Lufta e Putinit po i përçan aleatët perëndimorë të Ukrainës

Ndërsa qeveritë perëndimore përballen me inflacionin në rritje dhe kostot e energjisë, vendet duke përfshirë Italinë dhe Hungarinë, kanë bërë thirrje për armëpushim të shpejtë. Kjo mund të hapë rrugën për zvogëlimin e sanksioneve dhe t'i japë fund bllokadës së porteve ukrainase që ka përkeqësuar krizën e sigurisë ushqimore për më të varfrit në botë. Megjithatë, Ukraina, Polonia dhe vendet baltike paralajmërojnë se Rusisë nuk duhet t'i besohet dhe thonë se armëpushimi do t'ia mundësonte asaj të konsolidojë fitoret territoriale, të rigrupohet dhe të nisë më shumë sulme në front

Paris/Berlin/Washington – A është më mirë të bisedojmë me presidentin rus Vladimir Putin për pushtimin e tij në Ukrainë apo ta izolojmë atë? A duhet të bëjë Kievi lëshime për t'i dhënë fund luftës, apo kjo do ta trimëronte Kremlinin? A ia vlejnë sanksionet e shtuara ndaj Rusisë duke ditur dëmin kolateral?

Këto janë disa nga pyetjet që testojnë aleancën ndërkombëtare që u mblodh me shpejtësi rreth Ukrainës në ditët pas pushtimit rus, por që, tre muaj pas luftës, po tensionohet, thanë zyrtarët dhe diplomatët për Reuters.

Shenjat e ndarjes së madhe

Ndërsa qeveritë perëndimore përballen me inflacionin në rritje dhe kostot e energjisë, vendet duke përfshirë Italinë dhe Hungarinë, kanë bërë thirrje për armëpushim të shpejtë. Kjo mund të hapë rrugën për zvogëlimin e sanksioneve dhe t'i japë fund bllokadës së porteve ukrainase që ka përkeqësuar krizën e sigurisë ushqimore për më të varfrit në botë.

Megjithatë, Ukraina, Polonia dhe vendet baltike paralajmërojnë se Rusisë nuk duhet t'i besohet dhe thonë se armëpushimi do t'ia mundësonte asaj të konsolidojë fitoret territoriale, të rigrupohet dhe të nisë më shumë sulme në front.

Edhe Botë 1 muaj më parë “Ata janë të izoluar… janë vetëm” - Zelensky flet për Rusinë dhe gënjeshtrat e Putinit

Rusët kanë "përhapur narrativën se kjo do të ishte një luftë rraskapitëse, ne duhet të ulemi rreth tryezës dhe të kërkojmë konsensus", tha një zyrtar i lartë ukrainas për Reuters.

Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Lloyd Austin, ka thënë se dëshiron që Rusia të "dobësohet" dhe presidenti Joe Biden bëri thirrje që Putini të ndiqet penalisht për krime lufte. Kryeministri britanik, Boris Johnson, thotë se Kievi nuk duhet të jetë i armatosur për të pranuar një marrëveshje të keqe paqeje dhe se Ukraina "duhet të fitojë".

Franca e Gjermania me dy mendje

Gjermania dhe Franca kanë mbetur më të paqarta, duke u zotuar të ndalojnë Putinin të fitojë në vend që ta mposhtin atë, ndërsa në të njëjtën kohë mbështesin sanksionet e reja të ashpra.

"Pyetja që shtrohet është nëse po i kthehemi Luftës së Ftohtë apo jo. Ky është ndryshimi midis Bidenit, Johnsonit dhe neve", i tha Reuters një aleat i presidentit francez, Emmanuel Macron.

Rusia nisi atë që e quan një "operacion special" në Ukrainë në shkurt, duke thënë se ishte i nevojshëm për të çliruar vendin nga nacionalistët e rrezikshëm dhe për të degraduar aftësitë ushtarake të Ukrainës - synime që Perëndimi i denoncoi si pretekst të pabazë.

