Trashëgimia e pavdekshme e Bachut si një dialog hitesh

Festivali “Leipzig Bachfest 2026” e nderon kompozitorin me një paradë hitesh. Mbi 7 mijë adhurues nga 20 vende të botës hodhën votat e tyre. Por Bachu festohet edhe në shumë vende të tjera anembanë globit. Ashtu si në garën e këngës “Eurovision”, ata mund të ndanin pikët: 12 pikë për zgjedhjen e parë, 10 për vendin e dytë e kështu me radhë. Megjithatë, renditja përfundimtare do të zbulohet vetëm gjatë koncerteve

Në repertorin e Johann Sebastian Bachut gjenden kantata madhështore me timpane dhe trompeta, por edhe vepra më emocionale që prekin zemrën. Për të zbuluar se cilat janë kantatat më të dashura të komunitetit botëror të Bachut, festivali zhvilloi një sondazh në shkallë të gjerë. Pesëdhjetë kantatat më të votuara të kësaj “parade hitesh të Bachut” do të interpretohen nga ansamble të njohura në edicionin e sivjetmë prej 11 deri më 21 qershor.

Parada e 50 hiteve më të mira të Bachut

Më shumë se 7 mijë adhurues nga 20 vende votuan për veprat e tyre të preferuara nga kantatat liturgjike të Johann Sebastian Bachut. Ashtu si në garën e këngës “Eurovision”, ata mund të ndanin pikët: 12 pikë për zgjedhjen e parë, 10 për vendin e dytë e kështu me radhë. Megjithatë, renditja përfundimtare do të zbulohet vetëm gjatë koncerteve.

Drejtori artistik i “Leipzig Bachfest 2026”, Michael Maul, zbuloi vetëm pak detaje.

“Më habiti fakti që në dhjetëshen më të mirë nuk hynë domosdoshmërisht kantatat më madhështore, më të zhurmshme dhe në tonalitet maxhor, por ato pjesë që kanë një karakter të qetë dhe meditues, ku teksti trajton çështje ekzistenciale”.

Sipas Maulit, kjo tregon gjithashtu pse Bachu mbetet kaq i rëndësishëm për njerëzit edhe sot.
Megjithatë, ai shtoi se kantata të njohura si “Lobet den Herrn” ose “Nun kommt der Heiden Heiland”, kanë sigurisht vendin e tyre në mesin e 50 më të mirave.

Shoqëria e Re e Bachut si model

Johann Sebastian Bach punoi si Thomaskantor (drejtor muzikor i kishës së Shën Thomait) në Leipzig prej vitit 1723 deri në vdekjen e tij më 1750 dhe, ndër të tjera, drejtoi korin e famshëm të Shën Thomait, i cili hap çdo vit festivalin e Bachut.

Leipzigu është gjithashtu selia e organizatës ndërkombëtare “New Bach Society” (Neue Bachgesellschaft), misioni i së cilës përfshin ruajtjen dhe promovimin e muzikës së kompozitorit ikonik.
Duke pasur këtë qëllim, në vitin 1901 lindi ideja për të organizuar festivale të rregullta në qytete të ndryshme të Gjermanisë, me fokus kryesor muzikën e tij liturgjike. Disa prej këtyre qyteteve nisën më pas të organizonin festivalet e tyre të Bachut.

Koncepti i festivaleve të rregullta të Bachut me një larmi të gjerë koncertesh u përhap edhe jashtë Gjermanisë. Megjithatë, për shkak se festivalet nuk mund të zhvilloheshin gjithmonë rregullisht –  për shembull për shkak të luftërave –  organizata po feston këtë vit festivalin e saj të 100-të të Bachut, si pjesë e “Leipzig Bachfest 2026”.

Si u përhapën festivalet e Bachut në mbarë botën?

Për të shënuar këtë rast drejtori i muzeut “Bachhaus”, Jörg Hansen, ka kuruar ekspozitën “Festivalet e Bachut: Një Fenomen” në Eisenach, qyteti ku lindi Bachu në vitin 1685. Hansen dhe ekipi i tij identifikuan 82 festivale në mbarë botën që zhvillohen rregullisht ose janë organizuar për një periudhë të gjatë kohore.

Qyteti historik Bethlehem në Pensilvani të SHBA-së, ka organizuar numrin më të madh të festivaleve të Bachut deri më sot, thotë Hansen: “Që nga viti 1912, ata kanë organizuar 118 festivale”.

Festivali më i ri u themelua 10 vjet më parë në Jerusalem, Izrael, ndërsa festivalet më të mëdha të Bachut jashtë Gjermanisë zhvillohen në Malajzi dhe në shtetin amerikan të Oregonit.

Ekspozita në “Bachhaus” paraqet objekte historike si, programe, fotografi, autografe, filma dhe audio-incizime.

“Ne kemi gjithashtu një vitrinë të mbushur me suvenire dhe broshura programi, si dhe posterët më të fundit nga 58 festivale të Bachut në mbarë botën”, ka thënë Hansen.

Kush e zotëron Bachun?

Ekspozita shërben edhe si një mësim historie, duke treguar se si muzika e Bachut u përdor për qëllime të liga nga nazistët gjatë Rajhut të Tretë. Më pas pati mosmarrëveshje pas Luftës së Dytë Botërore, kur dy pjesët e Gjermanisë së ndarë kërkuan secila ta konsideronin Johann Sebastian Bachun si pjesë të trashëgimisë së tyre.

“Në Gjermaninë Lindore komuniste, Bachu shihej si një shok i punëtorëve dhe fshatarëve që rebelohej kundër autoriteteve dhe kishës”, ka shpjeguar Hansen.

Në fakt, Bach pati mosmarrëveshje me punëdhënësin e tij, kishën, por ato kishin të bënin me pagën e tij dhe përzgjedhjen e djemve për Korin e Shën Thomait.

Në të kundërtën, gjatë bumit ekonomik të pasluftës në Gjermaninë Perëndimore, Bachu u pa si një produkt komercial, dhe për festivalet e Bachut u angazhuan yje të muzikës dhe ansamble ndërkombëtare.

Megjithatë, organizatës ndërkombëtare “New Bach Society” (Neue Bachgesellschaft), iu lejua të organizonte festivalet e saj çdo vit, duke alternuar vendndodhjen mes Lindjes dhe Perëndimit. 
“Shërbimet kishtare nuk lejoheshin më në programin zyrtar të festivaleve të Bachut”, ka treguar Jörg Hansen.

Në “Leipzig Bachfest 2026”, kantatat fetare të Bachut do të jenë në qendër të vëmendjes. Jo vetëm në paradën e hiteve, por edhe nën drejtimin e dirigjentit dhe organistit Ton Koopman me korin “Family Choir”. Gjithsej, 122 persona nga 20 vende të botës do të vijnë në Lajpcig posaçërisht për të kënduar kantatat e Bachut.

Artisti rezident i këtij viti është klaviçembalisti iraniano-amerikan, Mahan Esfahani, dhe Bachu është kompozitori i tij i preferuar. Ai aktualisht po incizon veprat e plota për klaviçembalo të Bachut për shtëpinë diskografike “Hyperion” dhe do të interpretojë pjesë nga repertori laik i kompozitorit në shtatë koncerte prestigjioze për klaviçembalo gjatë festivalit të Lajpcigut. 

Festivali “Leipzig Bachfest 2026”, me temën “Në dialog”, zhvillohet nga 11 deri më 21 qershor në Leipzig. Ekspozita “Festivalet e Bachut: Një Fenomen” do të qëndrojë e hapur deri më 1 nëntor 2026 në muzeun “Bachhaus” në Eisenach.