Përgjegjësia e NATO-s për t’i shpëtuar afganët

Shqipëria është e gatshme ta përballojë pjesën e saj të barrës që të gjitha vendet e NATO-s duhet ta mbajnë së bashku. Por tani pyetja ime është kjo: nëse edhe Shqipëria, anëtarja më e varfër e Aleancës, mund ta menaxhojë pjesën e saj të barrës, cila prej shteteve të tjera anëtare të NATO-s nuk mundet? Dhe cili justifikim politik mund të jetë mjaftueshëm i fuqishëm për t’i mposhtur detyrimet tona themelore njerëzore?

Ka pak faqe më të ndershme në historinë e Shqipërisë sesa shembulli i saj i vetëm i heroizmit përballë shkatërrimit të hebrenjve evropianë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Askush nuk kërkoi nga gjyshërit tanë që të rrezikonin dhe shpesh ta sakrifikonin jetën për t’i shpëtuar njerëzit nga Holokausti, por shqiptarë të panumërt - myslimanë, të krishterë dhe ateistë – e bënë pikërisht këtë. Falë kodit shqiptar të nderit, i cili na kërkon të gjithëve të ofrojmë strehim për të huajt në nevojë, Shqipëria ishte i vetmi vend në Evropë me më shumë hebrenj në fund të luftës sesa në fillimin e saj.

Menjëherë më pas përjetuam persekutimin e dorës së parë. Pasi i mbizotëruam armiqtë tanë të jashtëm, hasëm në një armik po aq të egër në vend: një regjim totalitar shtypës që burgosi, torturoi dhe vrau ata që i perceptonte si armiq.

Ne e përjetuam atë që njerëzit e Afganistanit tani po përballen, teksa talebanët konsolidojnë pushtetin në të gjithë vendin. E përjetuam në një shtet që e vulosi kufirin e tij dhe persekutoi disidentët dhe familjet e tyre, ashtu siç pritet të bëjnë talebanët me kundërshtarët e tyre. Për gati 50 vjet aspironim ta kishim lirinë që e shijuan afganët gjatë 20 vjetëve të fundit dhe që tani duket se do ta humbin.

Sot Shqipëria është anëtare e NATO-s, duke i shijuar përfitimet dhe duke e ndarë barrën e bashkëpunimit. Duke pasur parasysh historinë tonë, me të drejtë u bëmë vendi i parë në botë që ofroi strehim për mijëra refugjatë që iknin nga talebanët. Të gjithë anëtarët e NATO-s duhet ta dinë përgjegjësinë e tyre.

Po, ka pyetje të rëndësishme në lidhje me atë që po ndodh në Afganistan dhe pse, dhe se si ngjarjet aktuale do ta formësojnë të ardhmen e Aleancës. Por teksa është e domosdoshme të bësh biseda të tilla pa dhembshuri, ka vetëm një gjë që duhet bërë tani: veproni së bashku për të shpëtuar sa më shumë jetë që të jetë e mundur. Ne duhet t’i mbrojmë vlerat e Aleancës Veriatlantike dhe të përbashkëtat nga të gjitha vendet demokratike. Kjo do të thotë të mos ua kthejmë shpinën njerëzve, jeta e të cilëve tani është në rrezik për shkak se besuan te ne.

Edhe OpEd 11 jan 2022 Shpëtimi i Afganistanit

Deri pak ditë më parë, anëtarët e NATO-s ishin burimi kryesor i mbështetjes për njerëzit e Afganistanit. Ne nuk mund të tërhiqemi si hije, krahas idealeve, parimeve dhe premtimit për liri dhe demokraci që kemi bërë gjatë dy dekadave. Aleanca më e fuqishme ushtarake në botë, e ndërtuar për t’i mbështetur ato ideale me kërcënimin e forcës dhe forcës së shembullit, nuk mund të bëhet një entitet pa shtyllë kurrizore në sytë e popullit afgan dhe miliona njerëzve gjetkë, që dëshirojnë të jetojnë në një vend të lirë, të drejtë dhe në një shoqëri demokratike. Të gjithë ne, bashkësia jonë e vendeve, duhet t'u japim shpresë, strehë dhe një jetë të re të gjithë atyre që na besuan, punuan për ne dhe luftuan për premtimin e së ardhmes që ne përfaqësuam.

