I mbijetoi për vite represionit politik në Rusi, deri kur në derë i trokitën burrat e maskuar

Boris B. Nadezhdin, një nga kundërshtarët më të zëshëm të luftës në Ukrainë, thotë se e di pse u ndalua nga autoritetet. “Në udhëheqjen tonë mbizotërojnë paniku dhe kaosi”, shprehet ai, ndërsa rasti i tij shihet si pjesë e shtimit të presionit ndaj zërave kritikë dhe opozitës përpara zgjedhjeve parlamentare në Rusi.

Kur burra të maskuar trokitën me forcë në derën e shtëpisë së tij, në periferi të Moskës, disa ditë më parë, Boris B. Nadezhdin e konsideroi këtë veprim si të panevojshëm. Vetëm pak ditë më parë ai ishte shpallur zyrtarisht “agjent i huaj”, një etiketim që i dha fund mbijetesës së tij shumëvjeçare në sistemin politik rus, i cili prej kohësh i burgos, i vret ose i detyron të mërgojnë shumicën e kundërshtarëve të tij politikë.

Tashmë, Nadezhdin, një kritik i hapur i luftës në Ukrainë, u ndalua për një kohë të shkurtër nga autoritetet dhe u akuzua për një shkelje të lehtë administrative. Kjo ndodhi më pak se tri javë pasi ai kishte regjistruar kandidaturën për zgjedhjet parlamentare të shtatorit, të parat që zhvillohen pas nisjes së pushtimit të plotë rus ndaj Ukrainës në vitin 2022.

Sipas Nadezhdinit, motivi i këtij veprimi është i qartë. “Kjo tregon se në udhëheqjen tonë mbizotërojnë paniku dhe kaosi”, tha ai gjatë një interviste me video nga shtëpia e tij.

Nga ana tjetër, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitri S. Peskov, mohoi çdo përfshirje të presidencës ruse, duke deklaruar se “asgjë nga kjo nuk ka lidhje me Kremlinin”.

Megjithatë, Nadezhdin beson se masat ndaj tij pasqyrojnë presionet gjithnjë e më të mëdha me të cilat përballet qeveria ruse, të gjitha të lidhura me luftën në Ukrainë. Sulmet me dronë kanë shkaktuar probleme në furnizimin me karburant dhe e kanë afruar luftën edhe në qytete si Moska dhe Shën Petersburgu. Në të njëjtën kohë, inflacioni po rritet ndjeshëm, ndërsa shpenzimet e mëdha ushtarake po rëndojnë ekonominë. Gjithashtu, pakënaqësia e qytetarëve ndaj kufizimeve të internetit është përhapur në mbarë vendin.

Edhe Botë 1 j. më parë Zelensky shkarkon ministrin e Mbrojtjes, shpërthejnë protestat në Ukrainë

Kontrolli në procesin zgjedhor

Përpjekja për ta heshtur Nadezhdinin tregon se autoritetet ruse nuk duan të lënë asgjë në dorë të rastësisë për zgjedhjet parlamentare. Edhe pse procesi zgjedhor kontrollohet në masë të madhe nga pushteti, ai mund të shërbejë si tregues i pakënaqësisë së opinionit publik. Nadezhdin ka qenë një nga zërat e rrallë kritikë që ka vazhduar të flasë hapur, pavarësisht viteve të represionit në rritje, por hapësira për kritika të tilla duket se po ngushtohet me shpejtësi.

Deri vonë, ai, i cili ka lidhje me disa nga bashkëpunëtorët më të afërt të presidentit Vladimir Putin, përfshirë strategun politik, Sergei Kiriyenko, kishte mundësi të kërkonte publikisht reforma demokratike dhe përfundimin e luftës.

Nadezhdin e nisi karrierën në administratën shtetërore gjatë viteve ‘90. Në vitin 2024 ai ndërmori një përpjekje të vështirë për të kandiduar për president, duke fituar mbështetjen e mijëra qytetarëve që u rreshtuan për të nënshkruar kandidaturën e tij. Megjithatë, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve deklaroi se ai nuk kishte mbledhur numrin e nevojshëm të nënshkrimeve dhe e përjashtoi nga gara, edhe pse nuk u arrestua dhe mbeti i lirë.

“Unë e di shumë mirë se jam ende gjallë dhe i lirë vetëm sepse nuk i kam kaluar dy vijat e kuqe”, pati deklaruar ai në një intervistë të dhënë në Moskë gjatë verës. Sipas tij, ai nuk e sulmon personalisht Vladimir Putinin, edhe pse kritikon politikat e tij, dhe nuk ka marrë kurrë financime nga jashtë.

