Albaner vereint für mehr Selbstbestimmung in Serbien

Shqiptarët e Luginës së Preshevës garojnë të bashkuar në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me listën “Koalicioni Shqiptar”, me numër 17. Përfaqësuesit politikë të Kosovës u kanë bërë thirrje për pjesëmarrje masive, me synimin për të siguruar sa më shumë deputetë. Më 2020, kur garuan të bashkuar, shqiptarët fituan tri ulëse në Kuvendin e Serbisë

Fatlind Azizi është nga Presheva, por jeton në Kosovë. Të dielën ai do të udhëtojë drejt vendlindjes për të ushtruar të drejtën e votës në zgjedhjet në Serbi.

Azizi ka thënë se, pavarësisht sfidave me të cilat përballen shqiptarët në Luginë, pjesëmarrja në zgjedhje mbetet e rëndësishme për përfaqësimin politik dhe mbrojtjen e interesave të tyre.

“Lajmi më i mirë që është që të gjitha partitë politike janë bashkuar në një koalicion të përbashkët. Pritjet nuk janë maksimale dhe normalisht që kjo do të varet shumë edhe nga numri i përgjithshëm i votuesve në Serbi”, ka thënë Azizi, shqiptar nga Lugina e Preshevës.

Thirrje për dalje masive në zgjedhje kanë bërë përfaqësues të “Lëvizjes Vatra”, organizatë që avokon për të drejtat e shqiptarëve të Luginës së Preshevës.

Kryetari i saj, Kushtrim Kadriu, ka thënë se për dallim nga zgjedhjet e kaluara, këtë vit nuk janë bërë organizime për të udhëtuar me autobusë, për shkak të presionit serb në pikat kufitare.

“Jemi duke u bërë thirrje qytetarëve që të dalin në mënyrë familjare ta kryejnë obligimin e tyre qytetarë. Kemi pasë probleme të shumta nga presioni serb atje duke i ndaluar dhe mos i lejuar me dalë në mënyrë të organizuar”, ka deklaruar kryetari i “Lëvizjes Vatra”.

Partitë politike shqiptare të Luginës, në zgjedhjet e 25 tetorit, garojnë në listën “Koalicioni Shqiptar” që në fletëvotim ka numrin 17.

Die Albaner waren im serbischen Parlament üblicherweise mit einem Abgeordneten vertreten, aber im Jahr 2020, als die Parteien fusionierten, gewannen sie drei Sitze.

Belgzim Kamberi, i cili është hulumtues në Institutin për Politika Sociale “Musine Kokalari”, ka thënë se ka dy faktorë që mund të vështirësojnë synimin e shqiptarëve për ta përsëritur suksesin e gjashtë vjetëve më parë.

“Pjesëmarrja në nivel të Serbisë pritet të jetë shumë më e lartë, për shkak të polarizimit të thellë që është mes partisë së Vuçiqit dhe listës së studentëve. Dhe sa më shumë është pjesëmarrja më e lartë, aq më shumë vota duhet për t’u bërë deputet. Faktori i dytë është mungesa e entuziazmit të votuesve shqiptarë në Serbi që ka ekzistuar ndër vite për shkak që nuk ka pasur shumë rezultate, për shkak të pjesëmarrjes në zgjedhjet parlamentare”, ka thënë Kamberi.

Por, Kadriu ka shprehur pritjen që zgjedhjet të sjellin ndryshime për shqiptarët.

“Presim ndryshim në politikën serbe dhe urojmë që partitë të cilët kanë maltretuar shqiptarët në Serbinë Lindore të mos jenë faktorë dhe të përmirësohet integrimi i tyre në jetën institucionale”, ka thënë Kadriu.

E, Fatlind Azizi ka thënë se, përtej rezultatit zgjedhor, shumë më shumë angazhim për Luginën duhet të tregojnë Kosova dhe Shqipëria.

“Presim një reflektim nga të dyja anët, unë pres më shumë nga spektri shqiptar sidomos nga Tirana dhe Prishtina që në bashkëpunim me përfaqësuesit politikë nga Lugina e Preshevës të hartojnë dhe të mirëmbajnë një strategji afatgjate në të mirën e komunitetit shqiptar në Serbi”, është shprehur Azizi.

Një ditë para zgjedhjeve në Serbi, përfaqësues shtetërorë dhe të partive politike në Kosovë njëzëri u kanë bërë thirrje shqiptarëve me të drejtë vote në Serbi, që të dielën masivisht ta mbështesin listën e përbashkët të subjekteve politike nga Lugina e Preshevës.