Kur ramë dakord për t’i strehuar refugjatët afganë, e bëmë këtë sepse i marrim seriozisht detyrimet tona ndaj aleatëve tanë. Por, më e rëndësishmja, e bëmë për shkak të asaj që jemi. Vetëm 30 vjet më parë ne ishim afganë në bregdetin Adriatik, duke u përpjekur me mish e me shpirt për t’i shpëtuar “Talebanët e Kuq” të Tiranës, të cilët gjatë luftës në Kosovë na i hapën dyert për të strehuar një gjysmë milioni refugjatë që iknin nga spastrimi etnik i Serbisë nën Slobodan Milosheviqin. I dimë mirë të gjitha anët e tiranisë, si kur jemi lënë në duart e një regjimi brutal, ashtu edhe kur kërkojmë të ndërtojmë një jetë të re si refugjatë në vende të tjera. Këto përvoja na kanë mësuar se nuk është rreziku ai që e krijon frikën, por frika e krijon rrezikun.

Shqipëria nuk është as e madhe e as e pasur. Ajo nuk është e shkëputur nga realitetet komplekse të Evropës, përfshirë mënyrën se si emigracioni shpesh perceptohet si një barrë. Ne e dimë se frika nga të huajt ndikon në sondazhe, në zgjedhje dhe në zotimet e partive dhe politikanëve që kërkojnë ta fitojnë detyrën dhe i respektojmë zgjedhjet e vështira që të gjitha vendet e tjera duhet t’i bëjnë. Por, kur përballemi me zgjedhje për jetë a vdekje, në lidhje me njerëzit të cilët jemi të detyruar t'i ndihmojmë, rruga jonë është e qartë.

Të mos veprosh tani do të thotë t’ia kthejmë shpinën historisë sonë dhe të harrojmë çfarë kemi mësuar nga tragjeditë e shekullit të kaluar. Do të ishte neglizhim i kujtesës së shumë ushtarëve të rënë dhe fshirje e sakrificave të panumërta të ndërmarra gjatë 20 vjetëve të gjatë në fushën e betejës, kurse talebanët dhe mizoritë që ata mishërojnë ia kujtojnë njerëzimit edhe një herë se e keqja nuk vdes kurrë.

Shqipëria është e gatshme ta përballojë pjesën e saj të barrës që të gjitha vendet e NATO-s duhet ta mbajnë së bashku. Por tani pyetja ime është kjo: nëse edhe Shqipëria, anëtarja më e varfër e Aleancës, mund ta menaxhojë pjesën e saj të barrës, cila prej shteteve të tjera anëtare të NATO-s nuk mundet? Dhe cili justifikim politik mund të jetë mjaftueshëm i fuqishëm për t’i mposhtur detyrimet tona themelore njerëzore?

Edhe Arbëri 8 tet 2021 Edi Rama: Shqiptarët janë sot më pro-amerikanë sesa vetë banorët e Teksasit

Janë shumë gishta të drejtuar dhe nuk ka mjaftueshëm ngritje dore për njerëzimin. Parimi themelues i NATO-s është se sulmi ndaj njërit është sulm ndaj të gjithëve. Kështu, gjithashtu, edhe një sfidë humanitare aq e madhe sa NATO-ja po e lë prapa në Afganistan, duhet të përqafohet nga të gjithë.

(Autori është kryeministër i Shqipërisë. Komenti është shkruar për rrjetin botëror të gazetarisë, Project Syndicate”, pjesë e të cilit është edhe “Koha Ditore”.)