“Asgjë s’e kthen djalin tim” – Shkatërrimi i jetëve në Liban nga 10 minuta bombardime nga Izraeli

Shkatërrimi i shkaktuar nga një valë vdekjeprurëse sulmesh, që sipas Izraelit zgjati vetëm 10 minuta, që rezultoi me rreth 100 objektiva të goditura në gjithë Libanin dhe tejkaloi shkatërrimin e çdo dite tjetër në këtë luftë. Objektivat e deklaruara përfshinin qendra komanduese dhe baza ushtarake të Hezbollahut, por mes viktimave kishte shumë qytetarë të zakonshëm libanezë.

(BBC) - Në periferitë jugore të Bejrutit, lagjja Hay el Sellom mezi njihet.
Ajo që dikur ishte një komunitet i dendur dhe plot jetë, tani është një peizazh me beton të shembur, metal të përdredhur dhe tela të ekspozuar. Shtëpitë janë reduktuar në shtresa rrënojash. Shkallët nuk çojnë askund. Tingujt e jetës së përditshme janë zëvendësuar nga heshtja.

Pavarësisht sulmeve të përsëritura izraelite që nga fillimi i luftës me Iranin në pjesë të tjera të periferive jugore të Bejrutit, ku Hezbollahu ka ndikim, banorët thonë se kjo lagje ishte e qetë deri pasditen e 8 prillit.

Banorët e periferive jugore të Bejrutit kishin përjetuar urdhra evakuimi dhe sulme ajrore izraelite që nga fillimi i luftës, por thonë se pak njerëz u larguan nga Hay el Sellom, pasi nuk kishin ku të shkonin. Ata gjithashtu thanë se kjo lagje kishte mbetur relativisht e qetë.

Atë të mërkurë, djali i Mohammedit, Abbas, ishte në shtëpi duke fjetur kur ndërtesa u godit nga një sulm ajror izraelit.

“Tri katet mbi timin ranë të gjitha në një dhomë”, shpjegon Mohammedi. “Ranë të gjitha bashkë… mbi të”.

Kjo ishte pjesë e një vale vdekjeprurëse sulmesh që filloi në orën 14:15 sipas kohës lokale dhe që rezultoi me rreth 100 objektiva të goditura në të gjithë Libanin brenda vetëm 10 minutash, sipas Izraelit.

Shkatërrimi i shkaktuar në këtë periudhë të shkurtër tejkaloi atë të çdo dite tjetër në këtë luftë. Objektivat e deklaruara përfshinin qendra komanduese dhe baza ushtarake të Hezbollahut, por mes viktimave kishte shumë qytetarë të zakonshëm libanezë.

Sipas autoriteteve libaneze numri i të vdekurve për atë ditë arriti në 361, ndërkohë që u plagosën më shumë se 1,000 të tjerë.

“Shtëpia e dytë që kam humbur”

Në javët pas sulmit, një ekip i BBC-së vizitoi disa nga zonat e goditura për të kuptuar atë që ndodhi atë ditë. Ekipi takoi Mohammedin në rrënojat e apartamentit të tij.

“Kjo është shtëpia e dytë që kam humbur”, thotë ai.

“Në luftën e fundit (në 2024) humba një shtëpi. Dhe në këtë luftë humba një tjetër.
Do të doja që të kisha humbur vetëm shtëpinë dhe djali im të kishte mbijetuar. Kjo tullë mund të rindërtohet. Por asgjë nuk do të ma kthejë djalin”, rrëfen më tej.

Ai këmbëngul se të gjithë ata që vdiqën ishin banorë të ndërtesës.

“Nëse do të mendoja qoftë edhe vetëm 1% që dikush nga Hezbollahu jetonte këtu, nuk do të kisha qëndruar”, thotë ai. “Nuk do të rrezikoja kurrë jetën e djalit tim”.

“Unë, ndoshta, si 45-vjeçar, mund të mos shqetësohesha për rrezikun ndaj vetes, por një djalë të ri me gjithë jetën përpara, nuk do ta vendosja në një ndërtesë nëse do të ishte dikush aty”.

