Tmerri i rusëve nga ish-mercenarët e “Wagnerit”

Olga Romanova, drejtore e grupit të të drejtave të të burgosurve rusë, ka theksuar se ministria kishte rekrutuar rreth 15 mijë të dënuar që nga qershori, megjithëse zyrtarët atje nuk iu përgjigjën një kërkese për koment. Ndryshe nga “Wagner”, Ministria e Mbrojtjes së shpejti do të ketë baza ligjore -- ligjet që lejojnë regjistrimin e të dënuarve në shërbimin kontraktual janë miratuar me shpejtësi nga Parlamenti dhe janë nënshkruar nga Putini javën e kaluar. Dhe ndryshimi tjetër nga “Wagner”, ministria po ofron kontrata 18-mujore, por shumë rekrutëve nuk u është dhënë asgjë për të nënshkruar, duke përfunduar në një pozicion të pasigurt

(AP) - Kur Ivan Rossomakhin u kthye në shtëpi nga lufta në Ukrainë tre muaj më parë, fqinjët e tij në fshatin në lindje të Moskës u tmerruan.

Tre vjet më parë ai u dënua për vrasje dhe u dënua me burgim të gjatë, por u lirua pasi doli vullnetar për të luftuar me kontraktorin ushtarak privat “Wagner”.

Në Novy Burets, Rossomakhini i dehur endej rrugëve të fshatit 800 kilometra në lindje të Moskës, duke mbajtur një pirun dhe duke kërcënuar se do t’i vriste të gjithë, thanë banorët.

Me gjithë premtimet e policisë për ta mbajtur nën vëzhgim ish-të burgosurin 28-vjeçar, ai u arrestua në një qytet aty pranë me akuzën se theri me thikë një grua të moshuar nga e cila dikur kishte marrë një dhomë me qira. Ai thuhet se ka pranuar se ka kryer krimin, më pak se 10 ditë pas kthimit të tij.

Rasti i Rossomakhinit nuk është i vetmi. Associated Press gjeti të paktën shtatë raste të tjera në muajt e fundit në të cilat të dënuarit e rekrutuar nga “Wagneri” u identifikuan si të përfshirë në krime të dhunshme, qoftë nga raportet e mediave ruse ose në intervistat me të afërmit e viktimave në vendndodhje nga Kaliningrad në perëndim deri në Siberi në lindje.

Edhe Botë 2 muaj më parë “Zona e Vdekjes” - Si po i josh Rusia afrikanët për të luftuar në Ukrainë?

Rusia ka bërë përpjekje të jashtëzakonshme për t’i rimbushur trupat e saj në Ukrainë, duke përfshirë vendosjen e mercenarëve të “Wagnerit” atje. Kjo ka pasur pasoja të gjera, siç ishte e dukshme këtë fundjavë kur udhëheqësi i grupit dërgoi ushtrinë e tij private për të marshuar drejt Moskës në një rebelim jetëshkurtër. Një tjetër ka qenë përdorimi i të dënuarve në betejë.

Ministria britanike e Mbrojtjes paralajmëroi për pasojat në mars, duke thënë se “fluksi i papritur i shkelësve shpesh të dhunshëm me përvojë luftarake të kohëve të fundit dhe shpesh traumatike do të paraqesë një sfidë të rëndësishme për shoqërinë ruse të kohës së luftës”, pasi shërbimi i tyre përfundon.

Rekrutimi i të dënuarve

Udhëheqësi i “Wagnerit”, Yevgeny Prigozhin, ka treguar se kishte rekrutuar 50 mijë të dënuar për Ukrainën, një vlerësim i bërë edhe nga Olga Romanova, drejtore e grupit të të drejtave të të burgosurve rusë prapa grilave. Zyrtarët ushtarakë perëndimorë thonë se të dënuarit përbënin pjesën më të madhe të forcës së “Wagnerit” atje.

Rreth 32 mijë janë kthyer nga Ukraina, tha Prigozhin, përpara rebelimit të tij të dështuar kundër Ministrisë së Mbrojtjes. Romanova vlerësoi se ishin rreth 15 mijë në fillim të qershorit.

Atyre të burgosurve që ranë dakord të bashkoheshin me “Wagnerin” iu premtua liria pas shërbimit të tyre dhe presidenti Vladimir Putin konfirmoi së fundmi se ai po “nënshkruan dekretet e faljes” për të dënuarit që luftonin në Ukrainë. Këto dekrete nuk janë bërë publike.

