Arnavutlar Sırbistan'da güçlenme için birleşti.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës garojnë të bashkuar në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me listën “Koalicioni Shqiptar”, me numër 17. Përfaqësuesit politikë të Kosovës u kanë bërë thirrje për pjesëmarrje masive, me synimin për të siguruar sa më shumë deputetë. Më 2020, kur garuan të bashkuar, shqiptarët fituan tri ulëse në Kuvendin e Serbisë

Fatlind Azizi është nga Presheva, por jeton në Kosovë. Të dielën ai do të udhëtojë drejt vendlindjes për të ushtruar të drejtën e votës në zgjedhjet në Serbi.

Azizi ka thënë se, pavarësisht sfidave me të cilat përballen shqiptarët në Luginë, pjesëmarrja në zgjedhje mbetet e rëndësishme për përfaqësimin politik dhe mbrojtjen e interesave të tyre.

“Lajmi më i mirë që është që të gjitha partitë politike janë bashkuar në një koalicion të përbashkët. Pritjet nuk janë maksimale dhe normalisht që kjo do të varet shumë edhe nga numri i përgjithshëm i votuesve në Serbi”, ka thënë Azizi, shqiptar nga Lugina e Preshevës.

Thirrje për dalje masive në zgjedhje kanë bërë përfaqësues të “Lëvizjes Vatra”, organizatë që avokon për të drejtat e shqiptarëve të Luginës së Preshevës.

Kryetari i saj, Kushtrim Kadriu, ka thënë se për dallim nga zgjedhjet e kaluara, këtë vit nuk janë bërë organizime për të udhëtuar me autobusë, për shkak të presionit serb në pikat kufitare.

“Jemi duke u bërë thirrje qytetarëve që të dalin në mënyrë familjare ta kryejnë obligimin e tyre qytetarë. Kemi pasë probleme të shumta nga presioni serb atje duke i ndaluar dhe mos i lejuar me dalë në mënyrë të organizuar”, ka deklaruar kryetari i “Lëvizjes Vatra”.

Partitë politike shqiptare të Luginës, në zgjedhjet e 25 tetorit, garojnë në listën “Koalicioni Shqiptar” që në fletëvotim ka numrin 17.

Arnavutlar genellikle Sırbistan Parlamentosunda bir milletvekiliyle temsil ediliyordu, ancak 2020'de partilerin birleşmesiyle üç sandalye kazandılar.

Belgzim Kamberi, i cili është hulumtues në Institutin për Politika Sociale “Musine Kokalari”, ka thënë se ka dy faktorë që mund të vështirësojnë synimin e shqiptarëve për ta përsëritur suksesin e gjashtë vjetëve më parë.

“Pjesëmarrja në nivel të Serbisë pritet të jetë shumë më e lartë, për shkak të polarizimit të thellë që është mes partisë së Vuçiqit dhe listës së studentëve. Dhe sa më shumë është pjesëmarrja më e lartë, aq më shumë vota duhet për t’u bërë deputet. Faktori i dytë është mungesa e entuziazmit të votuesve shqiptarë në Serbi që ka ekzistuar ndër vite për shkak që nuk ka pasur shumë rezultate, për shkak të pjesëmarrjes në zgjedhjet parlamentare”, ka thënë Kamberi.

Por, Kadriu ka shprehur pritjen që zgjedhjet të sjellin ndryshime për shqiptarët.

“Presim ndryshim në politikën serbe dhe urojmë që partitë të cilët kanë maltretuar shqiptarët në Serbinë Lindore të mos jenë faktorë dhe të përmirësohet integrimi i tyre në jetën institucionale”, ka thënë Kadriu.

E, Fatlind Azizi ka thënë se, përtej rezultatit zgjedhor, shumë më shumë angazhim për Luginën duhet të tregojnë Kosova dhe Shqipëria.

“Presim një reflektim nga të dyja anët, unë pres më shumë nga spektri shqiptar sidomos nga Tirana dhe Prishtina që në bashkëpunim me përfaqësuesit politikë nga Lugina e Preshevës të hartojnë dhe të mirëmbajnë një strategji afatgjate në të mirën e komunitetit shqiptar në Serbi”, është shprehur Azizi.

Një ditë para zgjedhjeve në Serbi, përfaqësues shtetërorë dhe të partive politike në Kosovë njëzëri u kanë bërë thirrje shqiptarëve me të drejtë vote në Serbi, që të dielën masivisht ta mbështesin listën e përbashkët të subjekteve politike nga Lugina e Preshevës.

