Rreze shprese në luftën klimatike

Jemi ende larg cakut ku duhet të jemi në adresimin e ndryshimeve klimatike, por jemi një hap të madh përpara nga ku ishim në fillim të 2022. IRA nuk është perfekt – një e metë e dukshme është mungesa e fondeve për të ndihmuar vendet më të varfra të përshtaten me ndryshimet klimatike – por kjo tregon se pengesat e mëdha të brendshme mund të kapërcehen. COP27 është afër dhe udhëheqësit duhet të vijnë në tryezë me një ndjenjë përgjegjësie dhe dëshmi të prekshme të angazhimit të tyre për të vepruar

San José/Berkeley – Jemi mësuar me lajmet e zeza të klimës. Pavarësisht paralajmërimeve të shkencëtarëve dhe protestave të komuniteteve, përmbytjet katastrofike, valët e të nxehtit rekord, zjarret shkatërruese dhe thatësirat që shkaktojnë urinë po bëhen gjithnjë e më të shpeshta.

Por, herë pas here një surprizë e këndshme politike inkurajon politikëbërësit dhe aktivistët që të vazhdojnë në luftën kundër ngrohjes globale. Miratimi i fundit amerikan i Aktit për Reduktimin e Inflacionit (IRA), i cili do të përshpejtojë transicionin e energjisë së pastër të Amerikës, është një rast i tillë.

Ne kemi përjetuar momente të ngjashme shprese më parë. Në muajt që çuan në miratimin e marrëveshjes së klimës së Parisit të vitit 2015, Shtetet e Bashkuara dhe Kina njoftuan një plan të përbashkët për të ulur emetimet që ndihmoi në hapjen e rrugës gjeopolitike drejt asaj marrëveshjeje historike. Në vitin 2014, qindra mijëra amerikanë morën pjesë në Marshimin Popullor të Klimës në qytetin e Nju-Jorkut, duke nxitur sekretarin e përgjithshëm të atëhershëm të Kombeve të Bashkuara, Ban Ki-moon, të flasë dhe të theksojë se sa të rëndësishme janë protestat.

Ashtu si IRA, këto fitore dukej se shkuan tej mase. Por lëvizjet sociale ndihmojnë për të sjellë përparim të tillë dhe mund të forcohen kur rrymat politike ndryshojnë në favor të tyre.

Për më tepër, ligji i ri i SHBA-së nuk mund të ishte më i mirë në kohë, sepse ritmi rritet për lëvizjen e klimës në këtë kohë të vitit. Disa javë nga tani krerët e shteteve do të mblidhen në Nju-Jork për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, e cila do të pasohet nga një samit i kryetarit në Buenos-Aires, samiti i G20 në Bali, Indonezi dhe Konferenca e OKB-së për Ndryshimet Klimatike (COP27) në Sharm El-Sheikh, Egjipt.

Edhe Arbëri 1 j. më parë Oda Amerikane bën thirrje që institucionet e reja ta kenë prioritet qasjen në infrastrukturën e gazit amerikan

Negociatorët e klimës janë mësuar të hyjnë në mbledhje të tilla të vendosur për të deklaruar përparimin me çdo kusht dhe të përdorin forcën e plotë të vullnetit për të mbajtur fokusin në drejtësinë klimatike. Vitet e fundit aktivistët e të rinjve e kanë quajtur bllofin tonë: Nuk mund të thuhet se përpjekjet për të trajtuar emergjencën klimatike janë të mjaftueshme kur politikanët bëjnë pak më shumë sesa të flasin.

Por kalimi i IRA-s do të thotë që – në këtë orë të vonë në luftën kundër ngrohjes globale – ne mund të përgatitemi për takimet e ardhshme me diçka të re dhe të prekshme. SHBA-ja është emetuesi më i madh historik i gazrave që ngrohin planetin dhe vitet e fundit ka qenë një nga ngecësit kryesorë në forumet ndërkombëtare që synojnë adresimin e problemit. Por IRA i mban amerikanët në lojë në prag të bisedimeve ndërkombëtare të klimës të këtij viti.

Ligji i ri jo vetëm që e vendos SHBA-në në rrugën e duhur për të ulur ndjeshëm ndotjen e saj, por gjithashtu ka të ngjarë të ulë çmimet e energjisë së rinovueshme. Kjo do ta bëjë më të lehtë për shumë ekonomi në zhvillim dhe vende me të ardhura të ulëta të adoptojnë burime të rinovueshme në vend që të ndërtojnë më shumë termocentrale me qymyr.