Në intervistën e fundit me video, Nadezhdin pranoi se e ka ditur gjithmonë se shanset për ta çuar deri në fund kandidaturën e tij për parlament ishin shumë të vogla. Megjithatë, ai tha se synonte ta përdorte fushatën zgjedhore “për t’u treguar njerëzve të vërtetën dhe për të tërhequr vëmendjen ndaj situatës në vend”.

Por kjo mundësi tashmë ka marrë fund. Ditë më parë, autoritetet ruse e shpallën zyrtarisht “agjent të huaj”, një status që përdoret për të ndëshkuar kritikët e sistemit politik rus. Ky etiketim sjell ndalimin e angazhimit në politikë, media dhe arsim, detyrime të rënda për raportim financiar, si dhe stigmatizimin publik si person që vepron në interes të fuqive të huaja.

Po atë ditë, edhe organizata “Candidates’ HQ”, një rrjet aktivistësh që ndihmon kandidatët e pavarur në fushatat zgjedhore, u shpall “agjent i huaj”, me arsyetimin se kishte “përhapur informacione të rreme për vendimet e autoriteteve ruse”. Themeluesi i saj, Dmitri T. Kisiev, kishte qenë drejtuesi i fushatës së Nadezhdinit në përpjekjen e tij për zgjedhjet presidenciale të vitit 2024.

Për shkak se kandidatura e tij ishte regjistruar përpara se të merrte këtë status, Nadezhdin mund ta vazhdonte teknikisht fushatën zgjedhore. Megjithatë, edhe nëse do të fitonte një mandat deputeti, ligji nuk do ta lejonte të merrte detyrën. Pasoja e parë e menjëhershme ishte humbja e vendit të punës në universitet: pas 20 vjetësh si drejtues i Departamentit të Drejtësisë në Institutin e Fizikës dhe Teknologjisë në Moskë, atij iu ndalua të vazhdonte aktivitetin në mësimdhënie.

Autoritetet ruse nuk u ndalën me kaq. Të hënën e 13 korrikut, burra të maskuar të dërguar nga shteti e shoqëruan Boris Nadezhdinin në gjykatën pranë banesës së tij në Dolgoprudni, një periferi në veri të Moskës. Atje ai u akuzua për “shfaqje të simboleve ekstremiste”.

Sipas autoriteteve, shkelja e tij lidhej me një postim në kanalin e tij në Telegram, ku kishte shpërndarë një video të vitit 2023 nga kanali në YouTube i një tjetër aktivisti opozitar. Në minutën e 48-të të asaj videoje shfaqej për pak çaste simboli i konsideruar “ekstremist” nga autoritetet, një imazh i liderit të ndjerë të opozitës, Alexei A. Navalny.

“Demonstrim force”

Rrjeti politik i Navalnyt është shpallur nga autoritetet ruse si organizatë “terroriste” dhe “ekstremiste”. Ai vdiq në vitin 2024 në një koloni penale në Arktik. Vetë Navalny dhe qeveritë perëndimore kishin deklaruar më herët se ai ishte helmuar nga agjentë rusë.

Nadezhdin tha se fakti që autoritetet kërkuan me ngulm diçka për ta akuzuar tregon se ato janë të vetëdijshme për nivelin e lartë të pakënaqësisë mes qytetarëve rusë.

Edhe Botë 4 j. më parë Kritikët e Rusisë thonë se kritiku Sokurovi s’është mjaftueshëm kritik

“Ata po futen në xhepat, në dhomat e gjumit dhe në telefonat e njerëzve”, tha ai, duke iu referuar përkeqësimit të gjendjes ekonomike, masave kundër komunitetit LGBTIQ+, politikave për rritjen e lindshmërisë, si dhe ndërprerjeve të internetit dhe kufizimeve ndaj aplikacioneve të huaja.

Presioni ndaj Nadezhdinit është pjesë e një goditjeje më të gjerë ndaj politikanëve opozitarë, edhe atyre që nuk kishin pothuajse asnjë mundësi reale për të fituar një mandat në Dumën Shtetërore, dhomën e ulët të parlamentit rus.

“Kjo makineri di vetëm të ecë përpara duke shtypur gjithçka përreth dhe vepron pa asnjë përmbajtje, me egërsi dhe mizori”, tha gazetari me bazë në Moskë, Andrei V. Kolesnikov. “Ata nuk mund të lejojnë që në opozitë të shfaqen liderë të rinj politikë, të çfarëdo profili qofshin”.

