Support TIME. Preserve the truth.
Culture

Three companies competing to restore the House of Culture in Runik, complaints begin

House of Culture in Runik

Në mars të këtij viti, projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht. Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve kishte miratuar projektin e detajuar për ndërhyrje në këtë monument. Pas krejt telasheve dhe insistimit të Komunës së Skenderajt që ta bëjë rrafsh me tokë, pritet që monumenti t’i kthehet komunitetit lokal dhe përtej.

Ministria e Kulturës është përcaktuar që restaurimin ta bëjë kompania që ka ofertuar për 735 mijë e 208 euro. Një është eliminuar dhe një tjetër ka ofertuar me çmim më të lartë. Por menjëherë kanë nisur ankesat që e kanë pezulluar aktivitetin e prokurimit Ministria e Kulturës kishte hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e këtij monumenti që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë lokalë

Tri kompani ia kanë mësyrë që të marrin përsipër restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt. Ministria e Kulturës është përcaktuar për atë që ka ofertuar për 735 mijë e 208 euro. Një është eliminuar dhe një tjetër ka ofertuar me çmim më të lartë. Ministria e Kulturës kishte hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e këtij monumenti që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë lokalë. 

“Restaurimi i Shtëpisë së Kulturës në Runik – Faza e parë”, mban titullin thirrja e hapur nga Ministria e Kulturës. Kompania “N.N 100% Design” është përzgjedhur që për 735 mijë e 208 euro për të bërë restaurimin. Ka dalë të jetë oferta me çmimin më të ulët pasi janë kualifikuar veç dy kompani. Grupi i operatorëve ekonomikë “Toni dhe ATC COM” kanë ofertuar me 794 mijë e 396 euro dhe janë shpallur të pasuksesshëm, kurse  “Rinesa dhe Froni” janë shpallur të papërgjegjshëm si grup operatorësh ekonomikë. Por shpejt është pezulluar aktiviteti i prokurimit, shkaku i ankesave. 

Në mbështetje të Nenit 108/A Zgjidhja preliminare e mosmarrëveshjeve të Ligjit Nr. 04/L-042 për prokurimin Publik të Republikës së Kosovës, i ndryshuar dhe plotësuar me ligjin Nr. 04/L- 237, ligjin Nr. 05/L-068 dhe ligjin Nr. 05/L-92 si dhe duke marrë parasysh Kërkesën për rishqyrtim nga Operatorët Ekonomikë në AK – MKT më datë 27.10.2026 lidhur me tenderin...”, shkruhet njoftimin që Ministria e ka bërë pas ankesës. Tenderi qe hapur në gushtin e sivjetmë. 

Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht. Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve kishte miratuar projektin e detajuar për ndërhyrje në këtë monument. Pas krejt telasheve dhe insistimit të Komunës së Skenderajt që ta bëjë rrafsh me tokë, pritet që monumenti t’i kthehet komunitetit lokal dhe përtej. 

“Në muajin mars të këtij viti, projekti i detajuar është aprovuar nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve. Pas këtij aprovimi, kemi qenë në pritje të miratimit të buxhetit nga Qeveria. Megjithatë, meqë nuk është aprovuar buxheti i plotë për projektin, procesi i pritjes ka zgjatur më shumë, deri në momentin kur është vendosur që projekti të ndahet në dy faza”, kishte  thënë në gusht Lendita Idrizi, menaxhere e fondacionit “Hajde” që ka administruar me konkursin e projektit. Ajo ka thënë se si Fondacion, janë shumë të lumtur për hapjen e mundësisë së ofertimit për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik. 

“Konsiderojmë se ky është një hap i madh dhe i rëndësishëm, jo vetëm për qytetarët e Runikut, por edhe për të gjithë Kosovën. Natyrisht, entuziazmi i madh për këtë projekt na bën të dëshirojmë që përfundimi i tij të jetë sa më i shpejtë”, kishte thënë Idrizi. Fondacioni “Hajde” është themeluar nga artisti Petrit Halilaj, i cili tashmë është artisti shqiptar i artit bashkëkohor me më së shumti nam në botë.

Halilaj, who has sent Runiku's stories to the most prestigious museums in the world, said in March that the House of Culture is being given back its red curtains.

"The red curtains of the stage of the House of Culture, which once opened for songs, theater, stories and dreams. Today we are one step closer to them opening again. And together with them, to show who we are and how big our dreams are," said Halilaj, born in Runik. 

The "Hajde" Foundation had undertaken to develop the design and re-functionalization procedure for the House of Culture. The conceptual project carried out by "Ars Atelie" was presented in August 2024.

It was the jury, composed of sociologist Donjetë Murati, architect Florina Jerliu, and architect Jürgen Mayer, that had evaluated the conceptual project of “Ars Atelie” as the best and the second that of “Dieform”. When the winning project was presented, the jury, among other things, had assessed that “the proposal respects the collective memory and the original historical structure that remains of the Runik House of Culture, complementing it with new dimensions that facilitate contemporary ways of interaction”.

Gjatë periudhës së Jugosllavisë, Shtëpia e Kulturës në Runik funksiononte si bibliotekë me 7.000 libra, me teatër, si dhe kooperativë bujqësore. Qe aktive deri në vitet ’90, kur objekti u mbyll. Gjatë luftës ishte zhveshur nga përmbajtja e saj. Qe e harruar deri në vitin 2018, kur artisti me famë botërore, Petrit Halilaj, për disa ditë e ringjalli me projektin artistik “Shkrepëtimë”. Pak kohë më vonë, shteti u kujtua ta merrte në mbrojtje si objekt i mbrojtur i trashëgimisë kulturore. Tash, pret një kapitull të ri: atë të ringjalljes si monument tok me kujtimet dhe potencialin në ditët e sotme.

But in recent years the monument has faced two aggressions from the Municipality of Skenderaj.
In May 2025, heavy construction equipment surrounded the House of Culture. A concrete slab was also laid very close to this monument. All of this was done without the permission of the cultural heritage institutions, although the House of Culture has enjoyed the status of a monument for almost eight years. It was a project of the Municipality of Skenderaj for a complex of premises and the arrangement of public space in that area. KOHA immediately reported on this case and the next day the Inspectorate of Cultural Heritage stopped the works.

Paraprakisht në korrikun e vitit 2023, Komuna e Skenderajt në emër të transformimit të zonës kishte nisur shembjen e ndërtesës. Kishte qenë artisti Petrit Halilaj në emër të fondacionit “Hajde”, që asokohe kishte zhvilluar takime me autoritetet qendrore dhe lokale. Kishte ndërmjetësuar që Shtëpia e Kulturës në Runik të jetë një qendër kulturore. Dhe ia kishte arritur. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, dhe kryetari i Komunës së Skenderajt, Fadil Nura, do të nënshkruanin marrëveshje për bashkëfinancim të projektit. Por kanë qenë qasjet e kundërta për monumentin që kishin përplasur Komunën me Ministrinë. E para ia mësyu me ekskavator kur i kishin mbetur dhjetë ditë që ta shënonte pesëvjetorin si monument, në korrikun e 2023-tës. Asokohe e prerë kishte qenë Ministria e Kulturës në reagim. Kishte konfirmuar se po bëhej fjalë për ndërhyrje të jashtëligjshme, njësoj siç kishte bërë edhe Qendra Rajonale e Trashëgimisë Kulturore e Mitrovicës. Sipas Memorandumit të atëhershëm ndërinstitucional, shuma që do të investohet shkon në 850 mijë euro.