Koha për drejtësi për të mbijetuarat e dhunës seksuale që ndërlidhet me konfliktin në Kosovë

Çështja e të mbijetuarve të dhunës seksuale gjatë konfliktit dhe e qasjes së tyre në të drejta dhe reparacione deri vonë ishte një çështje e anashkaluar nga institucionet, ndërsa organizatat e grave ishin ato që nga viti 1999 ofruan përkrahje për të mbijetuarat. “Nuk duam lule, duam drejtësi për gratë e dhunuara gjatë luftës”, ishte thirrja e protestës së organizuar më 8 mars 2012 nga Rrjeti i Grave të Kosovës, për të thyer heshtjen e mëparshme, duke kërkuar mbështetje për të mbijetuarat.

Ndonëse hap i vonuar, më 20 mars të vitit 2014, miratimi në Kuvend i Projektligjit që njeh të mbijetuarat si kategori e dalë nga lufta, shënoi hapin e rëndësishëm të njohjes së statusit ligjor të tyre dhe zbutjen e pasojave të konfliktit të armatosur në Kosovë.

Thelbi i përpjekjeve gjithëpërfshirëse është themelimi i Këshillit Kombëtar për të Mbijetuarit e Dhunës Seksuale gjatë luftës, më 7 mars 2014 , nga presidentja Jahjaga.

Në shkurt të vitit 2018, në një hap kyç përpara, u krijua Komisioni qeveritar për njohjen dhe verifikimin e statusit të personave të dhunuar gjatë luftës në Kosovë, duke u lejuar të mbijetuarve të aplikojnë për dëmshpërblime financiare, me trajtim të sigurt të informacionit dhe duke respektuar të drejtat e tyre.

“UN Women” ka mbështetur themelimin e Komisionit qeveritar për njohjen dhe verifikimin e statusit të personave të dhunuar gjatë luftës në Kosovë. Së bashku me Institutin e Kosovës për Administratë Publike kemi zhvilluar modulet e trajnimit për anëtarët e Komisionit, OJQ-të e autorizuara dhe zyrtarët e DFDIL-së, për t'i ndihmuar në procesin e njohjes dhe verifikimit të statusit të të mbijetuarve. Kjo përkrahje do të vazhdojë edhe më tej, me qëllim të lehtësimit të këtij procesi kaq të rëndësishëm.

Edhe Arbëri 16 nën 2019 Viktimat e dhunës seksuale, të shqetësuara me vonesat për njohjen e statusit nga Komisioni Qeveritar

Sigurimi i pensioneve si reparacion është vetëm një hap në procesin e arritjes së drejtësisë për të mbijetuarat, që është vonuar dhe mohuar për kaq shumë kohë.

Është e rëndësishme të theksohet që nevojat të mbijetuarave të dhunës seksuale në konflikt janë të ndryshme dhe se të mbijetuarat vazhdojnë të përballen me shumë sfida, duke përfshirë qasjen e kufizuar në punësim, shëndetësi, (ri)arsimim dhe përfshirje sociale, që shton vështirësitë dhe kufizon mundësitë e tyre për t'u angazhuar në shoqëri.

Me qëllim të krijimit të kushteve të jetesës së qëndrueshme për të mbijetuarat, fuqizimi ekonomik dhe e drejta në trashëgimi dhe pronë duhet të trajtohen njëkohësisht.
Për të lehtësuar qasjen në drejtësi për të mbijetuarat, “UN Women” vazhdon të përkrahë ngritjen e kapaciteteve profesionale të prokurorëve të përkushtuar të Prokurorisë Speciale të Kosovës dhe hetuesve të Njësisë për Hetimin e Krimeve të Luftës në Policinë e Kosovës, që kanë marrë përsipër detyrën e rëndësishme për të punuar me rastet e dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë.

Në bashkëpunim me Rrjetin e Grave të Kosovës dhe katër organizata të specializuara në trajtimin e të mbijetuarave nga dhuna seksuale, “UN Women” ndau mikrogrante për të mbijetuarat, në drejtim të fuqizimit të tyre ekonomik. Këto veprime janë shoqëruar me mbështetje psiko-sociale, si dhe avokim të përbashkët me organizatat, për të përfaqësuar më gjerësisht interesat e të mbijetuarave.

Përkrahur nga BE-ja dhe në partneritet me agjenci të tjera të OKB-ës dhe OJQ vendore, nga viti 2013, “UN Women” është duke e implementuar projektin Perspektiva Gjinore në Drejtësi Transicionale, me synimin e përgjithshëm për ta ngritur efikasitetin e proceseve të drejtësisë transicionale.

Shpresojmë që Qeveria e Kosovës do të vazhdojë të punojë me përkushtim në forcimin e mekanizmave mbështetës, në përmirësimin e qasjes në drejtësi, ngritjen e vetëdijes shoqërore dhe mobilizimin e përkrahjes publike për të mbijetuarat e dhunës seksuale të ndërlidhur me konfliktin.

Presim angazhim më të madh nga institucionet për ta njohur këtë krim lufte që ka ndodhur në Kosovë dhe për të nxjerrë përgjegjësit e këtyre krimeve para drejtësisë.

Është e rëndësishme për të gjithë që të pranohet se të mbijetuarat e dhunës seksuale në konflikt nuk janë persona që kanë nevojë për bamirësi, por faktor aktiv në shoqëri, që u janë shkelur të drejtat dhe të cilat kanë filluar të kompensohen paksa për krimet e kryera kundër tyre.

Edhe Video 15 nën 2019 Viktimave të dhunës seksuale gjatë luftës u bëhet thirrje që të aplikojnë për të drejtën e pensionit

I bëjmë thirrje shoqërisë që të lehtësojë vuajtjet e të mbijetuarave duke i përkrahur, për të lehtësuar realizimin e të drejtave të tyre, të shkelura për një kohë të gjatë.

Ndihmoni ato që ta rikthejnë jetën e tyre.