Pakica alavite në Siri në frikë nga rrëmbimet e grave dhe vajzave

Një hulumtim i “New York Times” ka zbuluar se rrëmbimet e grave dhe vajzave nga pakica alavite në Siri janë më të shpeshta dhe më brutale sesa që ka pranuar qeveria. Shumë nga viktimat kanë raportuar se janë marrë me forcë nga persona të armatosur, shpesh pranë shtëpive të tyre ose gjatë aktiviteteve të përditshme. Sipas dëshmive dhe organizatave të të drejtave të njeriut, një pjesë e këtyre rrëmbimeve lidhet me motive sektare dhe synon frikësimin e komunitetit alavit. Ndërkohë, autoritetet shpesh i minimizojnë rastet ose i paraqesin si incidente të fabrikuara, duke rritur mosbesimin e familjeve ndaj institucioneve. Pasojat për viktimat janë të rënda, duke përfshirë trauma të thella psikologjike dhe vështirësi në rikthimin në jetën normale

(New York Times) - Një 16-vjeçare u largua nga shtëpia e saj në veriperëndim të Sirisë majin e kaluar për të shkuar në një dyqan dhe më pas u zhduk pa gjurmë.

Pas disa javësh, një person anonim telefonoi familjen e saj dhe u tha se e kishte vajzën dhe do ta lironte vetëm nëse paguanin një shumë të madhe parash.

Familja pagoi shpërblimin dhe vajza u kthye në gusht, më shumë se 100 ditë pas zhdukjes. Ajo tregoi se ishte mbajtur në kushte shumë të vështira, në një vend të mbyllur dhe të lagësht, ku ishte keqtrajtuar vazhdimisht.

Një kontroll mjekësor pas kthimit zbuloi edhe një fakt tronditës: ajo ishte shtatzënë.

Që kur rebelët rrëzuan regjimin e Bashar al-Assadit në fund të vitit 2024, familje dhe aktivistë kanë ngritur shqetësime në rrjetet sociale për zhdukjen ose rrëmbimin e grave dhe vajzave nga komuniteti alavi në Siri. Shumë besojnë se ato mund të jenë në shënjestër si pasojë e tensioneve të mëparshme, pasi edhe vetë Assadi i përkiste këtij komuniteti.

Qeveria i ka mohuar këto pretendime, duke thënë se ka konfirmuar vetëm një rast të tillë.

Megjithatë, një hulumtim i “The New York Times”, i bazuar në dhjetëra intervista me persona të përfshirë, sugjeron se këto raste mund të jenë më të shpeshta dhe shpesh të rënda.

Sipas këtij hulumtimi, janë verifikuar rrëmbimet e disa grave dhe vajzave, si dhe raste të tjera të izoluara. Disa prej tyre kanë raportuar abuzime të rënda gjatë periudhës së mbajtjes, ndërsa disa janë kthyer shtatzëna.

Në një rast tjetër, familja e një gruaje ka thënë se kishte paguar një shumë të madhe parash për lirimin e saj, por ajo nuk u kthye. Ndërsa një grua 24-vjeçare ka treguar se ishte mbajtur për disa javë në kushte shumë të këqija dhe ishte keqtrajtuar fizikisht dhe psikikisht.

Aktivistët kanë thënë se mund të ketë edhe shumë raste të tjera, por është e vështirë të konfirmohen, pasi viktimat dhe familjet e tyre kanë frikë të flasin.

Poshtërimi i alavitëve

Shumica e personave që folën për “The New York Times” kanë kërkuar të mbeten anonimë për arsye sigurie, dhe gazeta nuk i ka publikuar identitetet e viktimave për të njëjtën arsye.

Këto ngjarje ndodhin në një klimë mosbesimi midis komunitetit alavi, që përbën rreth një të dhjetën e popullsisë së Sirisë, dhe autoriteteve të reja.

