Kulturë

Xhevdet Bajraj, banori i fundit në shtëpinë e shkrimtarëve refugjatë në Mexico City

 

Xhevdet Bajraj iku në vitin 1999 nga Kosova, me fëmijët në krah për shkak të luftës. Për të frika ishte dëbimi. “Casa Refugio Citlaltepetl”, e vendosur në lagjen Condesa, ka qenë një ndalesë për dekada për ata që kanë filluar nga e para në Mexico City. Tani që të ftuarit kanë ndryshuar dhe nuk është më i pushtuar nga shkrimtarët e vendeve të mëparshme në luftë, por nga dy biblioteka dhe një mori projektesh kulturore, ky pallat përballet me mungesë totale të buxhetit publik për të mbajtur veten.

Shtëpia u ndërtua në vitin 1920. Citlaltepetl ishte shtëpia për republikanët që ikën nga Lufta Civile spanjolle dhe ishin të dëbuarit e parë që qëndruan aty. Shpejt u bë një strehë për shkrimtarët, që lindi si ide më 1998 dhe iu bashkua rrjetit të 25 qyteteve që mundësonin hapësira për shkrimtarët në rrezik, dhe ky në Meksikë ishte i vetmi jashtë Evropës. E gjithë ideja e sistemit erdhi nga shkrimtari Salman Rushdie i persekutuar nga fundamentalistët islamikë. Ai u zgjodh që të menaxhojë rrjetin, organizatën Parlamenti Ndërkombëtar i Shkrimtarëve, dhe mes të gjithave ata zgjodhën pikërisht këtë shtëpi.