Kryeministri Albin Kurti nëpërmjet një videoadresimi ka thënë se vota është mënyra demokratike e përgjigjes ndaj diskriminimit, përjashtimit dhe shtypjes që Serbia ua bën shqiptarëve në Luginë.

„Die Albaner von Preševo, Bujanovac und Medvedja haben das Recht, sich in ihrer Heimat ein Leben mit gleichen Chancen aufzubauen. Diskriminierung, Ausgrenzung und Unterdrückung erfordern eine entschlossene demokratische Antwort. Mit Solidarität. Mit Beharrlichkeit. Mit Beteiligung. Morgen ist der Tag, an dem ihr euren Willen zum Ausdruck bringen müsst. Durch die Wahl entscheidet jeder Einzelne über die Repräsentation und die Opposition als Antwort. Alle, die sich im Kosovo befinden und in Preševo, Bujanovac und Medvedja wahlberechtigt sind, müssen morgen in ihrer Heimat wählen gehen. Ebenso rufe ich meine Landsleute in Preševo, Bujanovac und Medvedja auf, sich aktiv zu beteiligen und jeden Einzelnen von euch zur Wahl zu schicken und die Nummer 17, die „Albanische Koalition“, zu unterstützen. Der Stimmzettel wiegt in der Hand wenig, aber die Entscheidung wiegt schwer für die Zukunft“, erklärte Kurti.

Në mesazhin e saj, presidentja Justina Shiroka-Pula u ka bërë thirrje shqiptarëve nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci që jetojnë në Kosovë, që ta shfrytëzojnë të drejtën demokratike të votës për mbrojtjen dhe avancimin e të drejtave të tyre.

“Bashkimi është çelësi i përfaqësimit më të fuqishëm politik. Prandaj, bashkë në listë dhe bashkë në votim. Për më shumë deputetë shqiptarë në Parlamentin e Serbisë. Për një zë më të fuqishëm në mbrojtje të të drejtave, dinjitetit dhe interesave të shqiptarëve. Pjesëmarrja juaj është kontribut i drejtpërdrejtë për përfaqësimin politik dhe për përmirësimin e pozitës së shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc”, ka thënë Shiroka-Pula.

Kryeparlamentarja Albulena Haxhiu ka thënë se me bashkim partitë e kanë kryer punën e tyre dhe se tani është radha e qytetarëve. Ajo ka shkruar në Facebook se për Kosovën është e rëndësishme që të ngrihet zëri ndaj çdo padrejtësie që u bëhet shqiptarëve në Luginë.

“Kosova i ndjek me vëmendje të veçantë zhvillimet në Luginë. Përfaqësimi politik i shqiptarëve atje, mbrojtja e të drejtave të tyre dhe ngritja e zërit për çdo padrejtësi që u bëhet mbeten gjithmonë të rëndësishme për ne. Prandaj, i ftoj të gjithë shqiptarët e Luginës që nesër të dalin e ta ushtrojnë të drejtën e tyre të votës. Edhe ata që jetojnë e punojnë në Kosovë dhe kanë të drejtë vote, i inkurajoj të udhëtojnë për atje e të marrin pjesë në këto zgjedhje. Nesër, zëri i Luginës dëgjohet përmes fletëvotimit, me votën për numrin 17, ‘Koalicionin Shqiptar’. Luginë, Kosova është me ty!” ka shkruar ajo.

ebenfalls Arberi 48 Min. Vor Im Norden heißt es, die Serben stünden unter Druck, für Vučić zu stimmen.

Thirrje të njëjtë kanë bërë edhe përfaqësues të partive në opozitë.

Ushtruesja e detyrës së kryetares së Partisë Demokratike të Kosovës, Vlora Çitaku, ka apeluar që të votohet Koalicioni Shqiptar me numrin 17.

“Sa më shumë deputetë shqiptarë në Parlament, aq më shumë përfaqësim, mbrojtje, të drejta e fuqi për shqiptarët. Aq më shumë mundësi për t’u përballur me politikat diskriminuese dhe përndjekëse ndaj tyre. Prandaj, nesër, secili shqiptar e secila shqiptare jo vetëm të votojë, por edhe të bëhet pjesë e mobilizimit, që çdo votues shqiptar të dalë në zgjedhje. Ky është një moment përcaktues për shqiptarët atje. Le të jetë një ditë e madhe për të gjithë!” ka thënë ajo.

E nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, ka thënë se zgjedhjet e parakohshme të së dielës në Serbi, duhet parë edhe si referendum.

“Kur bëhemi bashkë për një qëllim, për një kauzë në themelet e Referendumit për të drejta e bashkim, s’mund t’ju ndalë askush. Më 25 tetor bashkojeni votën për një listë, për një qëllim, për një Referendum. Rikthimi te lista e përbashkët ishte dhe mbeti qëllim i përbashkët”, ka thënë Haziri.

Përfaqësues shtetërorë e edhe partiakë të Kosovës, edhe gjatë fushatës për zgjedhjet e parakohshme në Serbi kanë pritur kandidatët shqiptarë për deputetë dhe kanë bërë thirrje për mobilizim e pjesëmarrje masive në votime, me qëllimin për të siguruar sa më shumë ulëse në Kuvend.

Sipas regjistrimit të popullsisë që në vitin 2022 është realizuar në Serbi, në këtë shtet janë deklaruar 61 mijë e 687 shqiptarë. Aktivistë politikë dhe të shoqërisë civile në Luginë vazhdimisht kanë alarmuar për politikat që aplikon shteti serb, e që për qëllim kanë spastrimin etnik të kësaj pjese, nëpërmjet procesit të pasivizimit të adresave.

Lista e përbashkët e partive politike shqiptare të Luginës quhet “Koalicioni Shqiptar”. Marrëveshja për të garuar bashkë u arrit në Zyrën e Kryeministrit të Kosovës, siç njoftoi në fund të shtatorit vetë kryeministri Albin Kurti.

Die Vereinigung aller albanischen Parteien im Tal führte, wann immer sie erfolgte, zu besseren Wahlergebnissen und einer stärkeren Vertretung im serbischen Parlament mit seinen 250 Sitzen. Doch als sie nicht vereint waren, wurde sie in den letzten Jahren meist nur von Shaip Kamberi vertreten.

Im Jahr 2020 traten erstmals alle albanischen Parteien aus dem Preševo-Tal gemeinsam auf einer einzigen Liste an. Es war auch das erste Mal, dass Albaner drei Sitze im serbischen Parlament errangen.

Bei diesen Wahlen traten sie auf einer Liste mit dem Namen „Alternative Demokratische Albaner – Vereinigtes Tal“ an. Diese Liste erhielt 26,437 Stimmen bzw. 0.82 %, was 3 Mandaten entsprach.

Zwei Jahre später, bei den nächsten serbischen Parlamentswahlen, traten die Albaner mit zwei Listen an, der „Koalition der Vereinigten Albaner“ und der „Albanischen Demokratischen Alternative“. Die vereinigte Koalition errang keinen einzigen Sitz, während die zweite, vertreten durch Shaip Kamberin, als einzige einen Abgeordneten ins Parlament einzog.

2023 fanden in Serbien erneut vorgezogene Parlamentswahlen statt, bei denen die Albaner mit zwei Listen antraten. Die Liste von Shaip Kamberi erhielt erneut die meisten Stimmen, und er sicherte sich das Mandat als Abgeordneter.

Von 2007 bis 2020 errangen Albaner aus dem Preševo-Tal nie mehr als einen Sitz im serbischen Parlament. Daher bleibt 2020 das Jahr, in dem erstmals alle Albaner gemeinsam auf einer Wahlliste standen und in dem sie als einzige drei Sitze im serbischen Parlament errangen.

Die vorgezogenen Parlamentswahlen in Serbien am 25. Oktober 2026 brachten alle albanischen politischen Parteien aus Presheva, Bujanovac und Medveđa zusammen.

Kryeministri Kurti ka deklaruar se meqenëse serbët në Kosovë kanë të garantuara 10 ulëse në Kuvendin e Kosovës nga 120 sa janë në total, do të duhej që shqiptarët e Luginës të kishin së paku pesë të garantuara në Parlamentin e Serbisë.

Presidenti i deritanishëm i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dha dorëheqjen nga posti i të parit të shtetit serb, në mbrëmjen e 27 shtatorit. Ai dha dorëheqje për të marrë pjesë në garën për postin e kryeministrit si kandidat i partisë së tij, Partisë Përparimtare Serbe (SNS).

Megjithatë, këto zgjedhje konsiderohen si rrallë herë të pasigurta për fitoren e Vuçiqit. Lista e Studentëve po prin në disa sondazhe e në të tjera qëndron fare afër përqindjes së listës së Vuçiqit.