Pas vdekjes së djalit, Mohammedi shprehu simpatinë e tij për Hezbollahun, duke kërkuar që ai ta mbrojë Libanin, në një intervistë me mediat lokale. Ky është një qëndrim që e ndajnë shumë njerëz në zonat që janë goditur vazhdimisht nga Izraeli.

Hezbollahu, një milici e mbështetur nga Irani dhe parti politike në Liban, kishte lëshuar raketa drejt Izraelit më 2 mars, si përgjigje ndaj sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit. Pas kësaj pasoi një pushtim më i gjerë izraelit i Libanit jugor dhe përpjekje të mëtejshme për të shkatërruar udhëheqjen e Hezbollahut.

Më 8 prill, ishte shpallur një armëpushim i përkohshëm mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, një pauzë në një luftë më të gjerë rajonale që kishte riformësuar tashmë Lindjen e Mesme.

Edhe pse Izraeli tha se Libani nuk do të përfshihej në armëpushim, njerëzit në terren kishin pak shpresë, deri sa filloi sulmi.

“Ra heshtja”

Duke analizuar pamje të verifikuara, postime në rrjetet sociale dhe imazhe satelitore, dhe duke i krahasuar me dëshmitë e dëshmitarëve okularë, janë identifikuar të paktën pesë sulme që goditën Hay el Sellom njëri pas tjetrit.

Disa media izraelite raportuan se Ali Mohammed Ghulam Dahini u vra në lagje dhe se ai ishte një figurë e lartë e Hezbollahut. BBC-ja gjithashtu gjeti një poster përkujtimor që e përshkruan si luftëtar të Hezbollahut. Ekipi ka pyetur Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) nëse Dahini ishte objektiv, por nuk ka marrë përgjigje.

Ajo që është e qartë është shkalla e viktimave civile. Ministria e Shëndetësisë e Libanit tha se më shumë se 80 persona u vranë në këtë lagje. Analiza e BBC-së tregon se të paktën 15 prej tyre ishin fëmijë.

Rrugët e ngushta mes ndërtesave të dendura e ngadalësuan shpëtimin. Banorët treguan për njerëz të bllokuar nën rrënoja, që thërrisnin për ndihmë, dërgonin mesazhe dhe prisnin.

Një nga të parët që arriti në një spital aty pranë ishte Ghassan Jawad. Ai kishte qenë në gjumë kur ndërtesa u shemb mbi të dhe familjen e tij.

“Papritur u gjenda nën tokë”, thotë ai. “Mendova se kisha vdekur”.

Ai kujton britmat e njerëzve.

“Fillova të lutesha sepse e mendoja se ky ishte fundi”, shton ai.

Pastaj, thotë ai, ndodhi diçka e papritur. “Macja ime filloi të gërmonte. Ajo bëri një vrimë të vogël që unë të mund të merrja frymë”.

Pas rreth 10 minutash, ai dëgjoi zëra mbi të, ndërsa fqinjët filluan të gërmonin në rrënoja. “Sillnin çekiça dhe shufra metali”, shpjegon ai më pas. “Më nxorën, por të tjerë nuk mbijetuan”.

“Mund të dëgjoja njerëz që vdisnin”, thotë ai me zë të ulët. “Dëgjova nënën time duke u lutur pranë meje… pastaj zëri i saj u ndal”. Nëna e tij, dy motrat dhe fëmijët e tyre u vranë të gjithë. “Ra heshtja”, thotë ai. “Heshtje e plotë.”

Sulm i njëkohshëm

Pak kilometra më larg, në qendër të Bejrutit, një lagje tjetër u godit, Corniche al Mazraa, një nga zonat më të ngarkuara të qytetit. Në orën 14:15 një orë fitnesi ishte në zhvillim, një restorant po përgatiste ushqim dhe një berber ishte në mes të punës.

Pastaj, pa asnjë paralajmërim, ndodhën shpërthimet, duke vrarë 16 persona, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit.

Ishte hera e parë që kjo lagje ishte shënjestruar në këtë luftë.

Noha, një instruktore fitnesi, ishte në punë shtatë kate mbi rrugë kur dy bomba goditën një magazinë të një kompanie ëmbëlsirash, duke shkaktuar një shpërthim të fuqishëm që dëmtoi ndërtesat përreth.

