Planet e reja të CIA-s kundër terrorizmit

CIA ka pasur një rol në Afganistan për më shumë se 30 vjet, që daton nga koha kur ndihmoi rebelët që luftonin Bashkimin Sovjetik nga 1979 deri më 1989. Gjatë luftës amerikane thuhet se kishte kryer sulme kundër terroristëve dhe kishte trajnuar luftëtarët afganë në grupe të njohura si ekipet e ndjekjes së terrorizmit. Këto ekipe ua fusin tmerrin shumë afganëve dhe janë përfshirë në vrasjen e civilëve.

Lufta njëzetvjeçare në Afganistan ua ka mundësuar spiunëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës që të mbikëqyrin me lehtësi grupet terroriste që mund të përdorin edhe një herë shtetin afgan për të planifikuar sulme në tokën amerikane. Mirëpo kjo do të përfundojë së shpejti.

Tërheqja e trupave amerikane nga Afganistani po i lë agjencitë e inteligjencies duke u përpjekur për mënyra të tjera për të monitoruar dhe ndaluar terroristët. Ata do të duhej të vareshin më shumë nga teknologjia dhe aleatët e tyre në qeverinë afgane - edhe pse ajo përballet me një të ardhme gjithnjë e më të pasigurt pasi të largohen forcat e SHBA-së dhe NATO-s.

“Ju mund të mos jeni i verbër, por ju do të jeni të verbër ligjërisht”, thotë Mike Waltz, republikan anëtar i Dhomës së Përfaqësuesve. Waltz në një intervistë thotë se forcat amerikane do të jenë në gjendje të zbulojnë kërcënimet, por do t’u duhet të përgjigjeshin me më pak inteligjencë dhe operacione më komplekse nga bazat jashtë vendit.

Tërheqja nga Afganistani u urdhërua nga presidenti Joe Biden. Ai ka thënë se është koha për t’i dhënë fund luftës më të gjatë të Amerikës pas dy dekadash të një konflikti që la të vdekur 2 mijë e 200 ushtarë amerikanë dhe 38 mijë civilë afganë, me kosto sa 1 trilion dollarë.

Pasiguri e madhe

Edhe Botë 3 j. më parë Dhjetëra të vrarë nga sulmet e Pakistanit në Afganistan

Por kjo tërheqje vjen me shumë pasiguri teksa talebanët e ringjallur po pushtojnë terrenin. Gjithashtu po rritet frika se vendi mund të përfshihet së shpejti në luftë civile. Shtetet e Bashkuara janë ende duke punuar në marrëveshjet për të mbështetur forcat kundër terrorizmit në rajon dhe evakuimin e mijëra përkthyesve dhe afganëve të tjerë që ndihmuan luftën amerikane.

Drejtori i CIA-s, William Burns, dëshmoi në prill se militantët e Al-Kaidas dhe ISIS-i janë ende duke operuar në Afganistan dhe “mbeten të vendosur për të rimarrë kontrollin për të sulmuar caqet e SHBA-së”.

“Kur të vijë koha që Ushtria amerikane të tërhiqet, aftësia e Qeverisë amerikane për të mbledhur informacione dhe për të vepruar ndaj kërcënimeve do të zvogëlohet. Ky është thjesht një fakt”, kishte thënë Burns. Ai kishte shtuar se CIA dhe agjencitë e tjera të SHBA-së “mbajnë një grup aftësish” për të monitoruar dhe ndaluar kërcënimet.

Burns bëri një vizitë të fshehtë në Afganistan në prill dhe siguroi zyrtarët afganë se SHBA-ja do të qëndronte e angazhuar në përpjekjet kundër terrorizmit, sipas dy zyrtarëve të njohur me vizitën.

Roli i CIA-s

CIA ka pasur një rol në Afganistan për më shumë se 30 vjet, që daton nga koha kur ndihmoi rebelët që luftonin Bashkimin Sovjetik nga 1979 deri më 1989. Gjatë luftës amerikane thuhet se kishte kryer sulme kundër terroristëve dhe kishte trajnuar luftëtarët afganë në grupe të njohura si ekipet e ndjekjes së terrorizmit. Këto ekipe ua fusin tmerrin shumë afganëve dhe janë përfshirë në vrasjen e civilëve.

Associated Press raportoi në prill se CIA po përgatitej të kalonte kontrollin e atyre ekipeve në gjashtë provinca te shërbimi inteligjent afgan, i njohur si Drejtoria Kombëtare e Sigurisë. Mbyllja e posteve pranë kufijve të Afganistanit me Iranin dhe Pakistanin do ta bëjë më të vështirë monitorimin e grupeve armiqësore që veprojnë në ato zona dhe tërheqja e amerikanëve nga agjencitë afgane mund të përkeqësojë tashmë problemet shqetësuese me korrupsionin, thonë ekspertët.