Putini kohët e fundit ka theksuar se shkalla e recidivizmit në mesin e atyre që lirohen nga burgu duke shërbyer në Ukrainë është shumë më e ulët se ajo mesatarisht në Rusi. Por mbrojtësit e të drejtave thonë se frika për ato norma që rriten pasi më shumë të dënuar kthehen nga lufta nuk janë domosdoshmërisht të pabaza.

“Njerëzit formojnë një mungesë të plotë të një lidhjeje midis krimit dhe dënimit, një akti dhe pasojave të tij,”, ka thënë Romanova. “Dhe jo vetëm të dënuarit e shohin këtë. Edhe njerëzit e lirë e shohin atë -- që mund të bësh diçka të tmerrshme, të regjistrohesh në luftë dhe të dalësh si hero”.

Rossomakhin nuk u pa si trim kur u kthye nga luftimet në Ukrainë, por më tepër si një “person jashtëzakonisht i shqetësuar, problematik”, ka njoftuar policia në një takim me banorët e frikësuar të Novy Buretsit. Buyskikhu u vra. Në një moment, ai madje u arrestua për thyerjen e një makine dhe u mbajt për pesë ditë përpara se policia ta lironte më 27 mars.

Dy ditë më vonë, Buyskikh u vra.

“Ajo e njohu atë dhe hapi derën, kur ai erdhi për ta vrarë”, ka shkruar mbesa e saj, Anna Pekareva, në Facebook. “Çdo familje në Rusi duhet të ketë frikë nga vizitorë të tillë”.

Incidente të tjera përfshinin grabitjen e një dyqani në të cilin një burrë mbajti nën thikë një shitëse; një vjedhje makine nga tre ish të dënuar, ku pronari i mjetit u rrah dhe u detyrua t’i firmoste; sulmi seksual i dy nxënëseve; dhe dy vrasje të tjera përveç asaj në Novy Burets.

Në Kaliningrad një burrë u arrestua në sulmin seksual të një vajze 8-vjeçare pasi e mori nga nëna e saj, sipas një raporti të mediave lokale dhe një prej të afërmve të vajzës.

Burri i ishte afruar nënës dhe mburrej për kohën e tij në burg dhe shërbimin e tij në “Wagner” në Ukrainë, sipas të afërmit, i cili foli për AP-në në kushte anonimiteti për shkak të shqetësimeve të sigurisë. I afërmi pyeti: “Sa prej tyre do të kthehen së shpejti?”.

Në rekrutimin e tij “Wagner” zakonisht u ofronte të dënuarve kontrata gjashtëmujore, sipas raporteve të mediave dhe grupeve të të drejtave. Më pas ata mund të kthehen në shtëpi, ndryshe nga ushtarët e rregullt, të cilët nuk mund të ndërpresin kontratat e tyre dhe të lënë shërbimin për sa kohë që dekreti i mobilizimit i Putinit mbetet në fuqi. Megjithatë, nuk ishte menjëherë e qartë nëse këto kushte do të respektoheshin pas kryengritjes së pasuksesshme të Prigozhinit.

Prigozhin, vetë një ish i dënuar, kohët e fundit pranoi se disa autorë të përsëritur ishin luftëtarë të “Wagnerit” -- duke përfshirë Rossomakhin në Novy Burets dhe një burrë të arrestuar në Novosibirsk për sulm seksual ndaj dy vajzave.

Putini kohët e fundit ka thënë se shkalla e recidivizmit “është 10 herë më e ulët” në mesin e të dënuarve që shkuan në Ukrainë sesa për ata në përgjithësi. “Pasojat negative janë minimale”, shtoi ai.

Nuk ka ende të dhëna të mjaftueshme për t’i vlerësuar pasojat, sipas një eksperti kriminalistik rus, i cili foli në kushte anonimiteti për shkak të shqetësimeve të sigurisë.

Edhe Botë 4 muaj më parë Ish - i burgosuri që humbi një këmbë për Rusinë thotë se vendi i tij e tradhtoi

“Ruleta ruse”

Incidentet këtë vit “përputhen me modelin e sjelljes recidiviste” dhe ka një shans që ata të dënuar të kishin kryer përsëri krime pas lirimit, edhe nëse nuk do të ishin rekrutuar nga “Wagneri”, ka sqaruar eksperti. Por nuk ka asnjë arsye për të pritur një rritje shpërthyese të krimit, sepse një numër i konsiderueshëm i ish të dënuarve ndoshta mund të përmbahen nga shkelja e ligjit për ca kohë, veçanërisht nëse ishin të paguar mirë nga “Wagneri”.