Ajo tha se shpesh kishte parë nga larg bombardimet në periferitë jugore të Bejrutit, pa menduar kurrë se sulmet do të arrinin në zemër të qytetit.

“Për ne, kjo ndodhi pa paralajmërim”, thotë ajo.

“Shikova jashtë dhe pashë se bota ishte bërë e zezë. Pashë njerëz të mbuluar me gjak. Pashë njerëz të shtrirë në tokë”.

Noha vë në pikëpyetje pse u godit kjo zonë.

“Objektivi ishte civil. Pa dyshim një objektiv civil. Ne jemi ata që u dëmtuam”, thotë ajo.

Ekipi i BBC-së kërkoi prova për një objektiv të Hezbollahut dhe nuk gjeti asnjë. Gjithashtu pyeti IDF-në, por nuk mori përgjigje.

Motrat e vrara

Janë identifikuar të paktën katër sulme të tjera brenda një rrezeje prej më pak se dy kilometrash nga palestra.

Në të gjithë vendin, skena të ngjashme po zhvilloheshin brenda të njëjtave 10 minuta. Nga Hermeli në veri, nëpër luginën Bekaa deri në fshatrat e jugut të thellë, sulmet u raportuan pothuajse njëkohësisht.

Qyteti jugor i Sidonit ishte ndër zonat e goditura pa paralajmërim, ku bombat shkatërruan kompleksin fetar al Zahraa, i lidhur me Hezbollahun.

Rahma, 27 vjeçe, dhe Rayan, 22 vjeçe, dy vajza të reja nga një familje e detyruar të largohej nga shtëpia pranë kufirit izraelit, po vizitonin xhaminë kur ndodhi sulmi.

“Ato thanë se do të shkonin të luteshin”, thotë nëna e tyre, Kawkab. “Gjysmë ore më vonë, kompleksi u godit”, shton ajo. Të dyja vajzat u vranë.

“Erdhëm këtu për siguri”, thotë Kawkab.

Kleriku i al Zahraa-s, Sheikh Sadiq Naboulsi, u vra gjithashtu në sulm. Ai kishte lidhje të forta ideologjike dhe familjare me Hezbollahun, edhe pse nuk mbante një pozitë zyrtare. Një tjetër i vrarë, Mohammed Ma’ani, ishte një zyrtar i lartë i Hezbollahut në njësinë e lidhjes dhe koordinimit. IDF-ja nuk konfirmoi nëse ata ishin objektivat e synuara.

Është bërë e mundur të identifikohen edhe shtatë nga nëntë personat e tjerë që u raportuan të vrarë këtu. Të gjitha provat e disponueshme sugjerojnë se ata ishin civilë.

IDF-ja thotë se atë ditë synoi 250 operativë të Hezbollahut, por nuk ka dhënë një listë të plotë emrash. Ministria e Shëndetësisë e Libanit e kundërshton këtë, duke thënë se shumica dërrmuese e të vrarëve ishin civilë.

Kur u pyet se çfarë hapash u morën për t’i mbrojtur civilët, IDF-ja tha se bëri “përpjekje të gjera për të minimizuar dëmin ndaj individëve të papërfshirë”.

IDF-ja gjithashtu tha se shumica e objektivave ndodheshin “në zemër të popullsisë civile, si pjesë e shfrytëzimit cinik nga Hezbollahu, të civilëve libanezë si mburoja njerëzore për të mbrojtur operacionet e tij”.

Hezbollahu e mohon këtë, duke thënë se Izraeli synon civilët si taktikë presioni.

Grupi, i cilësuar si organizatë terroriste nga Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja dhe disa shtete arabe të Gjirit, shtoi se nuk e ka dashur kurrë luftën dhe po vepron në vetëmbrojtje.

Më 8 prill, Izraeli thotë se goditi 100 objektiva brenda 10 minutash, duke e bërë atë një nga ditët më vdekjeprurëse në Liban në dekada. Më shumë se 360 persona u vranë dhe mbi 1,000 u plagosën atë ditë, sipas Libanit.

Izraeli e quajti operacionin “errësira e përjetshme”. Për njerëzit libanezë që e përjetuan, ajo njihet si “e mërkura e zezë”.