Washingtoni ka kohë që lufton për të mbledhur inteligjencë edhe nga aleatët e saj në Afganistan. Në vitet e para të konfliktit SHBA-ja u tërhoq në rivalitete që rezultuan në objektiva që drejtoheshin nga zgjidhja e rezultateve midis fraksioneve në vend.

Gjenerallejtënanti në pension, Robert Ashley, i cili drejtoi Agjencinë e Inteligjencës së Mbrojtjes nga 2017 në 2020, thotë se autoritetet amerikane mund të jenë në gjendje të zëvendësojnë disa gjurmë të humbura me komunikime të përgjuara, si dhe informacione në dispozicion për publikun të postuara në internet, veçanërisht me rritjen e përdorimit të telefonave të mençur krahasuar me vitet 1990. Dhe ndërsa forcat afgane janë lëkundur kundër talebanëve, ato gjithashtu mund të japin informacion të vlefshëm, thotë Ashley.

Edhe Botë 1 muaj më parë Dëshpërimi i vajzave të reja në Afganistan nga privimi i mundësisë për t’u shkolluar

“Ne nuk duhet ta nënvlerësojmë aftësinë e tyre për të kuptuar të vërtetën themelore”, thotë Ashley, tani anëtar në Qendrën për një Siguri të Re Amerikane. “Janë natyra, kultura dhe gjuha e tyre”.

Ish-zyrtarë dhe ekspertë të inteligjencës vunë në dukje se CIA dhe agjencitë e tjera tashmë duhet të punojnë pa një prani ushtarake në vendet e tjera ku grupet militante kërcënojnë amerikanët.

Jason Crow ligjvënës demokrat nga Colorado dhe ish-ushtar në Afganistan thotë se burimet njerëzore në Afganistan tashmë janë të kufizuara dhe SHBA-ja sot ka aftësi monitoruese që nuk i kishte dy dekada më parë.

“Ende do të jetë shumë e vështirë”, thotë Crow. “Kur nuk keni çizme në tokë, sigurisht që është më sfiduese, por ne kemi aftësi dhe gjëra që na lejojnë të plotësojmë atë sfidë. Thjesht bëhet pak më e vështirë”.

Sfida e SHBA-së

Crow dhe Walsz janë midis një grupi ligjvënësish dypartiakë të cilët kanë shtyrë Shtëpinë e Bardhë të përpunojë shpejt vizat për mijëra përkthyes dhe afganë të tjerë që ndihmuan forcat amerikane. Më shumë se 18 mijë aplikime janë në pritje. Zyrtarë të lartë të SHBA-së kanë thënë që administrata ka në plan të kryejë një evakuim më vonë, këtë verë, por nuk është vendosur për një vend apo vende për atë që po cilësohet si zhvendosje e përkohshme e afganëve që ndihmuan qeverinë dhe ushtrinë amerikane.

Mosdalja zot ndaj afganëve që presin për viza mund të ketë “një efekt të jashtëzakonshëm tronditës mbi njerëzit që punojnë me ne”, thotë Waltz.

Analistët kanë mendime tjera se çfarë të presin nga talebanët nëse do të konsolidonin kontrollin mbi vendin. Zyra e drejtorit të Inteligjencës Kombëtare njoftoi në maj se “dëshirat e talebanëve për ndihmë të huaj dhe legjitimitet mund të moderojnë paksa sjelljen e tyre me kalimin e kohës”, nxitur pjesërisht nga vëmendja ndërkombëtare dhe përhapja e telefonave të mençur.

Edhe Botë 2 muaj më parë Shitja e fëmijëve për të mbijetuar: Afganët detyrohen të marrin vendime të vështira

Por Colin Clarke, drejtor i politikës dhe hulumtimit në Soufan Group, thotë se ai priste që talebanët të vazhdonin strehimin e Al-Kaidës dhe se është i shqetësuar për një kryengritje të mundshme që mund të inkurajojë ekstremistët dhe të bëhet një konflikt rajonal i ngjashëm me atë që ndodhi në Irak pas tërheqjes amerikane atje.

“Unë dua që ne të tërhiqemi nga Afganistani në teori dhe të jemi të sigurt”, thotë ai. “Kjo thjesht nuk është nga analiza ime se çfarë do të ndodhë”.