Në marsin e kaluar, tensionet çuan në përplasje të dhunshme në veriperëndim të vendit, ku humbën jetën rreth 1.400 persona, sipas një hetimi të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. Raporti ka sugjeruar se edhe disa forca të sigurisë mund të kenë qenë të përfshira, duke rritur frikën te ky komunitet.

Shumë familje të prekura kanë thënë se rastet e tyre nuk janë trajtuar me seriozitet nga autoritetet.

Nga ana tjetër, zëdhënësi i Ministrisë së Brendshme ka deklaruar se nuk mund të komentojë mbi këto pretendime pa prova konkrete dhe emra të verifikueshëm. Ai ka shtuar se disa nga pretendimet mund të jenë të pasakta ose të vështira për t’u vërtetuar.

Ai ka thënë se i qëndron prapa një hetimi qeveritar të publikuar në nëntor, i cili shqyrtoi 42 raste të raportuara rrëmbimesh dhe gjeti se vetëm një prej tyre ishte “i vërtetë”.

Në rastet e tjera, sipas tij, gratë ishin të përfshira në prostitucion ose krime të tjera, kishin ikur me të dashur ose po largoheshin nga probleme familjare. Ai ka thënë se ato dhe familjet e tyre më pas pretendonin se ishin rrëmbyer për të shmangur stigmën shoqërore.

Viktimat e rrëmbimeve dhe të afërmit e tyre megjithatë kanë paraqitur një situatë krejt ndryshe: gra dhe vajza të kapura nga burra të armatosur pranë shtëpive të tyre ose gjatë kryerjes së punëve të përditshme.

Ato kanë raportuar se ishin marrë nga sirianë të tjerë ose nga xhihadistë të huaj që kishin ardhur në Siri gjatë luftës civile 13-vjeçare, me shpresën për të krijuar një shtet islamik. Shumë gra dhe vajza kanë thënë se rrëmbyesit i kishin fyer alavitët, duke deklaruar se i konsideronin të lejueshëm për t’u grabitur dhe përdhunuar - një pikëpamje e përhapur nga ekstremistët islamikë.

Një grua 33-vjeçare u rrëmbye nga katër burra të armatosur verën e kaluar, sipas saj dhe dy personave të tjerë të përfshirë në rast. Si shumë të tjera, ajo ka kujtuar se rrëmbyesit e pyetën nëse ishte alavite. Ajo ishte shprehur pozitivisht dhe ata iu përgjigjën: “do të kalojmë mirë”.

“Ata donin të poshtëronin alavitët”, ka thënë ajo.

Rima Flihan, drejtoreshë ekzekutive e Syrian Feminist Lobby, një organizatë jofitimprurëse që ndjek rastet e rrëmbimeve, ka deklaruar se hakmarrja sektare ishte shtysa kryesore.

“Është sistematike dhe synon këtë komunitet”, ka thënë ajo. “Po përpiqen ta bëjnë komunitetin të pambrojtur”.

Gazeta ka dokumentuar gjithashtu pesë raste të grave alavite që janë zhdukur dhe mbeten të pagjetura, megjithëse nuk ishte e mundur të përcaktohej nëse ishin rrëmbyer.

Njëra prej tyre, Etab Jadid, 41 vjeç, qe zhdukur në maj pasi bleu akullore pranë bregdetit mesdhetar të Sirisë, sipas nënës së saj, Rabiha Shabbah. Familja e pati raportuar zhdukjen në polici, por nuk ka marrë asnjë informacion dhe nuk është kontaktuar nga rrëmbyes të mundshëm.

Gazeta nuk ka arritur ta verifikojë në mënyrë të pavarur të gjitha detajet e rasteve, por ato përputheshin ose kishin ngjashmëri të forta me raste të dokumentuara nga organizata të të drejtave të njeriut. Amnesty International pati thënë në korrik se kishte raporte të besueshme për 36 rrëmbime të ngjashme dhe kishte dokumentuar tetë raste.

