Po bëhen 5 muaj prej kur Kosova ka nisur iniciativën për rithemelimin e Institutit që do t’i dokumentojë krimet e luftës. Por grupi i ri i ekspertëve për themelimin e tij ende nuk ka marrë mandat nga Qeveria aktuale, edhe pse ministri i Drejtësisë, Selim Selimi, 10 ditë më parë pati bërë të ditur se në mbledhjen e 28 shtatorit të Qeverisë do të votohej ky grup.
KOHA ka provuar të marrë përgjigje nga Ministria e Drejtësisë se kush do të jenë anëtarët e këtij ekipi, por ata nuk janë përgjigjur. Grupi paraprak që ishte formuar nga Qeveria Kurti është dashur ta sjellë në shtator analizën për themelimin e institutit, por kjo nuk ka ndodhur, meqë me rënien e ekzekutivit, ekspertët që ishin të përfshirë politikisht janë larguar automatikisht dhe të njëjtëve Qeveria aktuale nuk u ka bërë ftesë për vazhdim të punës.
Fortuna Sheremeti, ish-anëtare e këtij ekipi, thotë se është e rëndësishme që të mos themelohet instituti vetëm për përfitime politike, pa analizë paraprake dhe strategji operacionale.
“Është njëfarë trekëndëshi që duhet me u plotësu ku krimi adresohet, dëmi matet, pastaj nevojat e viktimave shikohen, në mënyrë që reparacionet që ofrohen të jenë në linjë me nevojat. Ne nuk kemi pasur një strategji të tillë, por nuk është e pamundur të krijohet. Është vështirë, jashtëzakonisht vështirë, por për këtë arsye po them është momenti i fundit”, u shpreh Sheremeti.
Instituti për Hulumtimin e Krimeve të Luftës ishte themeluar në qershor të 2010-s dhe është mbyllur në korrik të vitit 2018, me arsyetimin se nuk ka sjellë rezultate të mjaftueshme. Profesori i së drejtës penale, Ismet Salihu, që e ka drejtuar këtë institut thotë se ka pasur probleme të jashtëzakonshme me buxhetin.
Ai thekson se është e rëndësishme që themelimi i një instituti të ri të trajtohet seriozisht nga shteti si me resurse materiale ashtu edhe njerëzore, në mënyrë që të nxirren rezultate.
Edhe
27 vjet pas luftës prezantohet lista preliminare e viktimave
“Në atë institut duhet të punojnë së paku 15 veta, 5-6 doktorë shkence, kryesisht juristë, por edhe ekonomistë, sociologë e psikologë dhe të bëhet një plan operativ. Të hulumtohet tërë Kosova. Të bëhet regjistrimi i krimeve ashtu siç bëhet regjistrimi i popullatës me rastin e regjistrimit, që çdo krim të evidentohet dhe të sistemohet dhe të botohet në libra, por edhe në mënyrë digjitale, në dy gjuhë, në shqip dhe anglisht, dhe nëse ka nevojë pjesë-pjesë edhe në gjuhën serbe”, ka thënë Salihu.
Sipas ekspertëve, mungesa e dokumentimit të krimeve ka çuar edhe në dënimin e një numri të vogël të kryesve. Për krimet e luftës, gjykatat në Kosovë kanë dënuar 35 shqiptarë e 4 serbë.
