Evropa e ka “ngrirë” Vuçiqin: po përgatitet fundi i diktatorit

Do t’i kushtojë shumë, dhe Serbisë do t’i duhet një kohë e gjatë për t’u rimëkëmbur nga “diktatori modern” lokal i saj, Aleksandar Vuçiq. Madje, atij mund t’i kushtojë edhe kokën ndërhyrja në autonominë e universitetit në Beograd, si dhe diktatura e padurueshme që drejton vendin, në krye me kartelin ku ai është figurë kryesore.

Për shkak të autokratit arrogant dhe regjimit kriminal, qytetarët e varfëruar të Serbisë ka shumë gjasa të mbeten pa rreth një miliard e gjysmë euro, aq sa ishte paraparë nga plani i BE-së. Një vendim i tillë i mundshëm i BE-së vjen, para së gjithash, jo vetëm për shkak të represionit të vazhdueshëm ndaj studentëve dhe lëvizjes studentore, por edhe për shkak të miratimit të ligjeve të reja në fushën e drejtësisë që cenojnë seriozisht autonominë e organeve gjyqësore, si dhe për shkak të qëndrimit ndaj mediave.

Vuçiqit sigurisht nuk do t’i bëjë mirë kjo situatë, sepse Evropa është e lodhur prej tij dhe po kërkon një lider të ri për Serbinë. Kandidati i parë për këtë mund të jetë rektori i Universitetit të Beogradit, Vladan Gjokiq, ndaj të cilit “rojet” e Vuçiqit sulmojnë çdo ditë përmes mediave të regjimit, duke bërë gjithçka për ta diskredituar sa më shumë në publik.

Qasja e Vuçiqit ndaj studentëve dhe represioni ndaj tyre është diçka që Evropa nuk mund ta tolerojë më. Hyrja e BIA-s në ambientet e Universitetit, si dhe vdekja e inskenuar e një studenteje, e cila gjoja ndodhi duke u hedhur nga ndërtesa e rektoratit, sipas të gjitha gjasave do t’i japin fund regjimit diktatorial dhe mafioz që ka zgjatur më shumë se një dekadë e gjysmë.

Rektori i Universitetit të Beogradit, Vladan Gjokiq, sapo është takuar me Marta Kos, komisionere evropiane për zgjerimin. Ata kanë biseduar për situatën në Serbi, me theks të veçantë te protestat studentore që nisën pas rrëzimit të strehës më 1 nëntor 2024, si dhe për procesin zgjedhor, rrugën e Serbisë drejt BE-së dhe reformat.

Kjo është hera e parë që rektori Gjokiq takohet me një zyrtar të Bashkimit Evropian, gjë që ishte arsye e mjaftueshme që presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, të reagojë menjëherë, duke i bërë vërejtje Marta Kosit për takimin me rektorin “bllokues”.

Nuk ka dyshim se shkuarja e rektorit Gjokiq në Bruksel është shenjë se po i besohet gjithnjë e më shumë komunitetit akademik, ndërsa gjithnjë e më pak Vuçiqit, i cili po bën të njëjtën gjë që i kanë bërë Universitetit Slobodan Milosheviq dhe Vojislav Sheshelj—të cilët kishin si “specialitet” sulmet ndaj autonomisë së Universitetit dhe ndaj lëvizjes studentore që gëzon legjitimitet të madh.

Falë angazhimit të vet rektorit, por edhe për shkak të satanizimit nga regjimi, ai nga një pozitë relativisht margjinale është shndërruar në një kandidat serioz politik, ndërkohë që pushteti do të vazhdojë të kontestojë neutralitetin dhe profesionalizmin e profesorit.

Ndërkohë, menjëherë pas takimit, u deklarua komisionerja evropiane për zgjerim, Marta Kos, duke theksuar se universitetet duhet të jenë të lira nga çdo formë frikësimi dhe se ato duhet të mbeten vende të mendimit kritik dhe debatit të hapur. Për rektorin Vladan Gjokiq ajo tha se e vlerëson shumë përkushtimin e tij në mbrojtjen e autonomisë dhe dinjitetit të Universitetit të Beogradit, gjë që është e rëndësishme për të ardhmen demokratike dhe evropiane të Serbisë.