Kryeministri Albin Kurti nëpërmjet një videoadresimi ka thënë se vota është mënyra demokratike e përgjigjes ndaj diskriminimit, përjashtimit dhe shtypjes që Serbia ua bën shqiptarëve në Luginë.

"Preşevo, Bujanovac ve Medvedja'daki Arnavutların, eşit fırsatlarla kendi vatanlarında hayatlarını kurma hakkı vardır. Ayrımcılık, dışlama ve baskı, kararlı bir demokratik yanıt gerektirir. Dayanışmayla. Azimle. Katılımla. Yarın, iradenizi ifade etmeniz gereken gün. Oy kullanarak, herkes temsil konusunda karar verir ve buna karşı muhalefet bir yanıt olur. Kosova'da bulunan ve Preşevo, Bujanovac ve Medvedja'da oy kullanma hakkına sahip olan herkes, yarın oy kullanmak için vatanında olmalıdır. Benzer şekilde, Preşevo, Bujanovac ve Medvedja'daki yurttaşlarımı aktif olarak katılmaya ve her birinizin oy kullanmaya ve 17 numaralı "Arnavut Koalisyonu"nu desteklemeye çağırıyorum. Oy pusulası elde az ağırlıktadır, ancak karar geleceği etkiler," diye belirtti Kurti.

Në mesazhin e saj, presidentja Justina Shiroka-Pula u ka bërë thirrje shqiptarëve nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci që jetojnë në Kosovë, që ta shfrytëzojnë të drejtën demokratike të votës për mbrojtjen dhe avancimin e të drejtave të tyre.

“Bashkimi është çelësi i përfaqësimit më të fuqishëm politik. Prandaj, bashkë në listë dhe bashkë në votim. Për më shumë deputetë shqiptarë në Parlamentin e Serbisë. Për një zë më të fuqishëm në mbrojtje të të drejtave, dinjitetit dhe interesave të shqiptarëve. Pjesëmarrja juaj është kontribut i drejtpërdrejtë për përfaqësimin politik dhe për përmirësimin e pozitës së shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc”, ka thënë Shiroka-Pula.

Kryeparlamentarja Albulena Haxhiu ka thënë se me bashkim partitë e kanë kryer punën e tyre dhe se tani është radha e qytetarëve. Ajo ka shkruar në Facebook se për Kosovën është e rëndësishme që të ngrihet zëri ndaj çdo padrejtësie që u bëhet shqiptarëve në Luginë.

“Kosova i ndjek me vëmendje të veçantë zhvillimet në Luginë. Përfaqësimi politik i shqiptarëve atje, mbrojtja e të drejtave të tyre dhe ngritja e zërit për çdo padrejtësi që u bëhet mbeten gjithmonë të rëndësishme për ne. Prandaj, i ftoj të gjithë shqiptarët e Luginës që nesër të dalin e ta ushtrojnë të drejtën e tyre të votës. Edhe ata që jetojnë e punojnë në Kosovë dhe kanë të drejtë vote, i inkurajoj të udhëtojnë për atje e të marrin pjesë në këto zgjedhje. Nesër, zëri i Luginës dëgjohet përmes fletëvotimit, me votën për numrin 17, ‘Koalicionin Shqiptar’. Luginë, Kosova është me ty!” ka shkruar ajo.

Ayrıca Arberi 48 dakika önce Kuzeyde, Sırpların Vučić'e oy vermeleri için baskı altında oldukları söyleniyor.

Thirrje të njëjtë kanë bërë edhe përfaqësues të partive në opozitë.

Ushtruesja e detyrës së kryetares së Partisë Demokratike të Kosovës, Vlora Çitaku, ka apeluar që të votohet Koalicioni Shqiptar me numrin 17.

“Sa më shumë deputetë shqiptarë në Parlament, aq më shumë përfaqësim, mbrojtje, të drejta e fuqi për shqiptarët. Aq më shumë mundësi për t’u përballur me politikat diskriminuese dhe përndjekëse ndaj tyre. Prandaj, nesër, secili shqiptar e secila shqiptare jo vetëm të votojë, por edhe të bëhet pjesë e mobilizimit, që çdo votues shqiptar të dalë në zgjedhje. Ky është një moment përcaktues për shqiptarët atje. Le të jetë një ditë e madhe për të gjithë!” ka thënë ajo.

E nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, ka thënë se zgjedhjet e parakohshme të së dielës në Serbi, duhet parë edhe si referendum.