Ai pret që shkalla e krimit të rritet pas luftës, por jo domosdoshmërisht për shkak të përdorimit të të dënuarve. Është diçka që zakonisht ndodh pas konflikteve.

Bashkimi Sovjetik dërgoi 1.2 milionë të dënuar për të luftuar në Luftën e Dytë Botërore, sipas një studimi të vitit 2020 nga shërbimi i burgjeve shtetërore të Rusisë. Nuk tha se sa u kthyen, por eksperti i kriminologjisë tha për AP-në se një “numër i rëndësishëm” përfundoi përsëri pas grilave pas kryerjes së krimeve të reja për vite më pas.

Romanova nga Rusia prapa hekurave thotë se ka pasur shumë episode shqetësuese që përfshijnë të dënuar që kthehen në jetën civile pas një qëndrimi në Ukrainë.

Zyrtarët e zbatimit të ligjit dhe drejtësisë që shpenzuan kohë dhe burime për të ndjekur penalisht këta kriminelë mund të ndihen të poshtëruar duke parë shumë prej tyre të ecin të lirë pa kryer dënimin, tha ajo.

“Ata shohin se puna e tyre nuk është e nevojshme”, ka shtuar Romanova.

Disa të dënuar që janë kapur duke kryer krime pasi kthehen në shtëpi ndonjëherë përpiqen t’i kthejnë tavolinat e policisë duke i akuzuar ata për diskreditim të atyre që luftuan në Ukrainë - tani një krim i rëndë në Rusi, tha ajo.

E pyetur nëse kjo i pengon ata në zbatimin e ligjit, Romanova tha: “Ju vini bast. Një prokuror nuk dëshiron të shkojë në burg për 15 vjet”.

Yana Gelmel, avokate dhe avokate e të drejtave, e cila gjithashtu punon me të dënuarit, ka thënë në një intervistë se ata që kthehen nga Ukraina shpesh veprojnë çuditshëm, duke kërkuar trajtim të veçantë për “mbrojtjen e atdheut”.

Ajo përshkruan një jetë të zymtë në burgjet e Rusisë, me dhunë të shfrenuar dhe të pandërprerë, izolim ekstrem, nënshtrim të vazhdueshëm ndaj rojave dhe një hierarki të rreptë midis të burgosurve. Për të burgosurit në ato kushte, “si do të ishte gjendja mendore?”, pyeti Gelmel.

Shtoni traumën e të qenit i hedhur në betejë – veçanërisht në vende si Bakhmuti në Ukrainën lindore, konflikti më i gjatë dhe më i përgjakshëm, ku nga trupat e “Wagnerit” vdiqën me mijëra.

“Imagjinoni - ai shkoi në luftë. Nëse ai mbijetoi e pa kaq shumë gjëra atje. Në çfarë gjendjeje do të kthehet?”, ka shtuar ajo.

Ndërkohë, rekrutimi i burgjeve për detyrë në Ukrainë me sa duket vazhdon – jo nga “Wagner”, thonë grupet e të drejtave. Ministria e Mbrojtjes tani po kërkon vullnetarë atje dhe u ofron atyre kontrata.

Romanova ka theksuar se ministria kishte rekrutuar rreth 15 mijë të dënuar që nga qershori, megjithëse zyrtarët atje nuk iu përgjigjën një kërkese për koment.

Ndryshe nga “Wagneri”, Ministria e Mbrojtjes së shpejti do të ketë baza ligjore -- ligjet që lejojnë regjistrimin e të dënuarve në shërbimin kontraktual janë miratuar me shpejtësi nga parlamenti dhe janë nënshkruar nga Putin javën e kaluar.

Dhe ndryshe nga “Wagner”, ministria po ofron kontrata 18-mujore, por shumë rekrutëve nuk u është dhënë asgjë për të nënshkruar, duke përfunduar në një pozicion të pasigurt, ka thënë Romanova.

Entuziazmi mes të burgosurve për të shërbyer nuk është zbehur, tha ajo, edhe pasi mijëra u vranë në fushën e betejës.

Edhe Botë 5 muaj më parë Rusia ofron para, liron të burgosur dhe josh të huaj për t’i plotësuar trupat e veta në Ukrainë

“Ruleta ruse është loja jonë e preferuar”, është shprehur Romanova e zbehur. “Argëtim kombëtar”.

Përktheu: Blerta Haxhiu