-
Përktheu:
Vita Abrashi-Kajtazi
- 26 janar 2026 11:30
- Shpërndaje në:
Fibrat ushqimore nuk janë të rëndësishme vetëm për tretjen dhe peshën trupore, por luajnë rol të rëndësishëm edhe në mbrojtjen e trurit dhe ruajtjen e aftësive mendore me kalimin e moshës. Megjithatë, shumica e njerëzve ende nuk konsumojnë sasinë e nevojshme të kësaj vlere ushqyese thelbësore.
Dieta e pasur me drithëra të plota, fruta, perime, bishtajore, arra dhe fara sjell përfitime të mëdha për trupin dhe trurin, ka shkruar BBC.
Studime të reja tregojnë se fibrat ndikojnë drejtpërdrejt në mikrobiomën e zorrëve dhe në boshtin e komunikimit zorrë-tru, duke ndihmuar në ngadalësimin e rënies së aftësive njohëse.
“Rritja e marrjes së fibrave është një nga ndryshimet ushqimore më me ndikim për shëndetin e aftësive njohëse”, ka thënë Karen Scott, profesoreshë e mikrobiologjisë së zorrëve në Institutin Rowett, në Universitetin e Aberdeen, duke shtuar se mungesa e fibrave lidhet ngushtë me sëmundjet.
Megjithatë, mungesa e fibrave është shumë e përhapur.
Në SHBA, rreth 97 për qind e burrave dhe 90 për qind e grave nuk e arrijnë sasinë e rekomanduar ditore, ndërsa në Britani mbi 90 për qind e të rriturve kanë mungesë.
Fibrat janë karbohidrate që nuk shpërbëhen lehtë nga enzimat tretëse dhe kalojnë pothuajse të pandryshuara nëpër zorrë. Ato ndihmojnë në ndjenjën e ngopjes, rregullojnë sheqerin në gjak dhe lidhen me indeks më të ulët të masës trupore.
Dieta e pasur me fibra lidhet edhe me jetëgjatësi më të madhe.
“Fibrat duhet të konsiderohen si vlerë ushqyese thelbësore”, ka thënë John Cummings, profesor emeritus në Universitetin e Dundee.
Sipas një analize shkencore ku ai ishte bashkautor, personat që konsumonin më shumë fibra kishin 15-30 për qind rrezik më të ulët për vdekje. Konsumimi i rreth 30 gramëve fibra në ditë ul rrezikun për sëmundje të zemrës, sulm në tru, diabet të tipit 2 dhe kancer të zorrës së trashë.
Rol të rëndësishëm luan mikrobioma e zorrëve.
Kur bakteret e zorrëve fermentojnë fibrat, prodhohen substanca të dobishme si butirati.
“Këto produkte metabolike janë burim i rëndësishëm energjie për qelizat dhe lidhen me ulje të ndjeshme të rrezikut për vdekje”, ka shpjeguar Cummings.
Sipas Scott, butirati ndihmon në mbrojtjen e murit të zorrëve dhe pengon kalimin e substancave të dëmshme drejt trurit.
“Sa më shumë fibra të hani, aq më shumë butirat prodhohet dhe aq më mirë mund të ruhen aftësitë mendore”, ka thënë ajo.
Një studim i vitit 2022 me mbi 3.700 të rritur ka treguar se personat me konsum më të lartë fibrash kishin rrezik më të ulët për demencë.
Një studim tjetër, i realizuar te binjakë, ka zbuluar se marrja e përditshme e fibrave prebiotike për tre muaj përmirësoi rezultatet në testet njohëse.
Mary Ni Lochlainn nga King’s College London, e cila ka drejtuar studimin, ka thënë se “mikrobioma është e ndryshueshme dhe disa mikrobe lidhen qartë me shëndet më të mirë”, duke e cilësuar atë si një burim ende të pashfrytëzuar që mund ta bëjë plakjen më të lehtë.
Për të rritur marrjen e fibrave, ekspertët rekomandojnë më shumë ushqime bimore, sidomos bishtajore, zëvendësimin e produkteve të bardha me ato integrale dhe konsumimin e frutave, farave dhe arrave. Fibrat mund të merren edhe përmes suplementeve, sidomos për personat me vështirësi në përtypje.
“Rritja e marrjes së fibrave është ndoshta gjëja e vetme më e dobishme që njerëzit mund të bëjnë për shëndetin e tyre të përgjithshëm”, ka përfunduar Scott.