Moska që atëherë ka argumentuar se mbështetja ushtarake nga Uashingtoni dhe aleatët po e zvarrit luftën dhe po e pengon Ukrainën nga bisedimet e paqes. Në mars, Kremlini i kërkoi Ukrainës të ndërpresë veprimet ushtarake, të ndryshojë kushtetutën e saj për të ruajtur neutralitetin, të njohë Krimenë si ruse dhe të njohë zonat lindore të kontrolluara nga separatistët si shtete të pavarura si kusht për paqen.

Burimet ukrainase dhe franceze, si dhe zyrtarë në vende të tjera të konsultuara nga Reuters për këtë shkrim, kërkuan anonimitetin për të folur lirshëm për politikat e ndjeshme diplomatike dhe të sigurisë.

Ndarjet mund të bëhen më të theksuara pasi sanksionet dhe lufta dëmtojnë ekonominë globale, duke rrezikuar reagime të brendshme dhe duke i shkuar në favor Putinit.

"Ishte e qartë që në fillim se do të bëhet gjithnjë e më e vështirë me kalimin e kohës - lodhja nga lufta po vjen”, tha kryeministrja estoneze Kaja Kallas në një intervistë për CNN.

"Mund të ketë dallime midis atyre vendeve që kanë fqinjë shumë më të mirë se ne, dhe atyre që kanë një histori të ndryshme si ne, vendet baltike dhe Polonia”.

 Afrimi i Putinit

Macron ka paralajmëruar se çdo paqe nuk duhet të "poshtërojë" Rusinë siç bëri për Gjermaninë në 1918.

Ai, ashtu si kancelari gjerman, Olaf Scholz, i ka mbajtur të hapura kanalet e komunikimit me Kremlinin, duke shkaktuar tronditje në vende më të ashpra. Presidenti i Polonisë i krahasoi thirrjet me bisedën me Adolf Hitlerin gjatë Luftës së Dytë Botërore.

"Ne do të duhet të merremi me zotin Putin në një moment, përveç nëse do të ketë një grusht shteti në pallat. Dhe aq më tepër sepse kjo luftë duhet të jetë sa më e shkurtër që të jetë e mundur", tha aleati i Macronit.

Scholzi tha se telefonatat e tij dhe të Macronit me Putinin u përdorën për të përcjellë mesazhe të qarta dhe ka theksuar se sanksionet ndaj Rusisë nuk do të përfundonin nëse Putini nuk tërhiqte trupat dhe të binte dakord për një marrëveshjeje paqeje të pranueshme për Kievin.

Edhe Botë 4 muaj më parë Zelensky: Heqja e sanksioneve ndaj naftës ruse nuk ndihmon në përfundimin e luftës në Ukrainë

Megjithatë, një anëtar nga ekipi i Scholzit i tha Reuters se formulimi i Macron kishte qenë "i pafat". Disa diplomatë francezë gjithashtu kanë shprehur privatisht rezerva për qëndrimin e Macronit, duke thënë se ai rrezikon të largojë Ukrainën dhe aleatët e Evropës Lindore.

Ndërsa është mirënjohëse për mbështetjen e Perëndimit, Ukraina ka nxitur sugjerimet se duhet të lëshojë territorin si pjesë e një marrëveshjeje armëpushimi dhe ndonjëherë ka vënë në pikëpyetje nëse aleatët e saj ishin të bashkuar siç duhet kundër Rusisë.

Evropës i duhet një tjetër Churchill

Paralajmërimi i Macronit për të mos poshtëruar Rusinë e shtyu ministrin e Jashtëm të Ukrainës, Dmytro Kuleba, të paralajmëronte se Franca po poshtëronte vetëm veten dhe marrëdhëniet e Kievit me Scholzin kanë qenë të ftohta.

