24 orët dramatike - Nga kërcënimi për bombardime të reja deri te zgjatja e armëpushimit SHBA-Iran

Pse Trumpi vendosi ta zgjasë armëpushimin me Iranin?

Photo: Associated Press

Presidenti Donald Trump u mblodh me ekipin e tij të sigurisë kombëtare të martën pasdite në Shtëpinë e Bardhë përballë një vendimi të madh: çfarë të bëjë më tej me Iranin?

Afatit të armëpushimit po i afrohej fundit dhe Air Force Two po qëndronte në pistë në Joint Base Andrews përpara nisjes së planifikuar të zëvendëspresidentit JD Vance drejt Pakistanit për rundin e ardhshëm të bisedimeve. 

Por administrata po përballej me një problem: heshtje pothuajse totale nga iranianët.

Në ditët paraprake, SHBA-ja i kishte dërguar Iranit një listë me pika të përgjithshme të marrëveshjes që donte që iranianët t’i pranonin përpara rundit tjetër të bisedimeve. Por kaluan disa ditë pa marrë përgjigje, duke ngritur dyshime se sa mund të arrihej nga Vance dhe të tjerët duke shkuar në Pakistan për bisedime të drejtpërdrejta, sipas tre zyrtarëve të njohur me çështjen të cilët kanë folur për CNN.

Ndërsa Trumpi u takua me Vance, sekretarin e Shtetit Marco Rubio, sekretarin e Mbrojtjes, Pete Hegseth, kreun e Shtatmadhorisë, Dan Caine dhe drejtorin e CIA-s John Ratcliffe në Shtëpinë e Bardhë të martën, administrata ende nuk kishte marrë asnjë përgjigje nga Irani. Zyrtarët i kishin kërkuar ndërmjetësit kryesor nga Pakistani, mareshalit Asim Munir, të siguronte të paktën një lloj përgjigjeje përpara se Vance të hipte në Air Force Two.

Megjithatë, edhe pas disa orësh, nuk kishte asgjë.

Në Shtëpinë e Bardhë, këshilltarët kryesorë të Trumpit besojnë se një nga arsyet kryesore për mungesën e përgjigjes janë përçarjet brenda udhëheqjes aktuale iraniane, një vlerësim i bazuar pjesërisht në informacionet nga ndërmjetësit pakistanezë, sipas tre zyrtarëve. 

Administrata mendon se iranianët nuk kanë një qëndrim të përbashkët ose nuk bien dakord se sa kompetenca t’u japin negociatorëve lidhur me çështjen e pasurimit të uraniumit dhe rezervave aktuale të uraniumit të pasuruar, një pikë kyç e mosmarrëveshjes në bisedimet për paqe.

Një faktor tjetër komplikues, sipas SHBA-së, është nëse udhëheqësi i ri Suprem, Mojtaba Khamenei po u jep udhëzime të qarta vartësve të tij, apo nëse ata po përpiqen të hamendësojnë dëshirat e tij pa udhëzime konkrete.

Zyrtarët amerikanë besojnë se përpjekjet e tij për të qëndruar i fshehur kanë ndërprerë diskutimet e brendshme në qeverinë iraniane.

Pavarësisht këtyre pengesave të mëdha, një zyrtar ka thënë se ende ekziston mundësia që negociatorët amerikanë dhe iranianë të takohen së shpejti. Por kur dhe nëse do të ndodhë kjo mbetet shumë e pasigurt.

Në vend që të rifillonte sulmet ushtarake, oresidenti Donald Trump vendosi të zgjasë armëpushimin dyjavor me Iranin pak para se ai të skadonte. Këtë herë ai nuk specifikoi një datë përfundimi. 

Trumpi, i cili i quajti zyrtarët iranianë “thellësisht të përçarë” në një postim në Truth Social, mbetet i interesuar për një zgjidhje diplomatike të luftës dhe është i kujdesshëm për të mos ringjallur një konflikt për të cilin nuk ka mbështetje nga masa, e që ai pretendon se SHBA-ja tashmë e ka fituar.

Megjithatë, dështimi i negociatave për momentin thekson vështirësitë që Trumpi vazhdon të ketë në përpjekjen për të arritur një marrëveshje që përmbush kërkesat e tij të shumta.

Irani ka këmbëngulur publikisht që Trumpi të heqë bllokadën ndaj anijeve që hyjnë ose dalin nga portet iraniane në Ngushticën e Hormuzit përpara se Teherani të angazhohet në një rund të ri bisedimesh.

Trumpi e ka refuzuar këtë kërkesë. “Nuk do ta hapim ngushticën derisa të kemi një marrëveshje përfundimtare”, ka thënë ai në CNBC të martën në mëngjes.

Në një takim pasdite, Trumpi dhe pjesa tjetër e grupit vendosën të zgjasin armëpushimin që ndërmjetësit pakistanezë thanë se do të skadonte brenda disa orësh, megjithëse Trumpi kishte sugjeruar se besonte se do të zgjaste deri të mërkurën në mbrëmje në Uashington. 

Kjo, teorikisht, mund t’i jepte Iranit më shumë kohë për të arritur një qëndrim të përbashkët me miratimin e Khameneit, megjithëse zyrtarët kanë thënë se nuk kishte garanci. 

Zyrtarët ka theksuar se një udhëtim mund të organizohej shpejt nëse do të kishte sinjale se Irani është gati të rikthehet në tryezën e bisedimeve. Si SHBA-ja ashtu edhe Teherani përballen me pasoja ekonomike për sa kohë që ngushtica mbetet efektivisht e mbyllur, duke bërë që disa zyrtarë në rajon të shpresojnë se të dyja palët janë të motivuara për të arritur një zgjidhje sa më shpejt.

