Personeli ushtarak evropian mbërrin në Grenlandë, ndërsa Trump thotë se SHBA-ja ka nevojë për ishullin

Përditësim, 18:10 - Një kontingjent i vogël ushtarak francez ka mbërritur në kryeqytetin e Grenlandës, Nuuk, thanë zyrtarët, ndërsa disa shtete evropiane po dislokojnë numër të kufizuar ushtarësh në një të ashtuquajtur mision zbulimi, transmeton “BBC”. 

Dislokimi i kufizuar, që përfshin gjithashtu forca  nga Gjermania, Suedia, Norvegjia, Finlanda, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar, vjen ndërsa presidenti i SHBA-së, Donald Trump, vazhdon të këmbëngulë në pretendimin e tij për ishullin arktik, i cili është territor gjysmë-autonom i Danimarkës.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se kontingjenti fillestar do të përforcohej së shpejti me “mjete tokësore, ajrore dhe detare”.

Diplomati i lartë Olivier Poivre d’Arvor e pa misionin si një sinjal të fortë politik: “Ky është një ushtrim i parë… do t’i tregojmë SHBA-së se NATO është e pranishme”. 

Poivre d’Arvor tha se dislokimi fillestar francez përfshinte 15 persona, disa orë pasi ministrat e jashtëm të Danimarkës dhe Grenlandës udhëtuan drejt Washingtonit për një takim me zëvendëspresidentin e SHBA-së, JD Vance, të mërkurën.

Pas takimit, ministri i Jashtëm danez Lars Lokke Rasmussen tha se, ndonëse bisedimet ishin konstruktive, mbetej një “mosmarrëveshje themelore” mes palëve dhe më pas kritikoi përpjekjen e Trumpit për ta blerë Grenlandën.

Trump, ndërkohë, e dyfishoi përpjekjen e tij për ta vënë Grenlandën nën kontrollin e SHBA-së, duke u thënë gazetarëve në Zyrën Ovale: “Ne na duhet Grenlanda për sigurinë kombëtare”. Edhe pse nuk e përjashtoi përdorimin e forcës, ai tha vonë të mërkurën se mendonte se diçka mund të zgjidhej me Danimarkën.

“Problemi është se nuk ka asgjë që Danimarka mund të bëjë nëse Rusia ose Kina duan ta pushtojnë Grenlandën, por ka gjithçka që ne mund të bëjmë. Këtë e mësuat javën e kaluar me Venezuelën”.

Kryeministri polak Donald Tusk tha se Polonia nuk po planifikon t’i bashkohet dislokimit ushtarak evropian në Grenlandë, por paralajmëroi se çdo ndërhyrje ushtarake amerikane atje “do të ishte një katastrofë politike”.

“Një konflikt ose përpjekje për aneksim të territorit të një anëtari të NATO-s nga një tjetër anëtar i NATO-s do të ishte fundi i botës siç e njohim ne – dhe që për shumë vite ka garantuar sigurinë tonë”, tha ai në një konferencë për shtyp.

Ambasada e Rusisë në Belgjikë ndërkohë shprehu “shqetësim serioz” për atë që po ndodh në Arktik, duke akuzuar NATO-n se po ndërton një prani ushtarake atje “nën pretekstin e rremë të një kërcënimi në rritje nga Moska dhe Pekini”.

Megjithatë, dislokimi evropian i NATO-s përbëhet vetëm nga disa dhjetëra persona si pjesë e ushtrimeve të përbashkëta të udhëhequra nga Danimarka, të quajtura “Operation Arctic Endurance”. Nuk është bërë menjëherë e qartë se sa gjatë do të qëndronin.

Finlanda po dërgon dy oficerë lidhës ushtarakë për atë që e quajti një mision për mbledhje faktesh, gjatë asaj që aktualisht ishte faza e planifikimit të operacionit.

“Për momentin nuk po përjashtojmë asgjë, por nuk po shqyrtojmë konkretisht asgjë”, i tha BBC-së Janne Kuusela, kreu i departamentit të politikave në ministrinë e Mbrojtjes.

Finlanda është gjithashtu një vend arktik, dhe Kuusela tha se qëllimi ishte të rritej mbrojtja e një territori aleat, pas shqetësimeve për fortësinë e kontrollit të NATO-s mbi Grenlandën.

Gjermania tha se po dërgon një avion transporti A400M në Nuuk të enjten me një kontingjent prej 13 ushtarësh, megjithëse zyrtarët thanë se ata do të qëndronin në Grenlandë vetëm deri të shtunën.
Zyrtarë të mbrojtjes daneze thanë se kishin vendosur së bashku me qeverinë e Grenlandës që të kishte një prani ushtarake të shtuar rreth Grenlandës në periudhën e ardhshme për ta forcuar “gjurmën” e NATO-s në Arktik, në dobi të sigurisë evropiane dhe transatlantike.