Traumat

Në gusht, një komision i OKB-së pati deklaruar se kishte dokumentuar gjashtë raste të tilla dhe kishte marrë “raporte të besueshme” për dhjetëra të tjera që po hetoheshin.

Syrian Feminist Lobby ka numëruar 80 gra dhe vajza alavite të zhdukura që nga fillimi i vitit 2025, ka thënë Flihan. Njëzet e gjashtë prej tyre janë konfirmuar si rrëmbime, përfshirë gra që kanë pësuar abuzim fizik ose psikologjik.

Dhjetë janë kthyer në shtëpi, tri janë ende të zhdukura dhe për 13 të tjera nuk dihet statusi. Ajo ka shtuar se qeveria nuk i ka mbështetur ato që janë kthyer.

“Ato më shumë i turpërojnë gratë sesa i shohin si të mbijetuara”, ka thënë ajo.

Të gjitha familjet që kanë folur, janë shprehur se i kishin raportuar rastet te forcat e sigurisë. Ndërsa disa kishin hasur në oficerë mirëkuptues, shumë të tjerë kanë thënë se ishin përballur me mosbesim ose akuza pa prova se vajzat kishin përdorur drogë ose kishin ikur me të dashurit.

Disa oficerë u kishin thënë familjeve të atyre që ishin kthyer të gënjenin për atë që kishte ndodhur.

Walaa Ismael, 24 vjeçe, ka thënë se u rrëmbye pranë universitetit ku studionte në qytetin qendror të Homsit në maj. Rrëmbyesit patën kërkuar një shpërblim prej 15.000 dollarësh, por e liruan pasi aktivistët përhapën lajmin për zhdukjen e saj dhe nëna e saj e ve u kishte thënë se nuk mund të paguante.

Ajo i ka përshkruar rrëmbyesit si kriminelë të motivuar nga paratë, jo nga arsye sektare. Pas kthimit, ka thënë se oficerët e sigurisë i kërkuan familjes të thoshin se ajo kishte qenë duke vizituar një shoqe.

“Unë thashë jo”, ka kujtuar nëna e saj. “Publikova një video për t’u treguar të gjithëve çfarë ndodhi”.

Një hetues policie, që ka folur në kushte anonimiteti, ka thënë se kishte punuar në 10 raste rrëmbimesh dhe se nëntë prej tyre kishin qenë “të rreme”. Një ishte real, dhe gruaja ishte kthyer shtatzënë.

“I shkatërroi jetën”, ka thënë ai.

Shumë nga gratë dhe vajzat që janë kthyer kanë thënë se vuajnë nga trauma që u ka prishur arsimimin, karrierën dhe gjumin. Disa janë ndarë nga bashkëshortët dhe disa kanë ikur nga Siria nga frika se rrëmbyesit mund të kthehen.

Një 19-vjeçare u mbajt për disa ditë verën e kaluar nga një xhihadist i huaj. Që atëherë, ajo ka thënë se është bërë depresive, ka humbur interesin për sportin dhe ka braktisur planet për universitet.

“Dikur dilja me shoqet, por tani nuk dua të dal nga dhoma”, ka thënë ajo. “Kam frikë nga njerëzit përreth”.

Një vajzë 16-vjeçare shtatzënë u ka thënë personave të afërt se rrëmbyesit i kishin dhënë pilula gjumi dhe kishin lejuar të huaj ta përdhunonin. Ajo u lirua për një shpërblim prej rreth 2.500 dollarësh dhe u kthye tek familja e saj, punëtorë të varfër bujqësorë.

Aborti është i paligjshëm në Siri, edhe në rastet e përdhunimit. Ajo megjithatë donte ta mbante fëmijën.

“Është fëmija im”, ka thënë ajo. “Çfarë faji ka ai?”

Në shkurt, ajo ka lindur një vajzë të shëndetshme.