Elemente identitare etnike të Gostivarit e të Rekës

Elemente identitare etnike të Gostivarit e të Rekës

17 August 2019 14:00

Trashëgimia kulturore e Gostivarit dhe e Rekës, si një trevë e gjerë etnogjeografike, reflekton sedentarizëm e lashtësi. Ajo shfaqet me dukuri universale, por dhe të veçanta etnike e kombëtare. Shkurt-reflekton një etnokulturë stabile me elemente të spektrit të gjerë trashëgimor. Si të vërehen këto elemente në shembullin e Gostivarit dhe të Rekës! Më pëlqen të filloj me poezi, shkruan sot Koha Ditore.

Çajupi me shumë dashuri i këndonte Mëmëdheut:

Mëmëdhe quetë toka

Ku më ka rënurë koka.....

Po kështu, me shumë dashuri Josif Bageri i këndon Shtëpisë dhe Atënisë:

Gjith kujë ku i ka ra kryet,

I asht atëni;

Mos kujtojn se asht gënyet,

Se bukur e di.

Pra, kemi një rilindës, siç është Andon Zako-Çajupi nga Zagoria dhe Josif Bagerin, po ashtu rilindës, por ky nga Nistrova e Rekës së Epërme. Çuditërisht këta dy poetë nga dy treva të ndryshme shqiptare në poezitë e veta i referohen raportit kokë dhe tokë, duke pohuar se në lindje foshnjës koka i prek në tokë. Dhe jo rastësisht! Kujtesa, apo memoria e të moshuarave të viseve të ndryshme shqiptare, përfshirë këtu edhe në trevën e Rekës, tregon se gruaja, në momentin që do të lindë, duhej qëndruar në pozitën ulur me njërin, ose me dy gjunjët në tokë.

Në krahina të ndryshme etnografike kësaj pozite në aktin e lindjes i thonë: n’galuc (Drenicë), n` cuc (Rrafshi i Dukagjinit, Gollaku), n´guj e n’gujzi (Anamoravë), m’gjunj (Himarë dhe këtu në Rekë), popçik (Has) e të ngjashme. Filozofia popullore e thotë kur koka prek tokën, kur koka kris e bën koop, fëmija bëhet më i fortë dhe do të ketë fat. Madje edhe në kohën tonë mund të dëgjohet thënia: prej se kam ra n’tokë! /Drita Halimi-Statovci

(Artikullin e plotë mund ta lexoni në numrin e sotëm të Kohës Ditore)

Gazetën Koha Ditore mund ta lexoni edhe online. Këtu mund të gjeni sqarimin se si mund të abonoheni.

© KOHA. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.

Komentet

Shto koment

Të ngjashme