"Ne nuk kemi një Churchill në të gjithë Bashkimin Evropian. Ne nuk kemi asnjë iluzion për këtë", tha zyrtari i lartë ukrainas, duke iu referuar kryeministrit britanik të kohës së luftës, Winston Churchill.

Një zyrtar i presidencës franceze tha se "nuk ka frymë koncesioni në lidhje me Putinin apo Rusinë në atë që thotë presidenti". Franca donte një fitore të Ukrainës dhe rikthimin e territoreve ukrainase, tha zyrtari, dhe dialogu me Putinin nuk ishte "për të bërë kompromis, por për të thënë gjërat siç i shohim ne".

Një zyrtar i administratës amerikane tha se Uashingtoni ishte më i zëshëm në skepticizmin e tij për Rusinë që vepron në mirëbesim, por mohoi se kishte "ndryshim strategjik" midis aleatëve.

Një zëdhënës i Departamentit të Shtetit i tha Reuters se SHBA-ja, që po punon së bashku me aleatët, ka përkrahur Ukrainën - me sanksione, transferime armësh dhe masa të tjera - pavarësisht se kundërshtuesit që para pushtimit hodhën dyshime mbi unitetin e aleancës. Qëllimi, tha zëdhënësi, ishte të vinte Ukrainën në një pozicion të fortë për të negociuar.

Si të dobësohet Rusia?

Duke iu referuar komenteve të Austinit, zyrtari i parë tha se Uashingtoni nuk kishte ndërmend të ndryshonte udhëheqjen e Rusisë, por dëshironte ta shihte vendin të dobësuar deri në atë pikë sa të mos mund të kryente më një sulm të tillë ndaj Ukrainës.

"Të gjithë u përqendruan në pjesën e parë të asaj që tha Austin jo në pjesën e dytë. Ne duam ta shohim Rusinë të dobësuar në atë masë sa të mos mund ta bëjë më diçka të tillë", tha zyrtari.

Një burim i qeverisë gjermane tha se qëllimi i Austinit për të dobësuar Rusinë ishte problematik. Ishte për të ardhur keq që ministrja e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, nga partneri i koalicionit të Scholzit, të Gjelbrit, e kishte miratuar këtë synim, tha burimi, sepse ai e ndërlikonte çështjen se kur mund të hiqen ndonjëherë sanksionet, pavarësisht nëse Ukraina do të bjerë dakord për një marrëveshjeje paqe apo jo.

Burimet e qeverisë gjermane thanë gjithashtu se ishin të shqetësuar se disa në Perëndim mund të përpiqen ta nxisin Ukrainën për qëllime joreale ushtarake, duke përfshirë rimarrjen e gadishullit të Krimesë të aneksuar nga Rusia më 2014, që mund të zgjasë konfliktin.

Baerbock ka thënë publikisht se sanksionet do të duhet të mbeten në fuqi derisa trupat ruse të tërhiqen nga Krimeja.

Ndërkohë, ambasadori i Ukrainës në Gjermani e ka kritikuar vazhdimisht Gjermaninë për zvarritjen e saj për dërgimin e armëve të rënda Ukrainës, megjithëse Berlini ka mbrojtur me forcë të dhënat e mbështetjes ushtarake.

Edhe Botë 5 muaj më parë Rusia po paguan për një gabim fatal në llogaritjet lidhur me Ukrainën

Këshilltari i lartë i presidentit Volodymyr Zelensky, Mykhailo Podolyak, sinjalizoi zhgënjimin e Ukrainës: "Rusia nuk duhet të fitojë, por ne nuk do të japim armë të rënda - kjo mund të ofendojë Rusinë. Putini duhet të humbasë, por le të mos vendosim sanksione të reja. Miliona do të vdesin nga uria, por ne nuk jemi gati për autokolona ushtarake me grurë", shkroi ai në Twitter më 31 maj.

"Rritja e çmimeve nuk është më e keqja që pret një botë demokratike me një politikë të tillë", tha ai.