E presidenti francez Macron, në fjalimin e tij të Vitit të Ri drejtuar forcave të armatosura franceze, tha se evropianët kishin një përgjegjësi të veçantë ndaj Grenlandës “sepse ky territor i përket Bashkimit Evropian dhe është gjithashtu një nga aleatët tanë në NATO”.

SHBA-ja tashmë ka një bazë ushtarake në Grenlandë, e cila aktualisht ka deri në 150 persona, dhe ka mundësinë të sjellë shumë më tepër sipas marrëveshjeve ekzistuese me Kopenhagën. Por nisma e udhëhequr nga Danimarka shihet si një sinjal për administratën Trump se aleatët evropianë kanë gjithashtu një interes në sigurinë e Arktikut dhe Atlantikut të Veriut.

Kryeministri i Suedisë tha se oficerë të ushtrisë suedeze ishin dërguar në Nuuk të mërkurën. Dy ushtarë norvegjezë, një oficer ushtarak britanik dhe një oficer detar holandez po ashtu po dërgoheshin.

Downing Street tha se Mbretëria e Bashkuar ndante shqetësimin e presidentit Trump për “sigurinë e Veriut të Lartë” dhe se dislokimi përfshinte “intensifikimin e stërvitjeve më të forta, për të penguar agresionin rus dhe aktivitetin kinez”.

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha të enjten se mbrojtja dhe sigurimi i Grenlandës ishte një shqetësim i përbashkët për të gjithë aleancën e NATO-s.

E ministri danez i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen tha se synimi ishte të kishte një prani ushtarake “me rotacion”, me qëllimin për të pasur një prani ushtarake më të përhershme në ishull, me aleatë të huaj që marrin pjesë në ushtrime dhe aktivitete stërvitore.

Kopenhaga ka kundërshtuar justifikimin e Trumpit për dëshirën e tij për të kontrolluar Grenlandën. Ministri i jashtëm danez Rasmussen, tha të mërkurën se nuk kishte një “kërcënim të menjëhershëm” nga Kina ose Rusia që Danimarka dhe Grenlanda të mos mund ta përballonin, edhe pse ai ndante deri diku shqetësimet amerikane për sigurinë.

Një delegacion amerikan i udhëhequr nga demokratët pritet ta vizitojë Danimarkën të premten për bisedime me deputetët danezë.

Rasmussen foli së bashku me ministrin e jashtëm të Grenlandës pas bisedimeve me Vancen dhe sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio të mërkurën.

“Ambicia e presidentit është në tryezë”, i tha diplomati danez Fox News. “Sigurisht që kemi vijat tona të kuqe. Kjo është viti 2026, ti tregton me njerëz, por nuk tregton njerëz.”

Kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, tha këtë javë se territori ishte në mes të një krize gjeopolitike dhe se nëse populli i tij do të pyetej të bënte një zgjedhje, ata do të zgjidhnin Danimarkën përpara SHBA-së.

“Grenlanda nuk dëshiron të jetë pronë e Shteteve të Bashkuara. Grenlanda nuk dëshiron të qeveriset nga Shtetet e Bashkuara. Grenlanda nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara”, theksoi ai.
 

Disa shtete të NATO-s po dërgojnë trupa në Grenlandë

Disa vende të NATO-s po dërgojnë një numër të vogël personeli ushtarak në Grenlandë për të marrë pjesë në ushtrime të përbashkëta me Danimarkën, në kohën kur presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka shtuar kërcënimet e tij për të aneksuar me forcë ishullin Arktik.

Deklaratat e Trumpit e kanë futur në krizë aleancën e sigurisë të udhëhequr nga SHBA-ja, e cila është dekada e vjetër, duke ngritur mundësinë që anëtari më i madh dhe më i fuqishëm i NATO-s të aneksojë territorin e një tjetri.

Danimarka, e cila është përgjegjëse për mbrojtjen e Grenlandës, ka paralajmëruar se një sulm ndaj Grenlandës do t'i jepte fund NATO-s dhe ka njoftuar të mërkurën se po zgjeron praninë e saj ushtarake "në bashkëpunim të ngushtë me aleatët e NATO-s".

Gjermania, Suedia, Franca dhe Norvegjia kanë konfirmuar se po dërgojnë personel ushtarak në Grenlandë këtë javë. Kanadaja dhe Franca gjithashtu kanë thënë se planifikojnë të hapin konsullata në Nuuk, kryeqytetin e Grenlandës, në javët e ardhshme.

Nuk është e pazakontë që vendet e NATO-s të dërgojnë trupa për t'u trajnuar në vende të tjera të NATO-s dhe ka pasur një shtytje prej vitesh nga aleatët, përfshirë SHBA-në, për të shtuar ushtrimet e përbashkëta në Rrethin Arktik. 

SHBA-ja ka rreth 150 trupa të stacionuara në Bazën e saj Hapësinore Pituffik në Grenlandën veriperëndimore.

Por si koha ashtu edhe simbolika e njoftimeve të fundit nga kombet evropiane janë një shfaqje e rëndësishme solidariteti në një kohë tensioni të paparë brenda NATO-s, shkruan CNN.