Në këtë kontekst, krijohet përshtypja se BE-ja tashmë e percepton rektorin Gjokiq si bartës të parë të listës studentore për zgjedhjet parlamentare, ose të paktën si kandidat presidencial—diçka që përndryshe po spekulohet edhe në publikun serb.

Pra, përshtypja është se BE-ja ka filluar kërkimin për një lider tjetër në Serbi dhe se rektori Vladan Gjokiq është bërë një kandidat serioz për funksionet më të larta, duke gëzuar një nivel të tillë vlerësimi. Në përputhje me këtë, Gjokiq tashmë është vënë në dispozicion të lëvizjes studentore si faktor kyç, edhe pse deri para një viti ishte një figurë politike pothuajse e parëndësishme.

Megjithatë, nuk mund të përjashtohet fakti se pushteti do të vazhdojë me fushatën e diskreditimit ndaj rektorit Gjokiq, i cili dukshëm, pas shumë zhvillimeve, po personalizohet si kandidat opozitar. Prandaj, nuk përjashtohet mundësia që në një moment regjimi, në mënyrë indirekte dhe propagandistike, të përhapë lajmin se Gjokiq është njeri i regjimit. Dihet tashmë repertori i Aleksandar Vuçiqit.

Nuk ka dilemë se BE-ja llogarit te rektori Vladan Gjoviq. Në lojë është, përndryshe, një përballje e trefishtë. Përveç BE-së, aty është edhe pozicioni amerikan i lidhur me Donald Trump, që kërkon figura populiste, si dhe pozicioni i dobësuar, por ende i pranishëm në rajon—ai i Rusisë.

Evropa duket qartë se ka filluar të kërkojë prioritete të reja dhe zakonisht nuk e “lëshon” askënd derisa të gjejë një kandidat të ri, e për këtë duket se është afër pikërisht Vladan Gjokiq. Duke ndier rrezikun politik nga humbja e pushtetit, Aleksandar Vuçiq, reagoi vetëm disa orë pasi Marta Kos foli për takimin, duke deklaruar se BE-ja ka shkelur parimet e sundimit të ligjit: “Janë plot gojën me sundimin e ligjit, por kur u bie ndërmend e shkelin menjëherë”, tha ai.

Ai shtoi gjithashtu se i vjen gjoja keq që Gjokiq nuk iu përgjigj ftesës së tij, por iu përgjigj atyre që kanë njohur shkëputjen e një pjese të territorit të tij—duke aluduar për Kosovën. Duke u përpjekur ta diskreditojë sa më shumë rektorin, i nxitur dhe i tensionuar, e akuzoi atë se bisedon vetëm me ata që “i japin urdhra se çfarë të bëjë dhe që do ta ndihmojnë të arrijë në pushtet”.

Ndërkohë, Vuçiç e konsideron veten më të mirë se Gjokiqi—më të ri dhe më perspektiv, dhe se e njeh më mirë Serbinë dhe problemet e qytetarëve. Por, sipas këtij teksti, ai harron se një pjesë e qytetarëve nuk e mbështesin më dhe e kritikojnë ashpër politikën e tij, duke e lidhur atë me një sistem që perceptohet si i mbushur me korrupsion dhe kriminalitet.

Autori shton se, edhe nëse Gjokiqi nuk është “më i ri apo më karizmatik”, ai nuk shihet si diktator dhe nuk përdor gjuhë fyese ndaj qytetarëve. Përmenden gjithashtu figura si Zvonko Veselinoviq dhe Milan Radoiçiq, të lidhura me akuza për aktivitete kriminale dhe me ngjarjen në Banjska.

Në përfundim, sipas autorit, profesori dhe intelektuali Vladan Gjokiq shihet si një nga opsionet kryesore të BE-së për një lider të ardhshëm të një Serbie më evropiane, në kontrast me figurat politike që ai i përshkruan si populiste apo nacionaliste.