Zyrtarët pakistanezë, të cilët të martën u përpoqën të bindnin Iranin të merrte pjesë në bisedime, po ashtu po e inkurajonin Trumpin të zgjaste armëpushimin. Ndërsa afati po afrohej, Trump vendosi ta “zgjasë armëpushimin derisa propozimi i tyre të paraqitet dhe diskutimet të përfundojnë, në një mënyrë ose në një tjetër”.

Por zyrtarët iranianë nuk dukeshin të impresionuar nga kjo lëvizje e Trumpit.

“Zgjatja e armëpushimit nga Trumpi nuk do të thotë asgjë”, ka thënë Mahdi Mohammadi, këshilltar i kryetarit të Parlamentit iranian Ghalibaf, i cili ka drejtuar delegacionin negociator iranian. 

“Pala humbëse nuk mund të diktojë kushtet. Vazhdimi i rrethimit nuk ndryshon nga bombardimi dhe duhet të përballet me një përgjigje ushtarake”, ka shtuar ai.

Njoftimi i Trumpit se armëpushimi do të vazhdonte e mbylli një ditë të mbushur me pasiguri, e cila kishte nisur me deklaratën e tij se “priste të bombardonte” Iranin përsëri në një afat të afërt.

Megjithatë, pa një afat të ri, këshilltarët e Trumpit kanë paralajmëruar privatisht presidentin se lehtësimi i presionit mund t’i japë Iranit mundësi të zvarrisë negociatat, sipas burimeve të njohura me diskutimet.

Së paku, negociatorët kishin shpresuar të arrinin një marrëveshje kornizë këtë javë midis SHBA-së dhe Iranit. Zyrtarët amerikanë kishin shpresuar që kjo të çonte më pas në bisedime më të detajuara gjatë javëve në vijim për detajet e marrëveshjes.

Megjithatë, kjo qasje kishte kundërshtarët e saj, të cilët paralajmëruan se Irani mund të jetë duke i zvarritur diskutimet për të fituar kohë ndërsa nxjerr në sipërfaqe disa nga sistemet e tij raketore të fshehura gjatë luftës.

Një numër pikash kritike, përfshirë aftësinë e ardhshme të Iranit për pasurimin e uraniumit, fatin e rezervave të tij të uraniumit shumë të pasuruar dhe se cilat sanksione do të hiqen, mbeten të pazgjidhura, sipas personave të njohur me bisedimet.

Se sa fleksibile do të jetë secila palë në kushtet e saj, do të përcaktojë në fund nëse mund të arrihet një marrëveshje. Për Trumpin, një nga prioritetet është të mos pranojë një marrëveshje që mund të krahasohet me marrëveshjen bërthamore të epokës së Obamës, nga e cila ai u tërhoq në vitin 2018 dhe që vazhdimisht e ka kritikuar si të dobët.

Gjatë ditëve të fundit, Trumpi është shprehur optimist për arritjen e një marrëveshjeje më të mirë, duke u bazuar në aftësitë e tij negociuese, madje duke pretenduar të martën se do ta kishte “fituar Vietnamin shumë shpejt” nëse do të kishte qenë president në atë kohë.

“Mendoj se do të përfundojmë me një marrëveshje të shkëlqyer”, ka këmbëngulur ai. “Mendoj se ata nuk kanë zgjedhje. Ua kemi shkatërruar flotën detare, ua kemi shkatërruar forcën ajrore, ua kemi eliminuar liderët, gjë që në fakt e komplikon situatën në një farë mënyre”.

Disa orë më vonë, ndërsa po nderonte sportistë universitarë në Shtëpinë e Bardhë, Trump ishte jashtëzakonisht i heshtur për luftën gjatë fjalimit të tij, duke përshëndetur gazetarët që u përpoqën t’i bënin pyetje përpara se të largohej nga salla.

Irani sulmon një anije në Ngushticën e Hormuzit pas zgjatjes së armëpushimit nga SHBA-ja

Irani ka sulmuar një anije kontejnerësh në Ngushticën e Hormuzit të mërkurën, duke e dëmtuar anijen dhe duke i komplikuar përpjekjet për bisedime në Pakistan për t'i dhënë fund luftës.

Sulmi në mëngjes nga Garda Revolucionare paraushtarake e Iranit erdhi pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se SHBA-ja po e zgjaste armëpushimin me Iranin për një kohë të pacaktuar, për t'i dhënë Teheranit kohë për të dalë me një "propozim të unifikuar" përpara negociatave të mundshme.

Armëpushimi duhej të përfundonte të mërkurën.

Ndërkohë Irani nuk ka ofruar njohje zyrtare të zgjatjes së armëpushimit nga Trumpi.

Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, e ka falënderuar Trumpin për zgjatjen e armëpushimit duke thënë se kjo do të blinte kohë për përpjekjet e vazhdueshme diplomatike.

"Me besimin dhe sigurinë që kemi, Pakistani do të vazhdojë përpjekjet e tij të sinqerta për një zgjidhje të negociuar të konfliktit", ka shkruar ai në X.

Trumpi ka thënë se SHBA-ja do të vazhdonte bllokadën e porteve iraniane, të cilën Irani e ka quajtur "të papranueshme" dhe për të cilën ka thënë se ishte një arsye pse nuk kishte rënë ende dakord të bashkohej me bisedimet në Islamabad.

Garda Revolucionare është zotuar të mërkurën se do të “japë goditje shkatërruese përtej imagjinatës së armikut ndaj aseteve të saj të mbetura në rajon”.