Trumpi ka qenë jashtëzakonisht i zëshëm në lidhje me ambiciet e tij për të marrë kontrollin e ishullit më të madh në botë, përfshirë edhe me forcë nëse është e nevojshme, duke thënë se "do të bënte diçka në Grenlandë, pavarësisht nëse u pëlqen apo jo", gjatë një konference për shtyp me drejtuesit e naftës të premten.

Në një deklaratë të mërkurën, ministria gjermane e Mbrojtjes, ka thënë se po dërgon një "ekip zbulimi" prej 13 personeli ushtarak në Grenlandë të enjten për "një mision eksplorimi" së bashku me kombe të tjera partnere, me ftesë të Danimarkës.

Suedia ka dërguar gjithashtu një numër të paspecifikuar trupash në Grenlandë të mërkurën me kërkesë të Danimarkës, ka njoftuar kryeministri Ulf Kristersson në X. Oficerët suedezë do të jenë pjesë e një grupi trupash nga vende të tjera aleate të cilët së bashku do të përgatiten për një stërvitje të ardhshme të quajtur Operacioni Arktik i Qëndrueshmërisë, ka shtuar ai.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, ka thënë se Franca do të marrë pjesë gjithashtu në Operacionin Arktik të Qëndrueshmërisë. 

"Njësitë e para ushtarake franceze janë tashmë në rrugë. Të tjera do të pasojnë", ka shkruar ai në X.

Norvegjia po dërgon gjithashtu dy personel mbrojtës në Grenlandë, ka konfirmuar një zëdhënës i ministrisë Norvegjeze të Mbrojtjes për CNN.

NATO-ja, Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut, është një aleancë ushtarake e gjatë midis 30 shteteve evropiane, si dhe SHBA-së dhe Kanadasë.

Ajo është ndërtuar mbi parimin se një sulm ndaj çdo anëtari duhet të konsiderohet si një sulm ndaj të gjithëve, gjë që i bën kërcënimet e SHBA-së kundër Grenlandës - e cila është pjesë e NATO-s nga shoqërimi i saj me Danimarkën, kaq të jashtëzakonshme.

Ministri danez i Mbrojtjes e ka quajtur një sulm të mundshëm të SHBA-së ndaj Grenlandës "krejtësisht hipotetik".

“Është e pamundur që një vend anëtar i NATO-s të sulmojë një vend tjetër të NATO-s”, u ka thënë Troels Lund Poulsen gazetarëve në një konferencë për shtyp të mërkurën.

Lajmi për vendosjen e trupave evropiane në Grenlandë erdhi ndërsa zyrtarët danezë dhe të Grenlandës u takuan me sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio dhe zëvendëspresidentin JD Vance të mërkurën, disa orë pasi Trump ka shkruar në Truth Social se "çdo gjë më pak sesa kontrolli amerikan i Grenlandës është i papranueshëm".

"NATO-ja bëhet shumë më e fuqishme dhe efektive me Grenlandën në duart e Shteteve të Bashkuara”, ka shkruar Trumpi të mërkurën herët, duke argumentuar se nga kontrolli amerikan i Grenlandës do të përfitonte gjithashtu NATO-ja.

Takimi ka dhënë pak rezultate të prekshme, pasi ministri i Jashtëm danez, Lars Løkke Rasmussen, ka vërë në dukje se ai dhe kolegu i tij i Grenlandës patën "një diskutim të sinqertë, por edhe konstruktiv" me Rubion dhe Vance, por se një "mosmarrëveshje themelore" vazhdon.

Megjithatë, Rasmussen ka thënë se palët kanë rënë dakord të formojnë "një grup pune të nivelit të lartë për të eksploruar nëse mund të gjejn një rrugë të përbashkët përpara.

E ministrja e Jashtme kanadeze, Anita Anand, ka thënë të dielën se kishte telefonuar homologët e saj të Grenlandës dhe Danimarkës për të "përsëritur mbështetjen e palëkundur të Kanadasë për

Mbretërinë e Danimarkës dhe sovranitetin dhe integritetin territorial të Grenlandës".

Anand ka bërë të ditur se do të udhëtojë për në Grenlandë "në javët e ardhshme" për të hapur konsullatën zyrtare të Kanadasë në Nuuk dhe për të përcjellë "angazhimin e thellë të Kanadasë për sigurinë dhe mbrojtjen rajonale" në Arktik.

Franca do të hapë një konsullatë në Grenlandë më 6 shkurt, një veprim që ka qenë në përgatitje që nga viti i kaluar, ka thënë ministri i Jashtëm, Jean-Noel Barrot të mërkurën.

Barrot i ka kërkuar SHBA-së të ndalojë kërcënimin ndaj Grenlandës.

"Sulmi ndaj një anëtari tjetër të NATO-s nuk do të kishte kuptim, madje do të ishte në kundërshtim me interesat e Shteteve të Bashkuara... dhe kështu ky shantazh duhet të ndalet padyshim", ka thënbë Barrot në RTL.