Pavarësisht pengesave politike për përparimin, ka shenja në mbarë botën se gjërat po ecin në drejtimin e duhur. Bashkimi Evropian dëshiron që pjesa e burimeve të rinovueshme në përzierjen e tij të energjisë të arrijë të paktën 40% deri në vitin 2030. Sektori i transportit të Indisë, i cili përbën 14% të emetimeve të përgjithshme të vendit, ka ecur përpara duke u bashkuar me Koalicionin e Parë Lëvizësit, i cili synon të dekarbonizimi i industrisë së rëndë dhe sektorëve të transportit në distanca të gjata përgjegjës për 30% të emetimeve globale. Qeveria e zgjedhur kohët e fundit e Kolumbisë ka paraqitur një agjendë jashtëzakonisht ambicioze për drejtësinë mjedisore dhe klimatike që premton t'i japë fund modelit shkatërrues të vendit të nxjerrjes së burimeve.

Në mënyrë domethënëse, bumi industrial diellor i Kinës ka mundësuar që çmimi i energjisë së rinovueshme të bjerë në nivele të reja të ulëta. Në Brazil, prodhimi i energjisë së erës dhe diellit u rrit në vitin 2021 dhe tani përbëjnë mbi 13% të përzierjes energjetike të vendit, duke tejkaluar treguesin e energjisë së pastër të OECD-së për atë vit.

Edhe Arbëri 3 j. më parë Prattipati: Mundësitë për bashkëpunim në mbrojtje e energji janë të pakufishme

Përparimet politike, të paparashikuara, në çështjet klimatike mund të ndodhin brenda natës. Për vite me radhë, industria e karburanteve fosile ka qenë e vendosur të na bindë se nuk mund të jetojmë pa qymyr, naftë dhe gaz natyror. Por rritja e çmimeve të energjisë pas pushtimit rus të Ukrainës ka treguar se ne thjesht nuk mund të vazhdojmë të ushqejmë varësinë tonë.

Ndërsa kompanitë e karburanteve fosile korrin fitime të papritura të paprecedentë, rritja e çmimeve të energjisë po shkakton mjerim për njerëzit më të cenueshëm të botës dhe ka çuar miliona të tjerë në varfëri për herë të parë. Edhe në vendet e zhvilluara, familjet me të ardhura më të ulëta mund të duhet të zgjedhin mes ushqimit dhe ngrohjes këtë dimër.

Ashtu si IRA kërkon të mbrojë popullsinë amerikane nga çmimet e paqëndrueshme të karburanteve fosile dhe efektet e tyre të dëmshme, çdo qeveri tjetër duhet të përmbushë përgjegjësinë e saj për të mbrojtur qytetarët e saj. Nëse e bëjnë këtë, historianët do ta konsiderojnë këtë moment si kohën kur SHBA-ja lansoi një program masiv kundër varfërisë dhe njerëzit kudo e lidhën përgjithmonë politikën klimatike me mirëqenien e tyre.

Jemi ende larg cakut ku duhet të jemi në adresimin e ndryshimeve klimatike, por jemi një hap të madh përpara nga ku ishim në fillim të 2022. IRA nuk është perfekte – një e metë e dukshme është mungesa e fondeve për të ndihmuar vendet më të varfra të përshtaten me ndryshimet klimatike – por kjo tregon se pengesat e mëdha të brendshme mund të kapërcehen. COP27 është afër dhe udhëheqësit duhet të vijnë në tryezë me një ndjenjë përgjegjësie dhe dëshmi të prekshme të angazhimit të tyre për të vepruar.

Edhe Opinion 3 j. më parë Nga strategjia te zbatimi: Sfidat e tranzicionit energjetik në Kosovë

(Christiana Figueres është një ish-sekretare ekzekutive e Draft-konventës së Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, ku ajo mbikëqyri Marrëveshjen historike të Parisit për ndryshimet klimatike. May Boeve është drejtoreshë ekzekutive e 350.org.

Vështrimi është shkruar për rrjetin botëror të gazetarisë, “Project Syndicate”, pjesë e të cilit është edhe “Koha Ditore”)