“Kur bëhemi bashkë për një qëllim, për një kauzë në themelet e Referendumit për të drejta e bashkim, s’mund t’ju ndalë askush. Më 25 tetor bashkojeni votën për një listë, për një qëllim, për një Referendum. Rikthimi te lista e përbashkët ishte dhe mbeti qëllim i përbashkët”, ka thënë Haziri.

Përfaqësues shtetërorë e edhe partiakë të Kosovës, edhe gjatë fushatës për zgjedhjet e parakohshme në Serbi kanë pritur kandidatët shqiptarë për deputetë dhe kanë bërë thirrje për mobilizim e pjesëmarrje masive në votime, me qëllimin për të siguruar sa më shumë ulëse në Kuvend.

Sipas regjistrimit të popullsisë që në vitin 2022 është realizuar në Serbi, në këtë shtet janë deklaruar 61 mijë e 687 shqiptarë. Aktivistë politikë dhe të shoqërisë civile në Luginë vazhdimisht kanë alarmuar për politikat që aplikon shteti serb, e që për qëllim kanë spastrimin etnik të kësaj pjese, nëpërmjet procesit të pasivizimit të adresave.

Lista e përbashkët e partive politike shqiptare të Luginës quhet “Koalicioni Shqiptar”. Marrëveshja për të garuar bashkë u arrit në Zyrën e Kryeministrit të Kosovës, siç njoftoi në fund të shtatorit vetë kryeministri Albin Kurti.

Vadideki tüm Arnavut siyasi partilerinin birleşmesi, ne zaman gerçekleşmiş olursa olsun, daha iyi seçim sonuçlarına ve Sırbistan'ın 250 sandalyeli Parlamentosunda sayısal olarak daha fazla temsil edilmelerine yol açmıştır. Ancak bir arada olmadıkları zamanlarda, son yıllarda onları temsil eden tek kişi genellikle Şaip Kamberi olmuştur.

2020 yılında ilk kez Preşevo Vadisi'ndeki tüm Arnavut partileri bir araya gelerek tek bir liste altında yarıştı. Ayrıca Arnavutların Sırbistan Parlamentosu'nda üç sandalye kazanması da ilk kez gerçekleşti.

Bu seçimlerde “Alternatif Demokratik Arnavut – Birleşik Vadi” adlı bir liste ile yarıştılar. Bu liste 26,437 oy alarak %0.82 oranında oy oranına ulaştı ve bu da 3 milletvekili anlamına geldi.

İki yıl sonra, bir sonraki Sırp parlamento seçimlerinde Arnavutlar, "Birleşik Arnavutlar Koalisyonu" ve "Arnavut Demokratik Alternatifi" olmak üzere iki listeyle yarıştı. Birleşik koalisyon hiçbir sandalye kazanamazken, Şaip Kamberin tarafından temsil edilen ikinci liste, milletvekili seçilmeyi başaran tek liste oldu.

2023'te Sırbistan yine erken parlamento seçimlerine gitti, ancak Arnavutlar iki listeyle yarıştı. Şaip Kamberi'nin listesi yine en çok oyu aldı ve milletvekili olarak seçilme hakkını kazandı.

2007'den 2020'ye kadar Preşevo Vadisi'nden Arnavutlar, Sırbistan Parlamentosu'nda birden fazla sandalye kazanamadılar. Bu nedenle, 2020, tüm Arnavutların ilk kez tek bir seçim listesinde bir araya geldiği ve Sırbistan Parlamentosu'nda üç sandalye kazandıkları tek yıl olarak tarihe geçmiştir.

Sırbistan'da 25 Ekim 2026'da yapılan erken parlamento seçimleri, Preşeva, Bujanovac ve Medveđa'dan tüm Arnavut siyasi partilerini bir araya getirdi.

Kryeministri Kurti ka deklaruar se meqenëse serbët në Kosovë kanë të garantuara 10 ulëse në Kuvendin e Kosovës nga 120 sa janë në total, do të duhej që shqiptarët e Luginës të kishin së paku pesë të garantuara në Parlamentin e Serbisë.

Presidenti i deritanishëm i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dha dorëheqjen nga posti i të parit të shtetit serb, në mbrëmjen e 27 shtatorit. Ai dha dorëheqje për të marrë pjesë në garën për postin e kryeministrit si kandidat i partisë së tij, Partisë Përparimtare Serbe (SNS).

Megjithatë, këto zgjedhje konsiderohen si rrallë herë të pasigurta për fitoren e Vuçiqit. Lista e Studentëve po prin në disa sondazhe e në të tjera qëndron fare afër përqindjes së listës së Vuçiqit.