Partia Yabloko, e vetmja parti e regjistruar zyrtarisht që ka kërkuar hapur përfundimin e luftës në Ukrainë, ka parë disa prej figurave të saj më të njohura të përjashtohen nga zgjedhjet me arsye të ngjashme me ato të përdorura kundër Nadezhdinit.

Edhe pse Yabloko nuk ka pasur përfaqësues në parlamentin federal që prej vitit 2003, ajo vazhdon të ketë deputetë në disa parlamente rajonale. Sipas zëdhënësit të partisë, Igor Yakovlev, tashmë partia ka humbur kandidatët e saj më të fortë si për zgjedhjet federale, ashtu edhe për ato rajonale.

“Disa prej tyre kanë fituar mandate për dekada me radhë”, tha Yakovlev në një intervistë telefonike nga Moska. “Janë politikanë shumë të njohur në rajonet e tyre dhe qytetarët vazhdojnë t’u japin votën”.

Zgjedhjet në Rusi krijojnë vetëm pamjen e një sistemi demokratik. Megjithatë, Yakovlev argumenton se prania e kandidatëve opozitarë në fletën e votimit mbetet e rëndësishme. Edhe nëse autoritetet manipulojnë rezultatet dhe publiku nuk mëson kurrë numrin real të votave, Kremlini mund të kuptojë më mirë humorin e elektoratit dhe, në raste të caktuara, të ndryshojë politikat e tij.

“Shpresojmë që kjo të ndikojë në njëfarë mënyre edhe në politikën e jashtme”, tha ai, duke iu referuar tërthorazi luftës në Ukrainë. “Shpresojmë gjithashtu që kjo të shpëtojë jetët e njerëzve që do të vdisnin nëse kjo situatë vazhdon”.

Yakovlev shtoi se drejtuesit e Yablokos kanë qenë të sinqertë me kandidatët, duke pranuar se nuk janë në gjendje t’i mbrojnë nga përndjekja politike. Megjithatë, sipas tij, nuk ka munguar gatishmëria e njerëzve për të kandiduar nën siglën e partisë.

Sipas analistit politik, Aleksandr Kynev, fushatat e opozitës mobilizojnë votues që, në rrethana normale, do të qëndronin pasivë dhe pa lidhje me ndonjë parti politike. Për këtë arsye, presioni ndaj kandidatëve opozitarë synon të pengojë këtë mobilizim dhe të frikësojë këdo që mund të mendojë të kandidojë në të ardhmen.

“Askush nuk dëshiron të shpallet ‘agjent i huaj’, t’i konfiskohet biznesi apo të përballet me pasoja të tjera të ngjashme”, tha ai. “Mënyra se si po trajtohen Yabloko dhe Nadezhdin është një demonstrim force”.

Edhe Partia Komuniste e Rusisë, e konsideruar pjesë e të ashtuquajturës “opozitë brenda sistemit”, pra një forcë që mbështet partinë në pushtet Rusia e Bashkuar në çështjet kyçe për Kremlinin, por mban qëndrime të ndryshme për tema të tjera, është përballur me presion.

Këtë muaj, një gjykatë në Shën Petersburg dënoi me 10 ditë arrest deputetin rajonal Ivan Apostolevsky, duke i pamundësuar kandidimin për parlamentin federal.

Edhe ai u akuzua për “shfaqje të simboleve ekstremiste”. Në rastin e tij, akuza lidhej me ripostimin, në vitin 2018, të disa postimeve në rrjetet sociale që përmbanin logot e Facebook dhe Instagram. Kompania mëmë e tyre, Meta, u shpall “organizatë ekstremiste” nga autoritetet ruse në vitin 2022.

Edhe Botë 1 muaj më parë BE-ja planifikon të ndalojë hyrjen në bllok të kujtdo që ka luftuar krah Rusisë në Ukrainë

Nadezhdin do të gjykohet për akuzat që rëndojnë ndaj tij. Për një shkelje të parë, akuza për “shfaqje të simboleve ekstremiste” dënohet me deri në 15 ditë burgim administrativ, ndërsa përsëritja e së njëjtës vepër mund të çojë në një dënim deri në katër vjet burgim.

Nadezhdin tha se për herë të parë po shqyrtonte mundësinë e largimit nga Rusia. Menjëherë pas kësaj, autoritetet e njoftuan se i ishte ndaluar të largohej nga vendi.