët janë shumë të njohur, jo vetëm kolonët e dhunshëm, por edhe nxitësit, zyrtarët që e mundësojnë dhe e financojnë këtë dëbim me forcë”, tha Michaeli.
“Por fatkeqësisht, mendoj se jemi më larg se kurrë nga çdo formë e vërtetë e llogaridhënies ndërkombëtare”.